Đề xuất quy hoạch, chưa phải quyết định đầu tư
Quy hoạch sân bay Cần Thơ là phương án định hướng cách phát triển đường băng, sân đỗ, nhà ga và các công trình phụ trợ trong giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; hồ sơ hiện mới được trình để thẩm định, phê duyệt, chưa đồng nghĩa dự án đã được thông qua hay thi công. Cục Hàng không Việt Nam vừa đề nghị Bộ Xây dựng xem xét quy hoạch chi tiết, với khái toán đầu tư khoảng 14.066 tỷ đồng đến năm 2050. Đây là điểm cần giữ rõ khi đọc những con số lớn: chúng mô tả phương án đề xuất, không phải cam kết vốn đã được giải ngân. Dù vậy, hồ sơ cho thấy hướng đi cụ thể hơn cho việc mở rộng sân bay Cần Thơ, với các hạng mục được phân kỳ thay vì mở rộng đồng loạt ngay lập tức.
Bối cảnh khai thác khiến kế hoạch này đáng chú ý. Năm 2025, sân bay phục vụ hơn 7.400 lượt chuyến bay cất, hạ cánh và hơn 1,13 triệu lượt hành khách; toàn bộ hành khách là khách nội địa, do không có chuyến bay quốc tế nào được khai thác. Vì vậy, bài toán không chỉ là xây thêm hạ tầng mà còn là sử dụng hiệu quả năng lực hiện có và phát triển mạng đường bay. Với người dân miền Tây, kết nối hàng không tốt hơn có thể giảm phụ thuộc vào việc đi qua sân bay TP.HCM, nhưng lợi ích ấy còn tùy thuộc vào đường bay và nhu cầu thực tế, chứ không tự động xuất hiện khi quy hoạch được thông qua.
Hai mốc công suất và khoảng cách với định hướng của thành phố
Theo hồ sơ, đến năm 2030, công suất sân bay Cần Thơ được đề xuất ở mức khoảng 2,5 triệu hành khách và 30.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Đến năm 2050, mục tiêu tăng lên 4,5 triệu hành khách và 70.000 tấn hàng hóa mỗi năm; sân bay tiếp tục được xác định là cấp 4E, đồng thời là sân bay quân sự cấp II trong giai đoạn đến năm 2030. Đây là mức tăng có lộ trình, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể định hướng trong quy hoạch thành phố: khoảng 7 triệu khách năm 2030 và 18–20 triệu khách năm 2050. Cơ quan hàng không và đơn vị tư vấn giải thích chênh lệch bằng khác biệt về thời điểm, phạm vi và cấp độ lập quy hoạch; phương án chi tiết dựa trên các chỉ tiêu của quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc đã điều chỉnh.
Khoảng cách giữa hai bộ chỉ tiêu không nên bị hiểu thành một trong hai con số chắc chắn sẽ thành hiện thực. Nó cho thấy các quy hoạch đang trả lời những câu hỏi khác nhau và nhu cầu cần được kiểm chứng qua khai thác. Thành phố từng đề nghị nghiên cứu đường cất hạ cánh thứ hai để tăng dự phòng, nhưng phương án tư vấn được nêu là duy trì một đường băng đến năm 2050; quỹ đất và không gian phát triển sau mốc này được nghiên cứu dự phòng khả năng xây thêm nếu nhu cầu vượt dự báo. Cách tiếp cận đó thận trọng hơn đầu tư trước khi có nhu cầu, song đòi hỏi cơ quan quản lý theo dõi sát tăng trưởng khách và hàng hóa.
Hạ tầng được nâng theo nhu cầu, vốn chia thành hai giai đoạn
Đến năm 2030, phương án giữ đường cất hạ cánh hiện hữu dài 3.000 m, rộng 45 m; sân đỗ có 9 vị trí, gồm 6 vị trí cho tàu bay code C và 3 vị trí code E. Nhà ga hành khách hiện tại được đề xuất tiếp tục khai thác, với năng lực khoảng 3 triệu khách mỗi năm. Tầm nhìn đến năm 2050, đường băng có thể kéo dài lên 3.350 m khi có nhu cầu; sân đỗ tăng lên 18 vị trí, còn nhà ga được mở rộng để đáp ứng tối thiểu 4,5 triệu khách mỗi năm. Quy hoạch cũng bố trí khu hàng hóa trên khoảng 38.370 m²: trước mắt là nhà ga tạm, bãi tập kết và kho hàng phục vụ 30.000 tấn mỗi năm, sau đó mới tính nhà ga 70.000 tấn khi phát sinh nhu cầu.
Tổng khái toán đầu tư sân bay Cần Thơ là khoảng 14.066 tỷ đồng, trong đó 4.373 tỷ đồng dành cho thời kỳ đến năm 2030 và 9.693 tỷ đồng cho giai đoạn tiếp theo đến năm 2050. Phân kỳ này hợp lý hơn việc mở rộng toàn diện ngay từ đầu, nhất là khi lượng khách năm 2025 mới hơn 1,13 triệu lượt và chưa có chuyến quốc tế. Tuy nhiên, con số khái toán chỉ phản ánh quy mô vốn dự kiến trong quy hoạch; nó không xác nhận nguồn vốn, tiến độ triển khai hay quyết định đầu tư cho từng hạng mục. Bởi vậy, thước đo quan trọng sẽ là mức tăng nhu cầu thực tế và khả năng biến hạ tầng thành kết nối thuận tiện cho toàn vùng.
