Hầm Đại Huệ: Trái tim kỹ thuật của cao tốc kết nối Lào
Hầm xuyên núi Vinh Thanh Thủy, cụ thể là hầm Đại Huệ trên tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy, là công trình giao thông ngầm gồm hai ống hầm độc lập dài gần 500m mỗi ống, được thiết kế ba làn xe mỗi chiều, sử dụng máy khoan robot công trình và thiết bị hiện đại để xuyên qua địa chất núi phức tạp, nhằm bảo đảm lưu thông an toàn, liên tục trên tuyến cao tốc kết nối Lào và mở rộng không gian phát triển kinh tế khu vực Bắc Trung Bộ.
Điểm đáng nói nhất của dự án không phải là chiều dài gần 60km hay tổng mức đầu tư gần 24.000 tỷ đồng, mà là lựa chọn dám “xuyên núi” thay vì tiếp tục chấp nhận bị chia cắt bởi địa hình hiểm trở. Hầm Đại Huệ với hai ống hầm độc lập, mỗi ống dài gần 500m, rộng gần 15m cho 3 làn xe, là tuyên bố rõ ràng rằng tuyến cao tốc kết nối Lào này sinh ra để phục vụ lưu thông tốc độ cao, an toàn và bền vững chứ không chỉ là một con đường tránh đèo.
Những ngày đầu tháng 10, tiếng máy khoan, máy xúc và thiết bị thi công vang lên liên hồi dưới chân núi Đại Huệ, cho thấy quyết tâm biến bản vẽ thành năng lực kết nối thực tế. Nếu hầm là trái tim kỹ thuật, thì nhịp thi công khẩn trương chính là nhịp đập cho tham vọng mở rộng hành lang giao thương Việt Nam – Lào trong tương lai gần.
Máy khoan robot và bài toán địa chất nứt nẻ
Nhìn vào công trường hầm Đại Huệ, dễ thấy đây không còn là kiểu đào hầm “thủ công mở rộng” như nhiều tuyến đường miền núi trước kia. Tại cửa hầm trái, robot đào hầm chuyên dụng đang khoan phá từng lớp đất đá, sau đó đất đá được máy xúc thu gom, vận chuyển ra ngoài, rồi các tổ thi công lắp vì chống thép và phun bê tông gia cố. Đây là hình ảnh tiêu biểu cho cách Việt Nam đang dùng công nghệ để rút ngắn khoảng cách hạ tầng với khu vực.
Nhưng công nghệ không xóa được mọi rủi ro. Địa chất núi Đại Huệ được đánh giá phức tạp, nhiều vị trí đá nứt nẻ, buộc nhà thầu phải tính toán phương án đào, kết hợp khoan, nổ mìn và gia cố phù hợp để bảo đảm an toàn cho người lao động và công trình. Hơn 100 nhân sự được huy động, tổ chức làm 3 ca liên tục, tranh thủ từng khoảng thời tiết thuận lợi để giữ nhịp tiến độ.
Từ ngày 24/9 đến 9/10, mũi thi công phía Tây đã đào được 9m hầm – con số nhỏ nhưng có ý nghĩa mở cửa núi, tạo tiền đề để tăng tốc khi đã “bắt mạch” được địa chất. Nếu tiếp tục duy trì cách tiếp cận thận trọng nhưng quyết liệt này, hầm xuyên núi Vinh Thanh Thủy có cơ sở để trở thành một trong những công trình hầm tiêu biểu về an toàn và tiến độ ở khu vực.
Tiến độ dự án 24.000 tỷ và những nút thắt mặt bằng
Cao tốc Vinh - Thanh Thủy dài gần 60km, đi qua 9 xã của Nghệ An, nối từ nút giao Hưng Tây trên cao tốc Bắc – Nam đến Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy hướng sang Lào. Với tổng mức đầu tư gần 24.000 tỷ đồng, đây là dự án hạ tầng xứng tầm trục kết nối mới của Bắc Trung Bộ với Trung Lào, chứ không chỉ là tuyến đường địa phương.
Đến đầu tháng 10, các gói thầu XL01 đến XL03 đã lựa chọn xong nhà thầu và đang triển khai đồng loạt 15 mũi thi công, trong đó hầm Đại Huệ thuộc gói XL01 do liên danh có Tập đoàn Đèo Cả đứng đầu trực tiếp thi công. Tuy vậy, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là “điểm nghẽn cố hữu”: mới khoảng 41,36km được bàn giao, tương đương 68,9% chiều dài tuyến.
Nút thắt mặt bằng và cấp vật liệu nếu không được xử lý dứt điểm sẽ bào mòn lợi thế của việc dùng máy khoan robot công trình và thiết bị hiện đại. Dự án được lên kế hoạch thực hiện từ 2025 đến 2029, hầm Đại Huệ dự kiến thông vào tháng 4/2027 và hoàn thành bê tông vỏ hầm trong năm 2028 để kịp tiến độ chung. Câu hỏi không còn là “có làm được không”, mà là “có dám giải quyết triệt để những vướng mắc ngoài công trường hay không”.
Từ công trường núi Đại Huệ đến hành lang kinh tế mới
Khi hoàn thành, cao tốc kết nối Lào này sẽ rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hành khách và hàng hóa giữa Bắc Trung Bộ và Trung Lào, đồng thời tạo hành lang mới cho thương mại, đầu tư và du lịch. Hầm Đại Huệ không chỉ giúp vượt qua một dãy núi, mà còn phá vỡ “độ trễ” hạ tầng vốn kìm hãm tiềm năng của Nghệ An và các địa phương dọc tuyến.
Ý nghĩa của hầm xuyên núi Vinh Thanh Thủy vì thế vượt xa phạm vi một công trình kỹ thuật. Nó là phép thử cho năng lực tổ chức dự án lớn, từ điều phối các tập đoàn như Đèo Cả, Sơn Hải đến xử lý bài toán mặt bằng, vốn và vật liệu. Nếu vượt qua được, khu vực này có thể bước sang một chu kỳ phát triển mới, nơi khoảng cách địa lý với Lào không còn là rào cản mà trở thành lợi thế.
Kết luận hợp lý lúc này là: mỗi mét hầm đang đào dưới chân núi Đại Huệ là một mét rút ngắn khoảng cách kinh tế giữa hai nước. Giữ vững tiến độ dự án 24.000 tỷ đồng, xử lý dứt điểm các nút thắt ngoài công trường, và đặt an toàn lên hàng đầu sẽ quyết định liệu tuyến cao tốc này có trở thành trục kết nối mẫu mực hay lại thêm một dự án “chậm chân” trong cuộc đua hạ tầng khu vực.
