Quan hệ Việt Nam Thái Lan bước sang nửa thế kỷ: ý nghĩa vượt ra ngoài nghi thức ngoại giao
Quan hệ Việt Nam Thái Lan là mối quan hệ ngoại giao, kinh tế và văn hóa được xây dựng trên nền tảng gần gũi địa lý, tương đồng văn hóa và sự gắn bó lịch sử giữa nhân dân hai nước, hiện đã phát triển thành đối tác chiến lược toàn diện mang tính dẫn dắt trong hợp tác kinh tế khu vực.
Tâm điểm của dịp kỷ niệm này không phải là nghi thức ngoại giao, mà là cách hai nước dùng mốc nửa thế kỷ để tái khẳng định định hướng cùng nhau “Growing Together - Cùng nhau phát triển”. Ngày 4.8, tại Cần Thơ, Tổng Lãnh sự quán Thái Lan tại TP.HCM phối hợp với Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Cần Thơ tổ chức họp mặt kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan (6.8.1976 – 6.8.2026). Việc chọn một đô thị vùng sông nước làm nơi gặp gỡ cho thấy trọng tâm hợp tác đang dịch chuyển mạnh về phía địa phương, nơi tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
Theo ông Nguyễn Văn Khởi, sau 50 năm, quan hệ Việt Nam – Thái Lan đã trở thành một trong những mối quan hệ năng động và hiệu quả trong khu vực, và việc nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2025 chỉ là bước đi logic của một quỹ đạo đã chín muồi. Nói cách khác, hai bên đang muốn biến sự tin cậy chính trị lâu năm thành kết quả cụ thể trong thương mại song phương, đầu tư và du lịch – đặc biệt là du lịch chợ nổi, một biểu tượng mới cho hợp tác mềm nhưng đầy chiều sâu.
Cần Thơ muốn làm “thành phố cầu nối” trong hợp tác kinh tế khu vực
Nếu trước đây quan hệ Việt Nam Thái Lan thường được nhìn qua lăng kính thủ đô và các bộ ngành, thì hiện nay, Cần Thơ đang chủ động bước lên như một điểm tựa mới trong hợp tác kinh tế khu vực. Thành phố khẳng định lại vai trò trung tâm động lực của Đồng bằng sông Cửu Long và không ngừng mở rộng quan hệ với các đối tác quốc tế, trong đó có Thái Lan. Đây không chỉ là một tuyên bố địa chính trị, mà là tham vọng tái định vị Cần Thơ trên bản đồ thương mại, logistics và đổi mới sáng tạo của ASEAN.
Buổi họp mặt tại Cần Thơ được nhấn mạnh là dịp nhìn lại 50 năm quan hệ ngoại giao, nhưng đồng thời là cơ hội để thành phố tăng cường kết nối với các đối tác Thái Lan trên các lĩnh vực đầu tư, thương mại, du lịch, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân. Một câu nói đáng trích: “Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Thái Lan sẽ tiếp tục được củng cố và phát triển ngày càng bền chặt, tạo động lực thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước”.
Điểm đáng chú ý là tầm nhìn của phía Thái Lan đối với Cần Thơ. Tổng Lãnh sự Wiraka Moodhitaporn đánh giá Cần Thơ là đối tác quan trọng trong hợp tác giữa các địa phương và mong muốn đồng hành trong mục tiêu biến nơi đây thành trung tâm thương mại, logistics, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026–2030. Đây là một cách nhìn rất thực tế: nếu Cần Thơ không khai thác triệt để cơ hội này, thành phố sẽ bỏ lỡ cơ hội vàng để trở thành “nút giao” của dòng hàng hóa, dịch vụ và ý tưởng giữa hai nền kinh tế.
Du lịch chợ nổi: từ biểu tượng văn hóa đến ngành hợp tác mới
Trong số các hướng hợp tác mới, du lịch chợ nổi là ví dụ trực quan nhất cho cách một giá trị văn hóa địa phương có thể trở thành động lực kinh tế chung. Phía Thái Lan nhìn thấy ở Cần Thơ – với chợ nổi Cái Răng và các không gian sông nước – một “người anh em cùng dòng văn hóa chợ nổi” có thể hợp tác, trao đổi kinh nghiệm để cùng nâng chất sản phẩm du lịch.
Bà Wiraka Moodhitaporn nhiều lần nhấn mạnh du lịch là lĩnh vực giàu tiềm năng, đặc biệt là phát triển mô hình du lịch chợ nổi, đồng thời gợi ý Cần Thơ có thể tăng cường học hỏi kinh nghiệm Thái Lan để biến chợ nổi thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, góp phần tạo sinh kế cho người dân, đồng thời bảo tồn và quảng bá các giá trị văn hóa, nếp sống truyền thống. Đây là nhận định cho thấy hợp tác du lịch chợ nổi không chỉ hướng đến khách quốc tế, mà còn hướng tới việc giữ cho cộng đồng thương hồ tiếp tục sống được bằng nghề.
Tác động đối với người dân là rất cụ thể: nếu các chương trình kết nối doanh nghiệp lữ hành, đào tạo dịch vụ và chuẩn hóa sản phẩm được triển khai nghiêm túc, cư dân chợ nổi sẽ không phải lựa chọn giữa “bán hàng” và “bán bản sắc”. Các hoạt động giao lưu văn hóa, biểu diễn nghệ thuật, thể thao truyền thống như Vovinam hay Muay Thai tại chương trình kỷ niệm cũng góp phần làm du lịch bớt mang tính trình diễn, trở thành không gian gặp gỡ tự nhiên giữa hai cộng đồng. Vấn đề còn lại là liệu Cần Thơ có đủ quyết tâm giữ chợ nổi là sản phẩm du lịch sống, không phải bảo tàng ngoài trời.
Thương mại song phương và mục tiêu nâng tầm chuỗi giá trị khu vực
Không ai xây quan hệ chiến lược chỉ bằng lễ hội; nền tảng cuối cùng vẫn là thương mại song phương và chuỗi giá trị kinh tế. Theo các phát biểu tại Cần Thơ, quan hệ hợp tác kinh tế giữa thành phố và Thái Lan đã có nhiều bước phát triển tích cực, với kim ngạch xuất khẩu của Cần Thơ sang Thái Lan đạt 28,8 triệu đô la Mỹ, trong khi kim ngạch nhập khẩu từ Thái Lan đạt 10,7 triệu đô la Mỹ. Dù các con số này không lớn so với tổng thương mại hai nước, chúng cho thấy Cần Thơ đã hiện diện trên bản đồ giao thương.
Mục tiêu tiếp theo không chỉ là tăng con số, mà là nâng chất thương mại song phương theo hướng đa dạng hóa mặt hàng, tăng hàm lượng chế biến và dịch vụ đi kèm. Thời gian tới, Tổng Lãnh sự quán Thái Lan tại TP.HCM dự kiến tiếp tục thúc đẩy kết nối cộng đồng doanh nghiệp, tăng cường trao đổi kiến thức và kinh nghiệm, qua đó góp phần gia tăng kim ngạch thương mại và đầu tư hai chiều. Nói cách khác, hai bên đang chủ động đẩy hợp tác lên một nấc mới, trong đó doanh nghiệp vừa và nhỏ, nông sản, dịch vụ du lịch có thể là những “nấc thang” thực tế nhất.
Điểm đáng khen là các cuộc làm việc không dừng ở khẩu hiệu. Lãnh đạo Cần Thơ đề xuất tăng cường kết nối doanh nghiệp, xúc tiến đầu tư, ưu tiên các lĩnh vực Thái Lan có lợi thế và Cần Thơ có tiềm năng; đồng thời mở rộng hợp tác về du lịch, giáo dục, nông nghiệp và xây dựng những chương trình hợp tác cụ thể, thường xuyên, phù hợp với nhu cầu phát triển của các bên. Nếu những đề xuất này được “cài” thành cơ chế ổn định – như các chương trình trao đổi doanh nghiệp định kỳ hay quỹ hỗ trợ dự án chung – thì quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện sẽ thực sự chạm đất, thay vì dừng ở khung khái niệm đẹp.
Kết luận: từ biểu tượng hữu nghị đến hạ tầng hợp tác mới
Nửa thế kỷ quan hệ Việt Nam Thái Lan là thời điểm dễ khiến người ta sa vào hoài niệm; nhưng tín hiệu từ Cần Thơ cho thấy cả hai bên đang chọn đi theo hướng khác: biến di sản hữu nghị thành hạ tầng hợp tác mới. Những hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục, trao đổi thanh niên, kết nối doanh nghiệp và các chương trình nhân đạo đã tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ song phương. Câu hỏi bây giờ không còn là “hai nước thân nhau đến đâu”, mà là “người dân hai nước được lợi gì từ sự thân thiết đó”.
Câu trả lời bước đầu khá rõ: cư dân chợ nổi có thêm cơ hội sinh kế, doanh nghiệp có thêm đối tác khu vực, người trẻ có thêm không gian giao lưu, còn Cần Thơ thì có cơ hội trở thành cầu nối mới giữa Việt Nam và Thái Lan trong hợp tác kinh tế khu vực, đặc biệt ở thương mại song phương và du lịch chợ nổi. Từ góc nhìn người viết, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở mức độ thiện chí, mà ở khả năng duy trì tính liên tục của các chương trình hợp tác, tránh để những cam kết đẹp bị “trôi” sau mỗi mùa kỷ niệm.
