Điều phối nguồn cung phải bắt đầu từ số liệu thật
Điều phối vật liệu xây dựng liên tỉnh là việc rà soát khả năng cung ứng thực tế của các mỏ rồi phân bổ, hỗ trợ nguồn vật liệu giữa các địa phương theo nhu cầu công trình. Cách làm này có thể tháo gỡ tình trạng nơi thiếu, nơi có nguồn nhưng chưa được kết nối, song chỉ hiệu quả khi số liệu trữ lượng mỏ đáng tin cậy.
Ngày 21/10/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Văn bản số 10744/VPCP-CN, truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng về điều phối vật liệu xây dựng thông thường cho các công trình trọng điểm quốc gia. Bộ Công Thương được yêu cầu rà soát kỹ số lượng và trữ lượng thực tế tại các mỏ trên địa bàn các tỉnh, thành phố; căn cứ kết quả đó để quyết định phương án điều phối, hỗ trợ nguồn cung.
Đây là lựa chọn đúng trọng tâm: không thể phân bổ vật liệu chỉ dựa vào công suất trên giấy phép hay ước tính tổng quát. Cần biết mỏ nào có thể cung ứng, khối lượng nào thực sự khả dụng và địa phương nào đang cần vật liệu, nếu không việc điều phối chỉ chuyển thiếu hụt từ nơi này sang nơi khác.
Sáu địa phương cho thấy bài toán không thể giải riêng lẻ
Theo phương án phục vụ các công trình trọng điểm giai đoạn 2026–2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định sáu địa phương chưa tự cân đối được nguồn vật liệu xây dựng thông thường: Hà Nội, Hưng Yên, Tây Ninh, Cà Mau, Cần Thơ và Ninh Bình. Danh sách này cho thấy thiếu hụt không chỉ là vấn đề của một vùng hay một dự án đơn lẻ.
Khi các dự án lớn cùng cần vật liệu, việc mỗi địa phương tự lo nguồn cung có thể dẫn đến chênh lệch giữa nhu cầu và khả năng khai thác. Điều phối liên tỉnh giúp kết nối nơi có khả năng cung ứng với nơi thiếu hụt, qua đó giảm nguy cơ công trường phải chờ vật liệu. Đây là lợi ích thiết thực cho tiến độ dự án và, về lâu dài, cho người dân trông đợi hạ tầng được hoàn thành đúng kế hoạch.
Tuy vậy, điều phối không thể dừng ở việc chuyển nguồn trên bản đồ. Quyết định cần dựa trên trữ lượng khả dụng, nhu cầu thực tế và khả năng đưa vật liệu đến công trường; nếu thiếu một trong các căn cứ đó, phương án có thể đúng về phân bổ nhưng vẫn không giải quyết được điểm nghẽn thi công.
Mốc báo cáo gấp cần đi cùng kiểm soát mỏ
Bộ Công Thương phải báo cáo kết quả với Thủ tướng trước ngày 25/10/2026. Yêu cầu này tiếp nối chỉ đạo trước đó đặt hạn hoàn thành trước ngày 15/10/2026; đến văn bản ngày 21/10, Thủ tướng tiếp tục yêu cầu khẩn trương thực hiện đầy đủ nhiệm vụ đã giao. Mốc thời gian sát nhau cho thấy việc rà soát và ra quyết định không thể kéo dài.
Song song, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải rà soát mỏ vật liệu trên địa bàn, phát hiện và xử lý nghiêm vi phạm. Những giấy phép đã cấp nhưng không thực hiện đúng quy định phải được kiên quyết thu hồi để cấp cho các dự án, công trình quan trọng quốc gia và dự án đầu tư công; địa phương phải báo cáo kết quả trước ngày 30/10/2026.
Điều phối chỉ bền vững khi đi cùng kỷ luật thực thi. Rà soát trữ lượng giúp xác định nguồn có thật; xử lý giấy phép vi phạm giúp nguồn lực không bị giữ trong tình trạng khai thác không đúng quy định. Nếu hai việc này được phối hợp minh bạch, các dự án trọng điểm có cơ hội tránh những đợt chậm tiến độ do thiếu vật liệu.
Phối hợp nguồn cung là điều kiện để giữ nhịp công trình
Ý nghĩa lớn nhất của chỉ đạo không nằm ở việc ban hành thêm một phương án phân bổ, mà ở cách chuyển từ quản lý nguồn vật liệu theo địa giới sang nhìn nhu cầu của toàn bộ các dự án trọng điểm. Khi một địa phương không đủ nguồn, hỗ trợ từ nơi khác có thể giúp công trường duy trì nhịp thi công thay vì chờ khai thác mới hoặc tìm nguồn thay thế.
Muốn vậy, quyết định điều phối cần dựa trên số liệu kiểm chứng được và trách nhiệm rõ ràng giữa Bộ Công Thương, các bộ liên quan và chính quyền địa phương. Mốc báo cáo tạo áp lực hành động, nhưng kết quả quan trọng hơn là nguồn vật liệu thực sự đến được nơi cần, đúng nhu cầu và phù hợp tiến độ.
Rà soát trữ lượng mỏ và điều phối vật liệu liên tỉnh là hướng đi cần thiết để gỡ nút thắt nguồn cung cho dự án trọng điểm. Thước đo thành công không phải số báo cáo hoàn thành, mà là việc các công trình có đủ vật liệu để thi công liên tục, trong khi hoạt động khai thác vẫn được kiểm soát đúng quy định.
