Đặt cược lớn của TP.HCM vào hai dự án BOT cửa ngõ
Vành đai 4 TP.HCM và dự án Quốc lộ 13 mở rộng là hai dự án BOT Sài Gòn kết nối liên vùng, tổng đầu tư hơn 11.500 tỷ đồng, được xem như đòn bẩy mới để giải tỏa áp lực hạ tầng giao thông HCMC, tái cấu trúc dòng xe cửa ngõ và kích hoạt các không gian đô thị – công nghiệp mới quanh thành phố.
Ngay trước thời điểm thành phố khởi công đồng loạt 9 dự án hạ tầng trọng điểm vào ngày 29/8, UBND TP.HCM đã phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư cho hai dự án BOT then chốt này. Tập đoàn Sơn Hải nắm dự án thành phần 2.1 Vành đai 4 dài 18,25 km, trong khi liên danh CII – CII PPP – IMIC được giao mở rộng Quốc lộ 13, đoạn 5,9 km từ cầu Bình Triệu đến ranh Bình Dương. Việc “điểm mặt chỉ tên” hai nhà đầu tư giàu kinh nghiệm gửi đi thông điệp rõ ràng: TP.HCM không muốn mất thêm một thập kỷ cho các điểm nghẽn cửa ngõ.
Tập đoàn Sơn Hải với đoạn Vành đai 4: phép thử cho đại dự án 120.400 tỷ
Dự án thành phần 2.1 Vành đai 4 TP.HCM do Tập đoàn Sơn Hải đầu tư là đoạn cao tốc dài 18,25 km, từ ngã tư Tóc Tiên – Châu Pha đến cầu Châu Đức, kết nối trực tiếp với cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và tỉnh Đồng Nai. Đây không chỉ là một đoạn đường; nó là mảnh ghép kiểm chứng năng lực nhà đầu tư tư nhân trên đại dự án đường bộ lớn nhất vùng Đông Nam Bộ, dài khoảng 160 km, tổng mức đầu tư hơn 120.400 tỷ đồng.
Điểm đáng chú ý nhất là toàn bộ hơn 5.247 tỷ đồng của đoạn này đều là vốn nhà đầu tư, không dùng một đồng vốn ngân sách, trong khi hợp đồng BOT cho phép thu phí hoàn vốn khoảng 21 năm trên tổng thời hạn 23 năm 3 tháng. Cách thiết kế tài chính này cho thấy Sơn Hải chấp nhận rủi ro dài hạn để đổi lấy quyền khai thác, đồng thời giúp nhà nước đẩy nhanh tiến độ hạ tầng mà không phải “gồng” chi đầu tư công. Nếu đoạn 2.1 hoàn thành đúng hẹn và chất lượng, nó sẽ là minh chứng thuyết phục rằng BOT vẫn là công cụ hữu hiệu cho các dự án hạ tầng giao thông HCMC quy mô lớn.
Liên danh CII với Quốc lộ 13 mở rộng: tái thiết cửa ngõ công nghiệp phía Đông Bắc
Khác với Vành đai 4 còn ở giai đoạn hình thành, Quốc lộ 13 là tuyến huyết mạch đã quá tải từ lâu, nối TP.HCM với Bình Dương và các trung tâm công nghiệp vùng Đông Nam Bộ. Việc thành phố chọn liên danh CII – CII PPP – IMIC làm nhà đầu tư nâng cấp, mở rộng đoạn 5,9 km từ cầu Bình Triệu đến ranh Bình Dương thể hiện một lựa chọn khá thực dụng: giao cửa ngõ “nóng” cho một hệ sinh thái doanh nghiệp đã có nhiều năm kinh nghiệm hạ tầng trong đô thị.
Dự án BOT quy mô khoảng 6.276 tỷ đồng này sẽ mở rộng Quốc lộ 13 lên 10–14 làn xe, trong đó có khoảng 3,75 km đường trên cao 4 làn, tách luồng xe liên vùng với giao thông đô thị. Toàn tuyến dự kiến có mặt cắt ngang 60 m với hệ thống đường song hành 8–10 làn, tốc độ thiết kế 60–80 km/h, cùng các nút giao và cầu đồng bộ. Liên danh cam kết không thu phí cao hơn phương án được duyệt và giảm tối thiểu 5% thời gian thu phí so với khung phê duyệt. Đây là lời hứa mà người dân có quyền giữ lại để “so sánh” với thực tế khi trạm thu phí đi vào hoạt động.
BOT Sài Gòn: cơ hội bứt phá hay lặp lại tranh cãi trạm thu phí?
Cả hai dự án – đoạn Vành đai 4 và Quốc lộ 13 mở rộng – đều là dự án BOT Sài Gòn tiêu biểu, khi TP.HCM dùng nguồn lực tư nhân để giải bài toán hạ tầng mà ngân sách khó kham nổi. Tổng mức đầu tư hơn 11.500 tỷ đồng, chủ yếu từ vốn vay và vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư, cho thấy mức độ “đặt cược” của cả hai phía: chính quyền kỳ vọng đột phá hạ tầng giao thông HCMC, còn doanh nghiệp chấp nhận gắn lợi ích với lưu lượng xe trong hơn hai thập kỷ.
Theo tiến độ, Quốc lộ 13 sẽ được chuẩn bị đầu tư và thi công trong giai đoạn 2026–2028, phấn đấu khai thác từ đầu năm 2029. Các dự án thành phần khác của Vành đai 4 cũng đang được khởi công, trong đó có đoạn từ sông Sài Gòn đến kênh Thầy Cai. Nếu tiến độ đúng như kế hoạch, người dân có thể bắt đầu cảm nhận sự thay đổi trên bản đồ giao thông quanh thành phố từ cuối thập kỷ này. Câu hỏi còn lại là: TP.HCM có đủ kỷ luật trong giám sát, và nhà đầu tư có đủ trách nhiệm để BOT không trở thành “từ khóa gây tranh cãi” thêm một lần nữa?
