Một trung tâm nhỏ cho một bước nhảy lớn trong quan hệ Việt - Thái Lan
Trung tâm Việt Nam học tại Đại học Khon Kaen là một thiết chế học thuật và văn hóa mới, được thành lập để giảng dạy tiếng Việt chuẩn hóa, giới thiệu lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam tới sinh viên Thái Lan và cộng đồng người Việt ở Đông Bắc Thái, đồng thời làm cầu nối cho hợp tác giáo dục, nghiên cứu và giao lưu nhân dân giữa hai quốc gia. Lễ khánh thành diễn ra ngày 9/9, có sự tham dự của đại diện Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, cùng Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen và nhiều quan chức Thái Lan. Theo Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh, sáng kiến thành lập trung tâm xuất phát từ cơ quan đại diện Việt Nam, nhận được sự đầu tư tích cực từ Đại học Khon Kaen và sự ủng hộ của đối tác Việt Nam cùng cộng đồng người Việt tại Thái Lan. Việc một trường đại học lớn của Thái Lan coi đây là mục tiêu quan trọng cho thấy tiếng Việt và Việt Nam học đã bước ra khỏi phạm vi cộng đồng kiều bào, trở thành lợi ích chung của cả hai bên.
Ngoại giao văn hóa: từ Nghị quyết đến lớp học tiếng Việt
Điểm đáng chú ý của Trung tâm Việt Nam học là nó không chỉ là một không gian học ngôn ngữ, mà là công cụ cụ thể hóa đường lối ngoại giao văn hóa của Việt Nam. Sự kiện khánh thành diễn ra đúng dịp Ngày tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài (8/9), gắn trực tiếp với Nghị quyết số 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới. Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh nhấn mạnh đây là nỗ lực góp phần thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời ghi thêm một dấu son trong lịch sử quan hệ Việt Nam - Thái Lan. Nói cách khác, mỗi khóa đào tạo tiếng Việt, mỗi hoạt động giới thiệu văn hóa tại trung tâm là một hành động ngoại giao mềm, giúp lan tỏa bản sắc Việt, tăng sức hấp dẫn của Việt Nam, và tạo nền tảng tình cảm khó thay thế cho các hợp tác chiến lược vốn thường khô khan.
Ý nghĩa biểu tượng trong chặng đường 50 năm quan hệ Việt - Thái Lan
Trung tâm Việt Nam học xuất hiện đúng thời điểm hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, như một thông điệp rằng quan hệ Việt - Thái Lan đã bước sang giai đoạn coi trọng chiều sâu văn hóa. Sau nửa thế kỷ, quan hệ đã phát triển mạnh mẽ, với tin cậy chính trị tăng, Đối tác chiến lược toàn diện đi vào thực chất và cơ hội hợp tác rộng khắp các lĩnh vực. Trong bối cảnh đó, việc Đại học Khon Kaen chủ động xác định trung tâm là một "mục tiêu quan trọng" cho thấy giới học thuật Thái Lan nhìn nhận Việt Nam không chỉ là đối tác kinh tế, mà là chủ thể văn hóa cần nghiên cứu lâu dài. Hiệu trưởng Charnchai Panthongviriyakul khẳng định đây là biểu tượng của tình hữu nghị, tin cậy và hợp tác giữa hai nước; một phát biểu mang tính tuyên ngôn về việc tri thức, không phải chỉ các hiệp định, sẽ giữ vai trò trung tâm trong chặng đường tới.
Lợi ích thiết thực cho thanh niên, kiều bào và khu vực Mekong
Nếu nhìn từ góc độ người học, Trung tâm Việt Nam học mở ra lợi ích trực tiếp cho sinh viên Thái Lan, thế hệ trẻ kiều bào và cả cộng đồng trong tiểu vùng Mekong. Trung tâm được kỳ vọng trở thành đầu mối tổ chức các khóa đào tạo tiếng Việt chuẩn hóa, truyền tải sâu rộng lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam. Qua đó, cộng đồng người Việt xa xứ có thêm công cụ giữ gìn bản sắc, bồi đắp niềm tự hào và hướng về cội nguồn. Theo đánh giá của phía Việt Nam, quy mô và tầm ảnh hưởng của trung tâm không chỉ giới hạn trong Đông Bắc Thái Lan, mà còn mang sứ mệnh kết nối hợp tác văn hóa, giáo dục và thúc đẩy giao lưu nhân dân giữa các nước khu vực tiểu vùng Mekong mở rộng. Việc ký Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Khoa Ngôn ngữ học & Việt Nam học (ĐHQG Hà Nội) và Khoa Nhân văn & Khoa học Xã hội (Đại học Khon Kaen) mở ra một giai đoạn mới cho trao đổi giảng viên, sinh viên, đưa Việt Nam học thành một lựa chọn nghề nghiệp lâu dài chứ không chỉ là môn học phụ.
Từ biểu tượng đến hành động: trung tâm phải sống trong đời sống hai cộng đồng
Không khó để gắn Trung tâm Việt Nam học với những mỹ từ như "cầu nối tri thức" hay "biểu tượng hữu nghị"; thách thức là biến nó thành thiết chế sống trong đời sống thường ngày của hai cộng đồng. Muốn vậy, trung tâm cần đi đúng tinh thần ban đầu: vừa làm khoa học, vừa làm công tác cộng đồng. Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kaen khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp để phát triển trung tâm thành không gian học thuật tăng cường hiểu biết đa chiều về Việt Nam, điểm tựa thúc đẩy hợp tác văn hóa, giáo dục, giao lưu nhân dân và kết nối thế hệ trẻ hai nước. Điều này đòi hỏi chương trình đào tạo tiếng Việt phải bám sát nhu cầu thực tế theo chuẩn quốc tế, các hoạt động văn hóa phải gắn với đời sống người trẻ Thái và kiều bào, thay vì chỉ mang tính lễ nghi. Nếu làm được, trung tâm sẽ không chỉ là món quà cho dịp 50 năm, mà là nền móng lâu dài cho một cộng đồng tri thức Việt - Thái trong khu vực Mekong.
