Một dấu son ngoại giao văn hóa nhân 50 năm quan hệ Việt-Thái
Trung tâm Việt Nam học Khon Kaen là một không gian học thuật và giao lưu văn hóa đặt tại Đại học Khon Kaen, vùng Đông Bắc Thái Lan, được xây dựng với mục tiêu giảng dạy tiếng Việt chuẩn hóa, lan tỏa tri thức về lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam tới sinh viên Thái Lan và cộng đồng người Việt ở khu vực này, qua đó trở thành nhịp cầu kết nối tri thức và thắt chặt hữu nghị giữa hai dân tộc. Điều đáng nói là lễ khánh thành Trung tâm Việt Nam học diễn ra ngày 9/9 tại Đại học Khon Kaen, đúng vào dịp hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và sau Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài (8/9). Sự trùng hợp về thời điểm cho thấy đây không phải một dự án học thuật đơn lẻ mà là bước đi có tính biểu tượng trong ngoại giao giáo dục Đông Nam Á, phản ánh tầm nhìn dài hạn của cả hai bên với hợp tác văn hóa Việt-Thái. Việc lựa chọn Khon Kaen – trung tâm của vùng Đông Bắc Thái Lan, nơi tập trung đông kiều bào Việt – càng củng cố thông điệp rằng tiếng Việt và văn hóa Việt cần hiện diện ở những nơi cộng đồng người Việt đang sinh sống và đóng góp.
Từ sáng kiến ngoại giao đến không gian học thuật chung
Trung tâm Việt Nam học Khon Kaen không xuất hiện một cách tự phát; nó là kết quả của một sáng kiến ngoại giao chủ động từ Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kaen, được Đại học Khon Kaen đón nhận với sự đầu tư và phối hợp tích cực. Theo Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh, trải qua 50 năm kể từ khi chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ Việt Nam–Thái Lan đã phát triển mạnh mẽ với mức độ tin cậy chính trị tăng lên và khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện đi vào thực chất, mở ra cơ hội hợp tác lớn trên mọi lĩnh vực. Đây là một câu chuyện ngoại giao điển hình: từ lòng tin chính trị đến nhu cầu hiểu biết lẫn nhau sâu hơn qua văn hóa và ngôn ngữ. Không phải ngẫu nhiên mà lễ khánh thành có sự tham dự của lãnh đạo tỉnh Khon Kaen, các nghị sĩ hữu nghị Thái Lan–Việt Nam, đại diện Hội người Việt Nam toàn Thái Lan, Hiệp hội Doanh nhân Thái–Việt Nam, cùng đông đảo giảng viên, sinh viên và kiều bào. Sự hiện diện đa dạng đó cho thấy Trung tâm không chỉ dành cho giới nghiên cứu mà còn là điểm gặp gỡ lợi ích của thanh niên, giới học thuật, chính phủ, khu vực tư nhân và nhân dân hai nước. Nếu không có nền tảng tin cậy và nhu cầu hợp tác thực chất, một thiết chế văn hóa như vậy khó ra đời và càng khó được nhiều bên cùng gắn trách nhiệm.
Đầu mối đào tạo tiếng Việt và lan tỏa bản sắc Việt tại Thái Lan
Vai trò trung tâm của Trung tâm Việt Nam học Khon Kaen là đào tạo tiếng Việt một cách chuẩn hóa và bài bản cho cả người Thái và người Việt trẻ sinh sống ở Đông Bắc Thái Lan. Trung tâm được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối, tổ chức các khóa đào tạo tiếng Việt chuẩn hóa, đồng thời truyền tải sâu rộng lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam. Nói cách khác, đây là một điểm tựa của ngoại giao giáo dục Đông Nam Á: dùng ngôn ngữ và tri thức để xây dựng sự hiểu biết đa chiều về Việt Nam, thay vì chỉ dựa trên các hoạt động lễ nghi. Chính quyền và giới học thuật Thái Lan không coi Trung tâm như một lớp học ngoại ngữ thuần túy. Hiệu trưởng Đại học Khon Kaen, Phó Giáo sư Tiến sĩ Charnchai Panthongviriyakul, nhấn mạnh Trung tâm là mục tiêu quan trọng của nhà trường và tin tưởng nó sẽ thúc đẩy giảng dạy tiếng Việt, trao đổi kiến thức, tạo dựng mạng lưới hợp tác học thuật, mang lại lợi ích cho thanh niên, giới học thuật, chính phủ, khu vực tư nhân và nhân dân hai nước. Cách nhìn đó biến học tiếng Việt ở Thái Lan thành một lựa chọn mang tính chiến lược cho thế hệ trẻ, gắn với cơ hội nghề nghiệp và hợp tác khu vực, chứ không chỉ là sở thích cá nhân.
Liên kết đại học và vai trò chuyên gia trong hợp tác Việt-Thái
Một điểm nổi bật của sự kiện khánh thành Trung tâm Việt Nam học Khon Kaen là chiều sâu của hợp tác học thuật giữa các trường đại học hai nước. Ngày 9/9, đoàn Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), gồm Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Bình – Trưởng Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học, và Tiến sĩ Nguyễn Hữu Mạnh – Phó Trưởng Khoa Lịch sử và Văn hóa, đã tham dự lễ khánh thành và ký Biên bản ghi nhớ về hợp tác ngôn ngữ và văn hóa với Khoa Nhân văn và Khoa học Xã hội, Đại học Khon Kaen. Đây là biểu hiện cụ thể của hợp tác văn hóa Việt-Thái dựa trên tri thức, không dừng ở khẩu hiệu. Trung tâm càng có nền tảng chuyên môn vững chắc khi Giáo sư Nguyễn Tường Lai – người đặt nền móng cho ngành Thái học tại Việt Nam – được chính thức bổ nhiệm làm Giám đốc Trung tâm Việt Nam học Khon Kaen. Sự có mặt của một chuyên gia am hiểu cả Việt Nam và Thái Lan giúp Trung tâm tránh được nguy cơ giới thiệu văn hóa theo cách một chiều. Ở góc độ ngoại giao giáo dục Đông Nam Á, việc hai trường đại học ký kết hợp tác và cùng xây dựng chương trình, chia sẻ giảng viên, sinh viên cho thấy tiếng Việt tại Thái Lan được đặt trong khung hợp tác lâu dài, có nghiên cứu, có đào tạo, chứ không chỉ mở vài lớp ngắn hạn cho đủ phong trào.
Cây cầu cho thế hệ trẻ và tương lai quan hệ Việt-Thái
Quan trọng hơn tất cả các nghi thức cắt băng, Trung tâm Việt Nam học Khon Kaen được kỳ vọng là cây cầu ngoại giao văn hóa bền vững cho thế hệ trẻ Việt–Thái. Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh nhấn mạnh Trung tâm sẽ là không gian học thuật tăng cường hiểu biết đa chiều về Việt Nam, là điểm tựa thúc đẩy hợp tác văn hóa, giáo dục, giao lưu nhân dân và kết nối thế hệ trẻ hai nước. Đồng thời, việc thành lập Trung tâm còn góp phần thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có yêu cầu giữ gìn tiếng Việt và bản sắc dân tộc nơi xứ người. Theo tinh thần đó, Trung tâm Việt Nam học Khon Kaen được kỳ vọng sẽ nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và Thái Lan, hội tụ và lan tỏa các giá trị tốt đẹp của hai dân tộc, góp phần xây đắp nền tảng vững chắc để quan hệ hợp tác Việt–Thái tiếp tục "đơm hoa, kết trái" trong tương lai. Với những chức năng đã được xác định – đào tạo tiếng Việt tại Thái Lan, kết nối học thuật, truyền tải lịch sử và văn hóa Việt – Trung tâm không chỉ là một phòng học mới mà là một thiết chế ngoại giao văn hóa, nơi mỗi khóa học, mỗi buổi giao lưu đều có thể trở thành viên gạch nhỏ trong ngôi nhà hợp tác khu vực.
