Trung tâm Việt Nam học: Biểu tượng mới của hợp tác giáo dục Việt Nam Thái Lan
Trung tâm Việt Nam học tại Đại học Khon Kaen là một cơ sở học thuật được thành lập nhằm giảng dạy tiếng Việt, nghiên cứu lịch sử, văn hóa, xã hội Việt Nam và thúc đẩy các chương trình trao đổi sinh viên, giảng viên, qua đó biến hợp tác giáo dục Việt Nam Thái Lan thành một cầu nối văn hóa dài hạn giữa hai dân tộc. Việc trung tâm chuẩn bị được khánh thành trong tháng 9, dưới sự phối hợp giữa trường Đại học Khon Kaen và cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam, cho thấy đây không phải một hoạt động lễ nghi đơn lẻ mà là mắt xích chiến lược trong bức tranh quan hệ ngoại giao 50 năm giữa hai nước. Nếu các đại học là nơi nuôi dưỡng tri thức, thì Trung tâm Việt Nam học đang được đặt vào vai trò đầu tàu của thế hệ mới trong hợp tác song phương.
ĐH KHXH&NV và cách xây dựng hợp tác đa ngành đi vào chiều sâu
Thành công của Trung tâm Việt Nam học không thể tách khỏi chiến lược hợp tác lâu dài của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) với các đại học Thái Lan. Ngay từ năm 1998, trường đã ký MoU đầu tiên với đối tác Thái Lan và dần mở rộng sang Mahidol, Thammasat, Khon Kaen, Chiang Mai, tạo nên một mạng lưới hợp tác đa ngành thay vì vài dự án rời rạc. Một câu nói đáng chú ý là: "Hàng năm, hai bên trao đổi khoảng hơn 200 lượt sinh viên, học viên sau đại học", cho thấy hợp tác đã đạt quy mô đủ lớn để ảnh hưởng đến chương trình đào tạo và nhận thức của người học. Các hoạt động thực tập Thái Lan học tại Chiang Mai hay học các học phần ngôn ngữ, văn hóa Việt Nam tại Thammasat nay không chỉ là trao đổi ngắn hạn, mà đã được tích hợp và công nhận tín chỉ trong chương trình đào tạo.
Quan hệ ngoại giao 50 năm: Bệ phóng cho các sáng kiến giáo dục và văn hóa
Điểm đáng bàn là vì sao Trung tâm Việt Nam học được triển khai mạnh đúng vào lúc này. Kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan (1976–2026) tạo nên một khung chính trị thuận lợi, với niềm tin chiến lược được củng cố và nhu cầu cụ thể hóa hợp tác vào đời sống người dân. Chuyến thăm chính thức Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong tháng 5 gần đây đã tăng cường tin cậy chính trị, mở rộng tầm nhìn và không gian hợp tác, đồng thời tạo động lực đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện đi vào thực chất. Trong bối cảnh đó, chuỗi hoạt động hợp tác giáo dục, ngoại giao văn hóa, giao lưu nhân dân được tổ chức tại Thái Lan, với trọng tâm là kết nối thế hệ trẻ, không phải là "phần phụ" của lễ kỷ niệm mà là nơi quan hệ hai nước thể hiện chiều sâu và tính lâu dài.
Từ "cây cầu" văn hóa đến mạng lưới học thuật Mekong học
Hợp tác giáo dục luôn được mô tả là "cây cầu" văn hóa giữa Việt Nam và Thái Lan, nhưng đến giai đoạn hiện nay, cây cầu đó đã mang cấu trúc mới: đa tầng, đa ngành và nối rộng ra cả tiểu vùng sông Mekong. Việc Trường ĐH KHXH&NV tham gia ký MoU về Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo trong Mạng lưới giáo dục đại học Tiểu vùng sông Mekong với 17 trường đại học (13 của Thái Lan, 2 của Lào và 2 của Việt Nam) cho thấy liên kết tri thức đang vượt ra khỏi phạm vi song phương. Đồng thời, hai bên tích cực thúc đẩy hướng nghiên cứu mới là Mekong học, bên cạnh việc tăng cường cơ sở vật chất và nhân lực cho chuyên ngành Thái Lan học và Việt Nam học. Khi thế hệ trẻ tham gia những mạng lưới này, hợp tác giáo dục Việt Nam Thái Lan không còn là vài khóa học ngôn ngữ, mà là sự đồng kiến tạo tri thức về một vùng chung mà cả hai quốc gia cùng chia sẻ.
Ý nghĩa chiến lược của Trung tâm Việt Nam học: Từ hiện tại đến tương lai
Điểm chiến lược của Trung tâm Việt Nam học nằm ở chỗ nó gắn kết nhiều tầng: ngoại giao, học thuật và cộng đồng. Ý tưởng trung tâm được hình thành nhờ sự phối hợp của Trường ĐH KHXH&NV và đối tác Thái Lan, cùng vai trò của một nhà khoa học Việt Nam – PGS.TS. Nguyễn Tương Lai – giữ vị trí giám đốc từ tháng 5, cho thấy đây là công trình tri thức chung, không thuộc về một bên. Theo kế hoạch, ngày 9/9 trung tâm sẽ chính thức được khai trương, với mục tiêu có quy mô và tầm ảnh hưởng khu vực, kèm theo các biên bản ghi nhớ hợp tác để triển khai sáng kiến giao lưu văn hóa, giáo dục, giao lưu nhân dân. Nhìn rộng hơn, khi các hoạt động gắn kết kiều bào và bạn trẻ hai nước trở nên thường xuyên, "cây cầu" văn hóa sẽ ngày càng vững, giúp quan hệ Việt Nam – Thái Lan tiếp tục đơm hoa, kết trái trong nhiều thập kỷ tới.
