Một trung tâm nhỏ cho một bước nhảy lớn của quan hệ Việt Thái
Trung tâm Việt Nam học tại Đại học Khon Kaen là một thiết chế học thuật và văn hóa mới, được lập nên để giảng dạy tiếng Việt chuẩn hóa, giới thiệu lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam, đồng thời làm cầu nối kết nối tri thức và giao lưu nhân dân giữa cộng đồng Việt và Thái ở vùng Đông Bắc Thái Lan.
Điều đáng nói ở lễ khánh thành Trung tâm Việt Nam học ngày 9/9 tại Đại học Khon Kaen, tỉnh Khon Kaen, vùng Đông Bắc Khon Kaen Thái Lan, không chỉ là một sự kiện học đường. Nó là tuyên ngôn rõ ràng rằng sau 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Thái Lan lựa chọn đi xa hơn bằng ngoại giao văn hóa, bằng tiếng Việt và những câu chuyện về con người. Trong bối cảnh kỷ niệm nửa thế kỷ quan hệ Việt Thái, việc đặt một trung tâm nghiên cứu và đào tạo tiếng Việt ngay tại trái tim vùng Đông Bắc Thái Lan cho thấy hai nước muốn gắn kết lâu dài từ nền tảng giáo dục, chứ không dừng ở các cuộc thăm viếng cấp cao.
Ngoại giao văn hóa: Khi tiếng Việt trở thành kênh đối thoại chiến lược
Sáng kiến thành lập Trung tâm Việt Nam học tại Đại học Khon Kaen xuất phát từ Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kaen, với sự ủng hộ mạnh mẽ và đầu tư của phía nhà trường. Đây không phải một hoạt động nghi lễ mang tính tượng trưng; đó là chiến lược ngoại giao văn hóa được tính toán kỹ trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam–Thái Lan đang bước vào giai đoạn “đi vào thực chất”. Theo phát biểu của Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh, việc ra đời trung tâm là “một dấu son trong lịch sử quan hệ Việt Nam–Thái Lan”, đồng thời gắn trực tiếp với Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa và Nghị quyết 23 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.
Không phải ngẫu nhiên lễ khánh thành diễn ra ngay sau Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài 8/9. Khi tiếng Việt được đặt ở trung tâm của hợp tác học thuật, ngoại giao văn hóa không còn là khẩu hiệu mà trở thành chương trình hành động cụ thể: từ lớp học, giáo trình, đến các hoạt động tìm hiểu lịch sử và văn hóa. Chính qua ngôn ngữ, hình ảnh Việt Nam sẽ được giới trẻ Thái Lan tiếp nhận trực tiếp, không qua lăng kính trung gian, tạo nền tảng tin cậy mềm cho quan hệ Việt Thái trong dài hạn.
Trung tâm Việt Nam học: Đầu mối đào tạo tiếng Việt và kết nối học thuật khu vực
Về mặt chức năng, Trung tâm Việt Nam học tại Khon Kaen được thiết kế như một đầu mối kết nối và tổ chức các khóa đào tạo tiếng Việt chuẩn hóa, đồng thời truyền tải sâu rộng lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam tới sinh viên Thái Lan và thanh niên gốc Việt tại Đông Bắc Thái Lan. Ở đây, đào tạo tiếng Việt không dừng ở kỹ năng giao tiếp mà gắn với việc bảo tồn, nuôi dưỡng bản sắc cho cộng đồng người Việt xa xứ, đồng thời tạo lợi thế nghề nghiệp cho người trẻ Thái muốn làm việc với Việt Nam.
Hiệu trưởng Đại học Khon Kaen, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Charnchai Panthongviriyakul khẳng định, Trung tâm Việt Nam học là mục tiêu quan trọng của nhà trường đúng thời điểm hai nước kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao, đồng thời bày tỏ niềm tin rằng trung tâm sẽ thúc đẩy mạnh mẽ việc giảng dạy tiếng Việt, trao đổi kiến thức và xây dựng mạng lưới hợp tác học thuật, mang lại lợi ích cho thanh niên, giới học thuật, chính phủ, khu vực tư nhân và nhân dân hai nước. Cách nhìn này cho thấy tiếng Việt được xem như một năng lực chiến lược, chứ không chỉ là vốn liếng văn hóa.
Hợp tác đại học và vai trò của giới trẻ trong tương lai quan hệ Việt Thái
Lễ khánh thành Trung tâm Việt Nam học không tách rời khỏi một bước đi dài hơi khác: sự gắn kết giữa các trường đại học hai nước. Đoàn Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội với sự tham dự của Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Bình và Tiến sĩ Nguyễn Hữu Mạnh đã có mặt tại buổi lễ và ký Biên bản ghi nhớ về hợp tác ngôn ngữ và văn hóa với Khoa Nhân văn và Khoa học Xã hội, Đại học Khon Kaen. Thỏa thuận này mở ra giai đoạn mới của trao đổi giảng viên, sinh viên và nghiên cứu chung, đưa nội dung ngoại giao văn hóa đi thẳng vào chương trình đào tạo.
Việc bổ nhiệm Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tường Lai – người đặt nền móng cho ngành Thái học ở Việt Nam – làm Giám đốc Trung tâm Việt Nam học càng cho thấy kỳ vọng biến nơi đây thành điểm gặp gỡ tri thức song phương. Khi các thế hệ trẻ Thái và Việt được học chung, nghiên cứu chung, tình hữu nghị không còn là khái niệm ngoại giao mà trở thành trải nghiệm cá nhân. Đó là nền tảng vững chắc hơn mọi tuyên bố chính trị cho tương lai quan hệ Việt Thái.
Từ biểu tượng đến sức sống lâu dài của quan hệ Việt Thái
Nhiều ý kiến tại buổi lễ đã gọi Trung tâm Việt Nam học ở Khon Kaen là “biểu tượng của tình hữu nghị, tin cậy và hợp tác giữa Thái Lan và Việt Nam”. Nhưng để biểu tượng này có sức sống, trung tâm cần nhanh chóng trở thành một không gian học thuật mở, nơi các chương trình ngoại giao văn hóa được triển khai thường xuyên, nơi người Việt và người Thái cùng kể câu chuyện về nhau một cách bình đẳng.
Các đại biểu kỳ vọng trung tâm sẽ là nhịp cầu vững chắc kết nối tri thức, văn hóa và tinh thần hữu nghị Việt Nam–Thái Lan, góp phần để quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện “đơm hoa kết trái” vì lợi ích nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định và phát triển khu vực. Trong mạng lưới các Trung tâm Việt Nam học đang hình thành tại Đông Bắc Thái Lan, từ Rajabhat Udon Thani đến Cao đẳng Học giả châu Á, Khon Kaen có cơ hội trở thành tụ điểm then chốt của một không gian Việt Nam học khu vực. Nếu làm tốt, đây sẽ là minh chứng rõ ràng rằng ngoại giao văn hóa có thể đi trước và tạo nền cho những bước tiến mới của quan hệ chính trị và kinh tế.
