Cao tốc rừng – biển và đoạn 11 km mang tính quyết định
Cao tốc rừng biển Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột là tuyến đường cao tốc 4 làn đầu tiên nối các tỉnh Tây Nguyên với vùng biển Nam Trung Bộ, vừa đóng vai trò trục giao thông chiến lược, vừa mở không gian phát triển kinh tế – xã hội dọc hành lang từ cao nguyên xuống ven biển, rút ngắn quãng đường kết nối còn khoảng 117 km so với gần 200 km hiện nay. Giữa tháng 9, khi Tây Nguyên bước vào cao điểm mùa mưa, đoạn gói thầu XL1 dài 11 km từ Km32+000 đến Km43+000 đang bước vào chặng đua nước rút với mục tiêu rút ngắn tiến độ so với hợp đồng. Đây không chỉ là một tiểu đoạn, mà là “nút thắt” kỹ thuật của cả tuyến khi phải băng qua địa hình hiểm trở dãy Trường Sơn, dốc lớn, vực sâu, tiếp cận khó khăn. Việc tăng tốc ở đây cho thấy nhà thầu đang chọn cách đối mặt trực diện với điểm khó nhất, thay vì né tránh, bởi nếu giải được bài toán 11 km này thì tầm nhìn thông xe sớm toàn tuyến trở nên khả thi hơn rất nhiều.
Chiến lược huy động 600 người, 3 ca 4 kíp để rút ngắn tiến độ
Điểm gây chú ý nhất của gói thầu XL1 chính là mô hình huy động gần 600 nhân sự vận hành theo chế độ 3 ca 4 kíp trên toàn công trường. Đây là cách tổ chức hiếm thấy trong các dự án hạ tầng thông thường, phản ánh mức độ ưu tiên của chủ đầu tư dành cho trục cao tốc rừng biển Khánh Hòa Buôn Ma Thuột. Theo kế hoạch điều chỉnh, phần xây dựng phải cơ bản hoàn thành cuối năm 2026 để đưa công trình vào khai thác trong năm 2027, rút ngắn khoảng 6 tháng so với tiến độ hợp đồng vốn kết thúc tháng 6/2027. Riêng hầm Phượng Hoàng, nhà thầu tổ chức thi công liên tục 24/24 giờ không nghỉ để bám mốc hoàn thành các hạng mục bê tông vỏ hầm và nền mặt đường, tạo điều kiện lắp đặt thiết bị cơ điện từ tháng 12. Mức độ dồn lực này không chỉ nhằm “chạy đua” với thời gian, mà còn là phép thử năng lực tổ chức thi công trên các tuyến cao tốc khó về địa hình sau này.
Hầm xuyên núi Phượng Hoàng: trung tâm rủi ro kỹ thuật của tuyến rừng – biển
Trên chiều dài 11 km, hầm xuyên núi Phượng Hoàng dài 1,7 km là hạng mục phức tạp bậc nhất và cũng mang tính biểu tượng khi trở thành hầm cấp đặc biệt dài nhất toàn tuyến Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột. Hai ống hầm đã được đào thông, đánh dấu bước ngoặt lớn, nhưng phần khó lại nằm ở xử lý địa chất và hoàn thiện kết cấu. Trong quá trình đào, 8 mạch nước ngầm có lưu lượng lớn xuất hiện, buộc nhà thầu phải bổ sung hệ thống ống dẫn nước về cống trung tâm để giảm áp lực nước lên vỏ hầm. Nguồn điện cuối nguồn yếu, không ổn định khiến công trường phải dùng máy phát công suất lớn để duy trì thi công liên tục. Cửa hầm là nơi tập trung công nghệ đào hầm chuyên sâu, với quy trình quan trắc liên tục, gia cố vòm, xử lý đới đứt gãy nhằm bảo đảm an toàn kỹ thuật. Ở góc nhìn kỹ thuật, đây là bài kiểm tra năng lực thi công hầm xuyên núi cấp đặc biệt của ngành xây dựng đường bộ nội địa, nếu vượt qua tốt sẽ nâng mặt bằng công nghệ chung.
10 cây cầu trên 11 km: bài toán kết cấu cạn và địa hình rừng núi
Không chỉ có hầm xuyên núi, đoạn XL1 còn sở hữu mật độ cầu cạn dày đặc khi 11 km tuyến phải bố trí tới 10 cây cầu, trong đó 4 cầu cấp 1. Điều này cho thấy tính chất “không có chỗ đặt đường trên nền tự nhiên” của địa hình, buộc nhà thầu phải tạo ra chuỗi kết cấu vượt khe sâu để nối rừng với biển Nam Trung Bộ. Cầu Cư San 9 dài 756 m, trụ cao 42 m – tương đương tòa nhà 12 tầng – là điểm nhấn kỹ thuật, hiện đã hoàn thành lao lắp dầm và đang thi công bản mặt cầu. Các cầu còn lại cơ bản hoàn tất lắp dầm, chuyển sang giai đoạn hoàn thiện bản mặt, lan can, gia cố tứ nón, ta luy và đắp vật liệu dạng hạt sau mố để chuẩn bị thảm bê tông nhựa. Theo kế hoạch, toàn bộ phần đường và cầu của gói XL1 sẽ cơ bản hoàn thiện trong tháng 10, với hơn 4 km mặt đường đã được thảm bê tông nhựa và hệ thống rào lưới, hộ lan, dải phân cách thi công đồng thời. Việc đẩy nhanh các kết cấu cầu trên địa hình đồi núi cho thấy khả năng phối hợp nhịp nhàng giữa thiết kế và thi công, không để địa hình làm chậm tiến độ.
Ý nghĩa kinh tế – xã hội của việc thông xe sớm tuyến cao tốc rừng – biển
Cao tốc Khánh Hòa Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 có chiều dài khoảng 117–117,5 km, quy mô 4 làn xe, tổng mức đầu tư khoảng 21.935–22.000 tỷ đồng, chia thành 3 dự án thành phần. Khi hoàn thành, tuyến sẽ rút ngắn hành trình từ Khánh Hòa đến Đắk Lắk xuống còn khoảng 117–117,5 km, hình thành trục kết nối rừng – biển đầu tiên của Việt Nam. Dự án được kỳ vọng thúc đẩy giao thương, du lịch, logistics, giảm chi phí vận chuyển và nâng sức cạnh tranh cho khu vực Tây Nguyên cùng duyên hải Nam Trung Bộ. Nỗ lực thông xe trước ngày 31/12/2026 thể hiện quan điểm coi hạ tầng là đòn bẩy phát triển vùng, chứ không chỉ là công trình kỹ thuật. Quan trọng hơn, việc hoàn thành sớm một đoạn tuyến phức tạp như XL1 sẽ tạo niềm tin cho người dân, doanh nghiệp rằng những ý tưởng về hành lang kinh tế rừng – biển không còn nằm trên giấy. Câu hỏi đặt ra là sau khi tuyến được khai thác, địa phương có kịp chủ động quy hoạch quỹ đất, dịch chuyển dòng vốn, du lịch và công nghiệp theo nhịp độ mới của hạ tầng hay không; bởi nếu chậm, lợi thế của cao tốc rừng biển rất dễ bị bỏ lỡ.
