Dự án 117 km và bài toán 22% khối lượng còn lại
Cao tốc Khánh Hòa Buôn Ma Thuột là dự án hạ tầng giao thông dài hơn 117 km, quy mô 4 làn xe, kết nối tỉnh Khánh Hòa với Đắk Lắk, được chia thành 3 dự án thành phần và đặt mục tiêu hoàn thành cơ bản trong năm 2026 để khai thác đồng bộ sau đó.
Trọng tâm đáng lo nhất hiện nay là Dự án thành phần 2 mới hoàn thành khoảng 78% khối lượng hợp đồng, tức vẫn còn tới 22% công việc thi công và thủ tục phải khép lại trong quãng thời gian rất ngắn. Đây không còn là câu chuyện của vài hạng mục lẻ tẻ, mà là bài toán nước rút toàn tuyến khi tiến độ thi công đường phải chạy đua với thời gian lẫn thời tiết. Nếu phần lớn 35/37 km đã thông xe kỹ thuật là mặt tích cực, thì 2 km còn lại cùng các hạng mục cầu, hầm trọng yếu đang trở thành “điểm nghẽn” đe dọa mục tiêu hoàn thành năm 2026.
Mùa mưa Tây Nguyên: Áp lực tự nhiên lên tiến độ thi công
Điều khiến 22% khối lượng còn lại trở nên nguy hiểm không chỉ là con số, mà là thời điểm: khu vực dự án chuẩn bị bước vào mùa mưa Tây Nguyên, với nguy cơ sạt trượt taluy, ngập úng công trường và gián đoạn thi công kéo dài. Theo Cục Đường bộ Việt Nam, nếu không tăng tốc, dự án có nguy cơ không đáp ứng yêu cầu hoàn thành trong năm 2026.
Những gì diễn ra sau mùa mưa, bão năm 2025 đã để lại “dư chấn”: một loạt hạng mục bị ảnh hưởng kỹ thuật nhưng xử lý hiện trường còn chậm, đặc biệt tại các mái taluy nền đường đào sâu, đắp cao và các mố, trụ cầu trên sườn dốc. Việc bước vào mùa mưa mới khi các điểm yếu này chưa xử lý dứt điểm chẳng khác nào đặt tiến độ thi công đường lên một mặt phẳng trơn trượt. Mùa mưa Tây Nguyên không chỉ là yếu tố thời tiết bất lợi, mà là phép thử dành cho năng lực quản lý rủi ro của chủ đầu tư và nhà thầu.
Mệnh lệnh tăng tốc: Kế hoạch chi tiết và huy động tổng lực
Trước sức ép tiến độ, Cục Đường bộ Việt Nam đã gửi văn bản yêu cầu Ban Quản lý dự án Đường sắt tập trung triển khai Dự án thành phần 2, lập ngay kế hoạch chi tiết, khả thi cho từng hạng mục then chốt quyết định tiến độ, bảo đảm đưa toàn tuyến vào khai thác trước ngày 31/12/2026. Đây là tín hiệu cho thấy dự án hạ tầng giao thông này đã chuyển sang “chế độ khẩn cấp”, không còn chỗ cho cách làm cầm chừng.
Các nhà thầu được yêu cầu huy động đầy đủ nhân lực, bổ sung máy móc, thiết bị và nguồn lực tài chính để bù đắp khối lượng chậm, đồng thời chủ động tìm kiếm nguồn đá làm bê tông nhựa, đẩy nhanh khai thác và tập kết vật liệu từ các mỏ đá đặc thù. Một phát biểu có thể trích dẫn là: “Dự án đã hoàn thành khoảng 78% khối lượng theo hợp đồng, song nếu không đẩy nhanh tiến độ, dự án có nguy cơ không hoàn thành theo yêu cầu”. Về bản chất, đây là yêu cầu huy động tổng lực, biến mỗi tuần, mỗi tháng còn lại thành một chiến dịch thi công dồn nén.
Những điểm nghẽn kỹ thuật: Hầm, cầu và taluy dốc
Không phải ngẫu nhiên Cục Đường bộ Việt Nam chỉ rõ các hạng mục hầm Phượng Hoàng, cầu Cư San 7, 8, 9, cầu Km44+875 và Km62+525 là trọng tâm cần đẩy nhanh. Đây là những “đường găng” vừa phức tạp về kỹ thuật, vừa nhạy cảm với mùa mưa Tây Nguyên, nên bất kỳ chậm trễ nào cũng kéo theo nguy cơ đứt gãy toàn bộ chuỗi tiến độ.
Cùng lúc, công tác xử lý kỹ thuật phải hoàn thiện hồ sơ trước ngày 15/9, làm cơ sở thi công ngay trước mùa mưa, tập trung vào các vị trí mái taluy nền đường đào sâu, đắp cao, mố, trụ cầu trên sườn dốc vốn có nguy cơ sạt trượt sau mùa mưa, bão năm 2025. Điều này cho thấy tiến độ thi công đường không chỉ phụ thuộc vào số ca máy hay ngày công, mà còn phụ thuộc vào năng lực thiết kế, thẩm tra và giám sát thi công. Nếu các yêu cầu về nghiệm thu, quản lý chất lượng, an toàn thi công ở cầu trên cao và mái taluy không được thực hiện chặt chẽ, cái giá phải trả có thể là cả tiến độ lẫn an toàn công trình.
Đích 2026–2027: Thời gian không còn nhiều cho sai sót
Theo kế hoạch, các đoạn tuyến còn lại của cao tốc Khánh Hòa Buôn Ma Thuột phải cơ bản hoàn thành năm 2026 để toàn bộ dự án hoàn thành và đưa vào khai thác đồng bộ trong năm 2027. Nghĩa là cột mốc 31/12/2026 không chỉ là hạn cho Dự án thành phần 2, mà là mắt xích quyết định việc toàn tuyến có về đích đúng nhịp hay không.
Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân cả nước, tình trạng thiếu nhân công, khan hiếm vật liệu đá và một số nhà thầu chưa huy động đầy đủ nhân sự, thiết bị cho thấy “nút thắt” không chỉ nằm ở thời tiết, mà còn ở kỷ luật thực thi. Nếu những cảnh báo hiện nay không chuyển hóa thành hành động cụ thể trên công trường và trong hồ sơ giải ngân, mục tiêu hoàn thành năm 2026 rất dễ trượt khỏi tầm tay. Cuộc chạy đua nước rút trước mùa mưa Tây Nguyên vì thế là bài kiểm tra rõ ràng nhất đối với năng lực tổ chức của toàn bộ hệ thống tham gia dự án.
