Thông điệp từ New York: Việt Nam muốn gì ở Liên hợp quốc và Bắc Mỹ?
Chuyến công du của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Mỹ để tham dự phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 tại New York, kết hợp các hoạt động song phương với Mỹ và thăm cấp Nhà nước tới Canada, thể hiện ưu tiên ngoại giao Việt Nam trong việc vừa khẳng định vai trò ở diễn đàn đa phương, vừa mở rộng quan hệ hợp tác chiến lược với hai đối tác quan trọng ở Bắc Mỹ.
Điểm nhấn đầu tiên của chuyến công du là bài phát biểu quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại phiên thảo luận chung cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, nơi lãnh đạo các nước nêu quan điểm và ưu tiên chiến lược của mình về những vấn đề quốc tế. Trong bối cảnh chủ nghĩa đa phương chịu nhiều sức ép, việc Việt Nam tiếp tục khẳng định ủng hộ vai trò Liên hợp quốc và thúc đẩy hợp tác đa phương không chỉ là thông điệp nguyên tắc, mà còn là cách bảo vệ một trật tự quốc tế có lợi cho các nước vừa và nhỏ. Đây là lần thứ hai một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam phát biểu trước Đại hội đồng, cho thấy ngoại giao Việt Nam muốn bước ra khỏi “vùng an toàn” của một nước chỉ tham gia, để trở thành nước chủ động đề xuất và chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.
Mỹ: Củng cố đối tác chiến lược toàn diện bằng chương trình nghị sự thực chất
Trên bình diện song phương, chặng dừng chân tại Mỹ trong chuyến Tổng Bí thư Tô Lâm công du cho thấy Hà Nội quyết tâm biến khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện với Washington thành lợi ích cụ thể. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ có các cuộc gặp với lãnh đạo chính quyền và Quốc hội Mỹ, đồng thời tiếp xúc với lãnh đạo một số nước, tổ chức quốc tế bên lề kỳ họp Đại hội đồng. Đây là cơ hội để hai bên bàn sâu hơn về những lĩnh vực hợp tác chiến lược, từ kinh tế – thương mại, đầu tư đến an ninh – quốc phòng và khoa học – công nghệ.
Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam – Mỹ đang duy trì đà phát triển tích cực, thể hiện qua trao đổi chính trị – ngoại giao thường xuyên và hợp tác kinh tế tăng trưởng liên tục. Theo thông tin công bố, Mỹ là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam, với kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt 170 tỉ USD và nửa đầu năm 2026 đạt 97,7 tỉ USD."Mỹ coi trọng vai trò và phối hợp với Việt Nam trong xử lý các vấn đề khu vực và toàn cầu." Từ góc nhìn ngoại giao Việt Nam, đây là thời điểm thuận lợi để lồng ghép lợi ích phát triển trong các hồ sơ hợp tác mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình và đào tạo nhân lực chất lượng cao, qua đó nâng tầm quan hệ lên chiều sâu chiến lược.
Canada: Mở rộng trục hợp tác chiến lược trong không gian Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương
Nếu Mỹ là trụ cột của Đối tác Chiến lược toàn diện, thì Canada là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa đối tác của ngoại giao Việt Nam. Sau các hoạt động tại Mỹ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tiến hành thăm cấp Nhà nước tới Canada theo lời mời của Toàn quyền Louise Arbour. Chương trình dự kiến gồm hội kiến Toàn quyền, hội đàm với Thủ tướng Mark Carney, hội kiến lãnh đạo Quốc hội Canada và nhiều hoạt động song phương khác. Đây là cấu trúc tiếp xúc ở cấp cao nhất, cho thấy hai bên muốn rà soát toàn diện và đẩy lên tầm mới khuôn khổ Đối tác Toàn diện đã thiết lập từ năm 2017.
Quan hệ Việt Nam – Canada được đánh giá phát triển vững chắc, thực chất và hiệu quả trên hàng loạt lĩnh vực từ chính trị – ngoại giao, thương mại – đầu tư, hợp tác phát triển, giáo dục – đào tạo đến giao lưu nhân dân. Canada coi Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất trong ASEAN, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của Canada tại khu vực châu Mỹ và nằm trong nhóm 40 đối tác hàng đầu của Canada tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Bối cảnh Canada ưu tiên các ngành năng lượng, khoáng sản chiến lược, trí tuệ nhân tạo và nông nghiệp công nghệ cao, còn Việt Nam đẩy mạnh nâng cấp công nghiệp và phát triển kinh tế số, mở ra khoảng trống hợp tác chiến lược mới, nếu các thỏa thuận cấp cao sắp tới được cụ thể hóa đúng mức.
Ý nghĩa với đường lối ngoại giao Việt Nam và những bước tiếp theo
Chuyến công du tới Mỹ Canada 2024 diễn ra trong bối cảnh đường lối ngoại giao Việt Nam được xác định là nhiệm vụ tiên phong, trọng yếu và thường xuyên trong bảo vệ, phát triển đất nước. Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao, thời gian gần đây lãnh đạo cấp cao Việt Nam triển khai nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng, cho thấy sự đổi mới tư duy trong triển khai chính sách. Việc tham dự Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York và kết hợp song song các hoạt động song phương với hai đối tác Bắc Mỹ thể hiện cách tiếp cận “đa phương hóa hợp tác song phương”: dùng diễn đàn toàn cầu để củng cố niềm tin, rồi chuyển hóa thành hợp tác chiến lược cụ thể.
Điểm then chốt nằm ở khâu thực thi sau chuyến đi. Như phía Bộ Ngoại giao nhấn mạnh, sau mỗi hoạt động đối ngoại cấp cao, các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp phải cụ thể hóa thỏa thuận cấp cao thành chương trình, kế hoạch, dự án cho lĩnh vực và địa bàn của mình."Việt Nam đã chủ động đề xuất các sáng kiến và đảm nhiệm nhiều trọng trách tại các cơ quan quan trọng của Liên hợp quốc, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao." Để giữ vững hình ảnh một đối tác tin cậy, ngoại giao Việt Nam cần bảo đảm rằng các cam kết tại Liên hợp quốc, với Mỹ và Canada, sẽ được nối tiếp bằng những bước đi thực chất trong thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ, giáo dục và hợp tác an ninh. Điều này càng quan trọng khi sau Mỹ và Canada, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand, tiếp tục mở rộng mạng lưới đối tác chiến lược của đất nước.
