Từ sân bay quân sự thời Pháp đến cửa ngõ hàng không mới của miền Trung
Dự án hiện đại hóa Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng – sân bay gần 100 năm tuổi được xây từ thập niên 1940 – là chương trình nâng cấp tổng thể nhà ga, sân đỗ và khu bay với tổng vốn đầu tư công và doanh nghiệp hơn 11.000 tỷ đồng, nhằm biến một hạ tầng di sản thời chiến thành trung tâm hàng không thương mại hiện đại, đáp ứng lưu lượng hành khách và hàng hóa tăng nhanh, đồng thời củng cố vai trò cửa ngõ kết nối miền Trung với mạng lưới sân bay quốc tế Việt Nam và khu vực.
Cốt lõi của câu chuyện không chỉ là mở rộng nhà ga sân bay hay sửa đường băng, mà là quyết định “tái sinh” một điểm nút giao thông chiến lược. Sân bay Đà Nẵng được xây dựng từ năm 1940, ban đầu phục vụ mục đích quân sự, sau 1975 trở thành sân bay lưỡng dụng và dần nâng cấp để đáp ứng nhu cầu vận tải hàng không. Việc đổ vốn lớn vào một hạ tầng đã gần trăm năm tuổi gửi đi thông điệp rõ ràng: thay vì dàn trải, Việt Nam chọn tập trung hiện đại hóa hạ tầng hàng không tại những đầu mối then chốt, nơi mỗi cải thiện năng lực sẽ lan tỏa sang cả vùng kinh tế.
Gần 10.000 tỷ cho Nhà ga T1: Đầu tư lớn để tránh “đi sau nhu cầu”
Ngày 27/8/2026, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam cùng UBND Đà Nẵng công bố triển khai dự án cải tạo, mở rộng Nhà ga hành khách T1 và mở rộng sân đỗ máy bay giai đoạn 1 tại sân bay Đà Nẵng. Trọng tâm là gói đầu tư hơn 9.936 tỷ đồng cho Nhà ga T1, nhằm nâng công suất lên khoảng 14 triệu hành khách mỗi năm, trong đó 10 triệu khách nội địa và 4 triệu khách quốc tế. Ở một trong những sân bay quốc tế nhộn nhịp bậc nhất, đây là bước đi để tránh lặp lại vòng luẩn quẩn “vừa đủ xong đã quá tải”.
Lịch trình cũng cho thấy cách tiếp cận dài hạn: dự án dự kiến khởi công tháng 8/2027; phần mở rộng nhà ga hoàn thành và khai thác từ tháng 1/2029, còn toàn bộ cải tạo nhà ga hiện hữu kết thúc tháng 8/2029. Theo phương án được lựa chọn, thiết kế Nhà ga T1 mở rộng hướng tới công năng hiệu quả, an toàn, hiện đại, thân thiện với hành khách và phù hợp định hướng phát triển đô thị du lịch Đà Nẵng. Đồng thời, sân đỗ sẽ được bổ sung 6 vị trí đỗ máy bay Code C, giúp tăng khả năng phục vụ chuyến bay, giảm tắc nghẽn mặt đất. Đây không chỉ là tăng diện tích mà là tái tổ chức toàn bộ năng lực phục vụ hành khách và đội tàu bay.
1.700 tỷ cho đường băng xuống cấp: An toàn khu bay là “điều kiện tiên quyết”
Nếu Nhà ga T1 là phần mặt tiền dễ thấy, thì quyết định đầu tư khoảng 1.696 tỷ đồng ngân sách trung ương để cải tạo đường cất hạ cánh và đường lăn lại là nền móng an toàn cho toàn bộ hoạt động bay. Bộ Xây dựng đã chấp thuận dùng thiết kế kỹ thuật thay cho thiết kế cơ sở trong báo cáo nghiên cứu khả thi, qua đó rút ngắn khoảng một tháng thời gian chuẩn bị và hướng tới khởi công cuối tháng 11/2026. Đây là ví dụ hiếm hoi về cải cách quy trình hướng vào mục tiêu rõ ràng: đẩy nhanh hiện đại hóa hạ tầng hàng không thay vì để đường băng tiếp tục xuống cấp.
Bối cảnh là một trong hai đường băng của sân bay – 17R/35L phía Tây dài 3.049 m – đã được xây từ năm 1965, phần giữa chỉ cải tạo lần gần nhất năm 1999 và nay đã khai thác khoảng 27 năm, vượt tuổi thọ thiết kế nhưng chưa được sửa chữa lớn. Cường độ khai thác cao khiến mặt đường xuất hiện đủ loại hư hỏng, từ nứt gãy, vỡ góc đến lún vệt bánh và đọng nước; công tác duy tu gần như hằng tuần chỉ xử lý lớp mặt, không xử được kết cấu bên dưới. Khi sân bay phục vụ hơn 15,29 triệu lượt hành khách năm 2025 cùng gần 93.000 lượt cất hạ cánh, kéo dài tình trạng này sẽ là đánh cược với an toàn. Sau nâng cấp, khu bay dự kiến đạt chuẩn 4E của ICAO, đủ cho các dòng B747, B787, A350 hoặc tương đương khai thác ổn định.
Từ dự án xây dựng đến cú hích kết nối vùng và du lịch
Điều khiến việc hiện đại hóa sân bay Đà Nẵng trở nên đáng chú ý là hiệu ứng dây chuyền đối với kết nối vùng. Sân bay chỉ cách trung tâm thành phố khoảng 3 km, là sân bay lớn và quan trọng nhất miền Trung, đồng thời là một trong những sân bay quốc tế Việt Nam có quy mô khai thác lớn nhất hiện nay. Khi năng lực nhà ga nâng lên 14 triệu khách/năm trong khi khu bay đạt chuẩn 4E, Đà Nẵng sẽ có thêm dư địa mở các đường bay quốc tế thân rộng, kết nối trực tiếp với nhiều trung tâm kinh tế – du lịch trong nước và quốc tế thay vì phải trung chuyển qua các đầu mối khác.
Không chỉ hạ tầng cứng, thành phố còn bắt đầu tích hợp hạ tầng số: dịch vụ thông tin chuyến bay trên ứng dụng Đô thị Thông minh Đà Nẵng đã được đưa vào khai thác, kết nối dữ liệu từ hệ thống AODB của sân bay để người dân, du khách tra cứu chuyến bay tiện lợi. Theo quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc, Đà Nẵng tiếp tục được xác định là một trong những cảng quốc tế trọng điểm. Nhìn từ góc độ đó, hai dự án hơn 11.000 tỷ đồng không chỉ nhằm phục vụ lượng khách hiện tại, mà là bước chuẩn bị để Đà Nẵng giữ vai trò đầu mối giao thông hàng không của miền Trung trong nhiều thập kỷ tới.
Ý nghĩa chiến lược: Thử nghiệm mô hình “tập trung nâng chuẩn” cho hạ tầng hàng không
Hai lớp đầu tư – gần 10.000 tỷ đồng cho Nhà ga T1 và gần 1.700 tỷ đồng cho khu bay – cho thấy một cách tiếp cận đáng khuyến khích với hiện đại hóa hạ tầng hàng không: tập trung nâng chuẩn các nút quốc tế trọng yếu thay vì mở rộng dàn trải. Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng là một trong 22 sân bay do ACV quản lý, nhưng việc ưu tiên nguồn lực lớn cho một sân bay gần trăm tuổi chứng tỏ giá trị của việc “tái sinh” hạ tầng di sản để phục vụ chu kỳ tăng trưởng mới.
Từ góc nhìn người dùng, lợi ích rất rõ ràng: nhà ga rộng hơn, ít tắc nghẽn, nhiều cửa đỗ hơn, tra cứu chuyến bay dễ dàng và quan trọng nhất là đường băng an toàn hơn, giảm nguy cơ sự cố do bề mặt xuống cấp. Điều cần theo dõi là khả năng triển khai đúng tiến độ 2026–2029 và sự đồng bộ giữa đầu tư khu bay, nhà ga với mạng lưới giao thông đô thị, logistics quanh sân bay. Nếu Đà Nẵng làm được, sân bay gần 100 năm tuổi này có thể trở thành hình mẫu cho cách Việt Nam “nâng cấp chiến lược” các sân bay quốc tế, biến lịch sử thành lợi thế thay vì gánh nặng.
