Dự án nghìn tỷ giữa vùng trũng và tham vọng kết nối
Dự án đường Tố Hữu nối dài đi sân bay Phú Bài ở Huế là tuyến đường gần 10km, tổng mức đầu tư hơn 1.143 tỷ đồng, được phê duyệt để kết nối trung tâm thành phố với Cảng hàng không quốc tế Phú Bài, giảm tải cho Quốc lộ 1A và hoàn thiện mạng lưới giao thông khu vực phía nam đô thị Huế. Đây không chỉ là một dự án giao thông đơn thuần mà là trục động lực cho khu đô thị mới An Vân Dương, gắn với kỳ vọng phát triển kinh tế – xã hội và khai thác quỹ đất hai bên tuyến. Khởi công từ tháng 1/2025, dự án được ấn định hoàn thành vào tháng 7/2027, nhưng đến nay vẫn ngổn ngang, nhiều hạng mục chậm tiến độ, cho thấy khoảng cách đáng lo giữa tham vọng quy hoạch và năng lực thực thi trên thực địa.
Ngập lụt thi công: thời tiết xấu hay chuẩn bị kém?
Những đợt mưa lớn gần đây đã biến nhiều đoạn của đường Tố Hữu Huế thành công trường bị nước bủa vây, từ đường công vụ đến khu nhà ở công nhân đều ngập, máy móc bị bao quanh bởi nước đục. Một thực tế khó chấp nhận là ngập lụt thi công không chỉ do mưa, mà còn do tuyến đi qua vùng thấp trũng, đường công vụ tiếp cận cầu có cao trình chỉ 0,4–1,3m nên thường xuyên chìm trong nước. Câu hỏi đặt ra là: vì sao trong mùa nắng, nhà thầu không chủ động bóc đất hữu cơ, xử lý nền đất yếu, đôn cao đường công vụ, để đến mùa mưa lại viện dẫn thời tiết như nguyên nhân chính? Khi thiết kế và tổ chức thi công chưa lường hết rủi ro thủy văn, mưa lớn chỉ là tác nhân phơi bày sự chuẩn bị thiếu chiều sâu.
Tiến độ chậm và những con số biết nói
Dự án được bố trí kế hoạch vốn năm 2026 là 350 tỷ đồng, đến nay mới giải ngân 227,167 tỷ đồng, tương đương khoảng 64,9% kế hoạch – một tỷ lệ cho thấy tiến độ tài chính đi cùng sự ì ạch trên công trường. Công tác giải phóng mặt bằng đã bàn giao 58,31/60,2ha, đạt 96,8% diện tích, nhưng phần còn lại liên quan đến 139 hộ dân vẫn chưa xong, tiếp tục níu chân thi công ở các đoạn trọng yếu. Ở hiện trường, gói thầu số 20 mới hoàn thành nền, móng trên 1,8/3,4km, đạt khoảng 52,9%, dù hệ thống cống dọc tuyến đã đạt khoảng 70%. Nghiêm trọng hơn, gói thầu số 21 chỉ thi công được nền, móng trên gần 88.000m² trong tổng số gần 297.500m², tức khoảng 29%, và 5 cây cầu trên tuyến mới đạt khoảng 45% khối lượng. Những con số này cho thấy chậm tiến độ công trình là hệ quả tổng hợp của cả thời tiết, mặt bằng lẫn năng lực nhà thầu.
Kỷ luật nhà thầu và yêu cầu siết quản lý
Khi tiến độ không đáp ứng yêu cầu, việc xử lý nhà thầu là bước bắt buộc nếu địa phương muốn cứu dự án sân bay Phú Bài khỏi vòng luẩn quẩn chậm trễ. Ngày 22/6, chủ đầu tư đã chấm dứt hợp đồng với Công ty Cổ phần Tập đoàn Đồng Tâm – một trong bốn đơn vị thi công gói thầu số 21 – vì không thực hiện công việc đúng tiến độ, kèm theo tổng mức xử phạt 411 triệu đồng. Quyết định này cho thấy Huế không thể tiếp tục dung thứ cho kiểu thi công cầm chừng, đẩy rủi ro về phía ngân sách và người dân. Tuy nhiên, việc thay nhà thầu chỉ là phần ngọn; gốc rễ nằm ở cách Ban Quản lý dự án và chính quyền giám sát, đôn đốc và phân chia khối lượng công việc. Khi dự án đã phải chuyển giao từ một ban quản lý sang Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng Nam Sông Hương, đó là tín hiệu rõ ràng rằng bộ máy điều hành cũng cần được siết lại.
Lối ra nào cho tuyến kết nối chiến lược này?
Đường Tố Hữu nối dài không thể mãi là công trình dở dang giữa bùn nước, bởi nó giữ vai trò giảm ùn tắc giao thông, chia sẻ lưu lượng với Quốc lộ 1A và kết nối trực tiếp thành phố với sân bay Phú Bài – cửa ngõ hàng không của Huế. Theo lãnh đạo thành phố, ban quản lý dự án được yêu cầu xây dựng kế hoạch tiến độ cụ thể theo từng tuần, phối hợp với các sở, ngành theo dõi điều kiện thời tiết để tổ chức thi công phù hợp, đồng thời tập trung nhân lực, tăng ca, tăng kíp khi thời tiết thuận lợi. Nhưng nếu chỉ trông chờ vào “tranh thủ trời nắng” mà không tái thiết kế tổ chức thi công ở vùng trũng, nâng cao đường công vụ, hoàn tất giải phóng mặt bằng và ràng buộc trách nhiệm từng nhà thầu bằng hợp đồng chặt chẽ, nguy cơ chậm tiến độ vẫn treo lơ lửng. Dự án sẽ chỉ thoát khỏi ngập lụt thi công khi tư duy quản lý chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động kiểm soát rủi ro.
