Một tuyến đường chiến lược bị “ghìm chân” bởi nước và tiến độ
Dự án đường Tố Hữu nối dài đi sân bay Phú Bài là tuyến giao thông chiến lược dài khoảng 9,59km, tổng mức đầu tư 1.143 tỉ đồng, được kỳ vọng kết nối khu đô thị mới An Vân Dương với Quốc lộ 1 và sân bay Phú Bài Huế, nhưng hiện đang đối mặt tình trạng ngập nước công trường, chậm tiến độ thi công và thay đổi nhà thầu, chủ đầu tư, cho thấy nhiều bất cập trong khâu chuẩn bị kỹ thuật và quản lý dự án.
Điểm cốt lõi của câu chuyện không phải chỉ là vài trận mưa lớn, mà là việc một dự án hạ tầng nghìn tỉ lại bị động trước kịch bản thời tiết vốn lặp lại hàng năm ở Huế. Mưa lớn kéo dài khiến nhiều vị trí thuộc gói thầu số 21 rơi vào tình trạng ngập sâu, làm gián đoạn thi công trên diện rộng. Khi nền đường, đường công vụ bị chìm trong nước, mọi lời hứa về tiến độ trở nên mong manh. Thay vì một hình ảnh công trường sôi động, người dân chứng kiến xe cơ giới nằm trơ trọi giữa cánh đồng nước, nhà công vụ bị nước dâng sát mép – những biểu tượng không đẹp cho cách chúng ta chuẩn bị và quản lý một dự án giao thông trọng điểm.
Ngập nước công trường: Lỗi của trời hay lỗi của thiết kế và tổ chức thi công?
Mưa lũ ở Huế không phải biến cố bất ngờ, nhưng công trường dự án đường Tố Hữu lại bị chia cắt như thể không ai lường trước. Nhiều đoạn tuyến thuộc gói thầu 21, nơi nền đường thấp trũng, bị ngập sâu; đường công vụ có cao độ chỉ 0,4–1,3m cũng chìm trong nước, khiến phương tiện không thể tiếp cận. Ở các vị trí bóc đất hữu cơ, xử lý nền đất yếu, nước phủ kín, buộc nhà thầu phải tạm dừng thi công. Khi một dự án đi qua vùng thấp trũng, lại triển khai đúng mùa mưa lũ mà hệ thống thoát nước tạm, giải pháp nâng cốt, tổ chức mặt bằng không được chuẩn bị đủ, thì việc đổ lỗi cho thời tiết là cách né tránh trách nhiệm.
Thực tế, nhà thầu chỉ có thể tranh thủ làm ở những đoạn nền đường cao, từ đường Hoàng Hữu Thường đến đường Thuận Hóa – nơi không bị ngập. Điều này cho thấy bài toán kỹ thuật chưa được giải từ đầu: thiết kế tổ chức thi công theo mùa, theo địa hình, cùng hệ thống đường công vụ, thoát nước tạm phải đi trước một bước. Khi công trường bị chia cắt, tiến độ thi công không thể đồng loạt, kéo theo nguy cơ trễ hẹn toàn tuyến, dù kế hoạch vốn năm 2026 đã giải ngân tới 64,9%. Một dự án giao thông không thể coi là được chuẩn bị tốt nếu chỉ cần vài ngày mưa đã khiến máy móc “đứng hình” trên cánh đồng.
Nhà thầu bị chấm dứt hợp đồng và những chiếc xe cơ giới bị bỏ quên
Hình ảnh xe cơ giới gắn tên một doanh nghiệp thi công nằm im lìm giữa cánh đồng nước, có dấu hiệu hư hại, là lời nhắc rõ ràng về hậu quả của chậm tiến độ thi công. Công ty CP Tập đoàn Đồng Tâm – một trong các đơn vị thuộc liên danh gói thầu 21 – đã bị chấm dứt hợp đồng vào tháng 6 do không đảm bảo tiến độ. Doanh nghiệp này được giao phần việc trị giá khoảng 193,3 tỉ đồng trong gói thầu 583 tỉ đồng, nhưng đến thời điểm bị hủy hợp đồng mới thực hiện được khoảng 13,3 tỉ đồng, chưa đầy 7% khối lượng. Đây là con số biết nói: không chỉ là sự yếu kém trong năng lực thi công, mà còn là câu hỏi về cách chủ đầu tư giám sát, cảnh báo sớm và xử lý vi phạm hợp đồng.
Việc chấm dứt hợp đồng là cần thiết, nhưng cách thực hiện lại để lại những hệ quả khó chấp nhận. Dù nhà thầu đã chính thức bị loại khỏi dự án, máy móc và phương tiện vẫn chưa được di dời, nằm phơi mưa nắng giữa công trường ngập nước. Điều này không chỉ gây lãng phí tài sản, mà còn tạo cảm giác dang dở, thiếu trật tự cho toàn bộ dự án. Khi một công trình giao thông trọng điểm để cảnh “án binh bất động” như vậy, người dân có quyền đặt câu hỏi: hợp đồng chấm dứt rồi, nhưng trách nhiệm bảo vệ tài sản, bảo đảm an toàn công trường thuộc về ai, và vì sao mọi thứ bị bỏ mặc giữa cánh đồng?
Thay đổi chủ đầu tư và nỗ lực “chạy nước rút”: Giải pháp hay chữa cháy?
Trước tình trạng ì ạch, tháng 7, UBND TP Huế đã quyết định chuyển chủ đầu tư dự án từ một ban quản lý sang Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực 3, nay là Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng Nam Sông Hương, với kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc và đẩy nhanh tiến độ. Đây là bước đi thể hiện sự sốt ruột của chính quyền, nhưng cũng cho thấy những bất ổn trong cấu trúc quản lý dự án. Sau gần 3 tháng bàn giao, dự án vẫn tiếp tục gặp khó, đứng trước nguy cơ trễ hẹn khi Huế bước vào mùa mưa bão. Việc thay đổi chủ đầu tư giữa chừng thường kéo theo thời gian thích nghi, rà soát, điều chỉnh – và nếu không được chuẩn bị kỹ, nó dễ trở thành một vòng lặp chậm trễ mới.
Hiện chủ đầu tư mới khẳng định sẽ huy động nhân lực, tăng ca, tăng kíp khi thời tiết thuận lợi để hoàn thành nhiệm vụ. Gói thầu 20 đã hoàn thành nền, móng đường trên 1,8/3,4km, đạt khoảng 52,9%, trong khi gói thầu 21 mới đạt khoảng 29,5% khối lượng nền, móng, cầu trên tuyến đạt khoảng 45%. Những con số này cho thấy nỗ lực “chạy nước rút” là có thật, nhưng nếu bài toán kỹ thuật về ngập nước công trường, đường công vụ thấp, nền đất yếu chưa được giải quyết, thì tăng ca cũng chỉ là cách bù đắp phần nổi của tảng băng. Một dự án giao thông không thể được cứu bằng vài tháng tăng kíp nếu nền tảng quản lý và thiết kế tổ chức thi công vẫn giữ nguyên những lỗ hổng cũ.
Bài học từ đường Tố Hữu nối sân bay Phú Bài: Không thể tiếp tục “đổ tại thời tiết”
Dự án đường Tố Hữu nối sân bay Phú Bài đang trở thành tấm gương phản chiếu những điểm yếu cố hữu của nhiều công trình giao thông: phụ thuộc vào thời tiết, thiếu chủ động trong thiết kế tổ chức thi công, và quản lý hợp đồng nhà thầu chưa đủ chặt chẽ. Khi một tuyến đường chiến lược phải dừng lại vì ngập nước công trường, khi xe cơ giới bị bỏ quên trên cánh đồng, khi chủ đầu tư phải thay đổi giữa chừng, đó không còn là chuyện riêng của một dự án. Nó đặt ra yêu cầu cấp bách: phải coi điều kiện địa hình, mùa mưa lũ là yếu tố thiết kế bắt buộc, chứ không phải rủi ro bất ngờ.
Kết nối sân bay Phú Bài Huế bằng một tuyến đường hiện đại là mục tiêu chính đáng, nhưng cách đi tới mục tiêu ấy cần được xem lại. Cần những hồ sơ thiết kế chú trọng giải pháp thoát nước tạm, nâng cốt đường công vụ, kế hoạch thi công linh hoạt theo mùa; cần cơ chế giám sát nhà thầu chặt chẽ hơn, với cảnh báo sớm và chế tài thực chất; và cần một chủ đầu tư đủ năng lực kỹ thuật lẫn tổ chức để không phải “chạy chữa” bằng những quyết định thay đổi giữa chừng. Nếu vẫn tiếp tục đổ lỗi cho mưa lũ, chúng ta sẽ còn thấy nhiều công trường ngập nước, nhiều chiếc xe cơ giới bị bỏ quên, và nhiều dự án giao thông chậm tiến độ thi công như đường Tố Hữu hôm nay.
