Mệnh lệnh nước rút cho sân bay Long Thành: không còn chỗ cho sự chậm trễ
Dự án sân bay Long Thành 2026 là giai đoạn 1 của Cảng hàng không quốc tế Long Thành, được Quốc hội yêu cầu phải hoàn thành và đưa vào khai thác với khối lượng công việc lớn, thời gian còn lại ít, trong bối cảnh thiếu nhân lực, vướng thanh toán, thiếu nguyên vật liệu và giá cả tăng cao, buộc Chính phủ phải chuyển toàn bộ hệ thống sang trạng thái thi công nước rút, siết kỷ luật đối với nhà thầu xây dựng và cơ quan liên quan để bảo đảm tiến độ dự án theo mục tiêu đề ra.
Điểm đáng chú ý nhất trong kết luận mới đây là thái độ không khoan nhượng với sự chậm trễ. Văn phòng Chính phủ đã thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc sau buổi kiểm tra hiện trường và đôn đốc tiến độ sân bay Long Thành cùng các tuyến giao thông kết nối tại TP.HCM và Đồng Nai ngày 4/10. Thông điệp rất rõ: đây là nhiệm vụ “bắt buộc phải hoàn thành”, không được lùi mốc khai thác năm 2026. Khi tiến độ đã bị dồn vào những tháng cuối, điều cần thiết không phải là thêm lời hứa mà là một chế độ kỷ luật công trường mang tính cưỡng chế đối với cả cơ quan nhà nước lẫn doanh nghiệp.
Siết nhà thầu xây dựng: từ yêu cầu tiến độ đến xử lý vi phạm hợp đồng
Trong bức tranh sân bay Long Thành 2026, nhà thầu xây dựng là mắt xích yếu nhất nhưng cũng là điểm có thể siết chặt nhanh nhất. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu lập tiến độ chi tiết cho từng hạng mục, đặc biệt các gói thầu trên đường găng, để làm cơ sở theo dõi và chỉ đạo. Trên nền tiến độ chi tiết đó, các nhà thầu buộc phải huy động tối đa nhân lực, máy móc, thiết bị, vật tư và nguồn lực tài chính, tổ chức thi công 3 ca 4 kíp, tăng mũi thi công để đẩy nhanh tiến độ và giải ngân.
Thông điệp được lặp lại nhiều lần: nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về nhân lực, thiết bị, tài chính và tiến độ sẽ bị kiên quyết xử lý, kể cả xử lý vi phạm hợp đồng theo quy định pháp luật. Đây là bước chuyển từ kiểu “đôn đốc, nhắc nhở” sang cơ chế kỷ luật thực sự, nơi năng lực thực hiện được đo bằng từng ngày, từng hạng mục, chứ không bằng báo cáo. Câu hỏi đặt ra là liệu các chủ đầu tư có sẵn sàng đưa quyết định thay nhà thầu lên bàn khi tiến độ bị đe dọa, thay vì duy trì những hợp đồng kém hiệu quả vì ngại va chạm.
Huy động tối đa nguồn lực: chính quyền địa phương và ACV phải vào cuộc thực chất
Mệnh lệnh nước rút không chỉ nhắm vào nhà thầu xây dựng mà còn buộc cả hệ thống chính trị địa phương và chủ đầu tư phải thay đổi cách làm. Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu chuyển sang trạng thái thi công tăng tốc 24/7 với những hạng mục đường găng có khối lượng lớn. Đồng thời, UBND TP.HCM và Đồng Nai phải huy động cả hệ thống chính trị để xử lý ngay các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu, cấp điện, cấp nước, hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm hoàn thành toàn bộ trong tháng 10.2026, không để vướng mắc thuộc thẩm quyền địa phương kéo lùi tiến độ.
Ở phía chủ đầu tư, Chủ tịch và Tổng giám đốc ACV được yêu cầu chủ động xử lý ngay các vấn đề thuộc thẩm quyền, thống nhất với nhà thầu giải pháp tháo gỡ khó khăn trong thanh toán, hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu và thanh toán khối lượng đã thực hiện, bảo đảm không có phần việc đã làm nhưng bị chậm thanh toán. Theo kết luận, ACV phải hoàn thành báo cáo rà soát khối lượng công việc còn lại, xác định thời điểm chạy thử, vận hành thương mại và hoàn thành toàn bộ giai đoạn 1 trước ngày 10/10 để gửi các bộ liên quan theo dõi và đôn đốc. Đây là một trong những bước hiếm hoi mà trách nhiệm báo cáo được gắn chặt với mốc thời gian cụ thể, thay vì những kế hoạch chung chung.
Áp lực tiến độ dự án và bài toán chất lượng, kết nối giao thông
Áp lực tiến độ dự án Long Thành là thật: khối lượng công việc còn lại lớn, thời gian không nhiều, trong khi dự án đang gặp khó khăn về nguồn nhân lực, thanh toán, vật liệu và giá tăng cao. Để đối phó, Phó Thủ tướng yêu cầu kiểm soát chặt tiến độ từng ngày, từng công việc, không chủ quan, không chờ đợi, đùn đẩy trách nhiệm; việc thuộc thẩm quyền phải quyết định ngay, còn việc vượt thẩm quyền phải báo cáo kịp thời để không ách tắc kéo dài. Đồng thời, hệ thống giao thông kết nối đường bộ cũng phải được đẩy nhanh, với yêu cầu các đơn vị liên quan tập trung nguồn lực, tăng ca, tăng kíp, thi công đúng tiến độ, nhất là các hạng mục xử lý nền đất yếu.
Điểm tích cực là dù sức ép thời gian rất lớn, kết luận nhấn mạnh không được hy sinh chất lượng vì tiến độ. Quá trình thực hiện phải tuân thủ đầy đủ quy trình, thủ tục, tiêu chuẩn kỹ thuật, an ninh, an toàn, vệ sinh môi trường. Các hạng mục cảnh quan, môi trường, an ninh, an toàn phải được triển khai đồng bộ trước khi khai thác thương mại, đáp ứng tiêu chí “sáng, xanh, sạch, đẹp” và tuyệt đối an toàn. Đồng thời, yêu cầu sớm nghiên cứu đường sắt kết nối để rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm TP.HCM, Đồng Nai đến sân bay Long Thành cho thấy chính quyền nhận thức rõ: một cảng hàng không quốc tế mà kết nối nghèo nàn sẽ không thể tạo tiện ích cho người sử dụng như mục tiêu đặt ra.
Người dùng là thước đo cuối cùng: Long Thành phải khai thác an toàn, tiện ích
Đằng sau những mệnh lệnh nước rút, bản chất của sân bay Long Thành vẫn là một hạ tầng công cộng, nơi quyền lợi người dùng phải được đặt ở trung tâm. Phó Thủ tướng quán triệt rằng dự án là cảng hàng không quốc tế, yếu tố an toàn và tiện ích cho người sử dụng là tiêu chí quan trọng hàng đầu. Yêu cầu rà soát kỹ cảnh quan, môi trường, an ninh, an toàn trước khai thác thương mại nhằm bảo đảm hình ảnh “sáng, xanh, sạch, đẹp” và tuyệt đối an toàn không chỉ là khẩu hiệu mà là tiêu chuẩn để đánh giá thành công của sân bay Long Thành 2026.
Ở góc độ thị trường hàng không, việc sớm thông báo kế hoạch và thời gian dự kiến khai thác thương mại, cùng tiến độ hoàn thành các tuyến đường kết nối đến các hãng hàng không trong nước, quốc tế, sẽ cho phép họ chủ động đăng ký đường bay và xây dựng phương án khai thác. Nếu mọi mắt xích – từ nhà thầu xây dựng, ACV, chính quyền địa phương đến các bộ ngành – thực hiện đúng những gì đã được chỉ đạo, Long Thành có cơ hội trở thành một cảng hàng không quốc tế vừa đúng hẹn, vừa đáng tin cậy. Ngược lại, bất kỳ sự nương tay nào với nhà thầu chậm tiến độ hay ách tắc thanh toán, giải phóng mặt bằng đều có thể khiến mục tiêu khai thác trong năm 2026 chỉ còn là khẩu hiệu trên giấy.
