Tháo dỡ trạm thu phí cầu Đồng Nai: Bước ngoặt muộn còn hơn không
Tháo dỡ trạm thu phí cầu Đồng Nai là quá trình dỡ bỏ toàn bộ nhà trạm, đảo thu phí, kết cấu phụ trợ và phục hồi mặt đường trên Quốc lộ 1A tại khu vực cửa ngõ phía Đông TP.HCM, nhằm bảo đảm giao thông thông suốt, an toàn và đồng bộ mặt cắt tuyến sau gần 6 năm trạm ngừng hoạt động nhưng vẫn chiếm dụng mặt đường. Ngày 11/8, công tác tháo dỡ trạm thu phí cầu Đồng Nai trên Quốc lộ 1 chính thức được triển khai, đánh dấu hồi kết cho một công trình BOT đã dừng thu phí nhưng gây bức xúc vì nằm chình ình giữa dòng xe. Trạm này từng phục vụ Dự án cầu Đồng Nai và tuyến hai đầu cầu, sau đó dừng thu từ 24/8/2020 và gần 6 năm không hoạt động. Việc để một trạm thu phí bỏ không lâu như vậy ngay trên trục Quốc lộ 1 là một lãng phí mặt bằng giao thông mà lẽ ra phải được xử lý sớm hơn.
Điều đáng nói là chỉ đến khi Cục Đường bộ Việt Nam phê duyệt kế hoạch chuẩn bị đầu tư công trình sửa chữa thuộc chương trình quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì kết cấu hạ tầng đường bộ năm 2026, việc tháo dỡ trạm thu phí cầu Đồng Nai mới được kích hoạt. Trước đó, trạm đã dừng thu lâu năm nhưng vẫn chưa được tháo dỡ khiến giao thông qua khu vực thường xuyên bị ùn tắc. Đây là minh chứng rõ ràng cho độ trễ chính sách: hạ tầng đã thuộc sở hữu toàn dân theo quyết định ngày 29/12/2023, nhưng phải mất thêm nhiều tháng và hàng loạt kiến nghị của cử tri mới chuyển thành hành động cụ thể.
Tiến độ 3 tháng, mốc 2/9 và bài toán giữ 4 làn xe
Theo kế hoạch, Khu Quản lý đường bộ IV sẽ triển khai tháo dỡ trạm thu phí cầu Đồng Nai từ khoảng ngày 10–11/8, với thời gian thực hiện dự kiến khoảng 3 tháng. Điểm then chốt nằm ở mục tiêu kép: vừa tháo dỡ, vừa phục hồi mặt đường khu vực trạm theo từng giai đoạn, phấn đấu hoàn thành trước ngày 2/9. Nói cách khác, đây không chỉ là dự án phá dỡ mà còn là dự án “vá” lại một nút thắt lâu năm trên Quốc lộ 1. Việc chọn khu vực trạm T3, hướng từ TP. Đồng Nai đi TP.HCM, để tháo dỡ đầu tiên cho thấy ưu tiên giảm áp lực hướng vào đô thị lớn nhất cả nước.
Trong suốt quá trình thi công, tuyến đường vẫn duy trì 4 làn xe. Đây là cam kết quan trọng với người tham gia giao thông, đồng thời là thách thức với nhà thầu. Phương án được chia theo từng giai đoạn: các làn xe sẽ được điều chỉnh phù hợp với phạm vi thi công; sau khi hoàn thành tháo dỡ tại mỗi khu vực, mặt đường được hoàn trả để tổ chức lại dòng xe trước khi chuyển sang vị trí tiếp theo. Thực tế sáng 11/8 cho thấy giao thông qua khu vực cơ bản ổn định, không xảy ra ùn tắc – một tín hiệu tích cực, nhưng để duy trì suốt 3 tháng, công tác phân luồng phải cực kỳ chặt chẽ, nếu không, mọi lời hứa giữ 4 làn sẽ chỉ nằm trên giấy.
Cửa ngõ TP.HCM được "giải phóng": Lợi ích nào cho người đi đường?
Trạm thu phí cầu Đồng Nai nằm trên Quốc lộ 1A, thuộc phường Trấn Biên và Long Hưng, ngay khu vực cầu Đồng Nai – một trong những huyết mạch giao thông và là cửa ngõ phía Đông quan trọng nhất kết nối TP.HCM với TP. Đồng Nai và các tỉnh miền Trung, miền Bắc, Tây Nguyên. Nói thẳng, bất kỳ vật cản nào trên đoạn này đều trả giá bằng thời gian chờ đợi, chi phí nhiên liệu và căng thẳng của người lái. Không ngạc nhiên khi Sở Xây dựng TP. Đồng Nai từng đề nghị tháo dỡ trạm để chỉnh trang đô thị, bảo đảm an toàn, phòng ngừa nguy cơ ùn tắc, khắc phục điểm tiềm ẩn tai nạn và đồng bộ mặt cắt ngang toàn tuyến.
Ở góc độ người sử dụng đường, lợi ích dễ thấy nhất của việc tháo dỡ trạm thu phí là bỏ hẳn một nút thắt cổ chai. Trước đây, dù trạm đã dừng thu phí nhưng nhà trạm, đảo phân làn, thanh chắn vẫn khiến luồng xe phải bóp lại, tạo điểm xung đột và là “điểm đen” ùn tắc. Khi trạm được tháo dỡ, mặt đường được tái lập, các làn xe thẳng, rộng, liên tục, khả năng vận hành của Quốc lộ 1 sẽ được khôi phục đúng vai trò trục chính. Đây không chỉ là chuyện mượt mà hơn trên bản đồ giao thông TP.HCM, mà là sự thay đổi mỗi tài xế cảm nhận bằng từng phút tiết kiệm trên hành trình.
Vì sao phải mất gần 6 năm? Bài học BOT và tiếng nói cử tri
Trạm thu phí cầu Đồng Nai tạm dừng thu lúc 13h30 ngày 24/8/2020 và đến nay đã gần 6 năm không hoạt động, nhưng chỉ mới chính thức tháo dỡ. Sự chậm trễ này không phải ngẫu nhiên. Dự án cầu Đồng Nai được đầu tư theo hình thức BOT; sau khi Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) xác lập quyền sở hữu toàn dân ngày 29/12/2023, vẫn còn những vướng mắc về thời gian thu phí còn lại hoặc giá trị cần thu hồi khiến doanh nghiệp kiến nghị phải giải quyết dứt điểm trước khi tháo trạm. Đây là ví dụ điển hình cho việc chậm đóng hồ sơ tài chính BOT kéo dài ảnh hưởng tới hạ tầng thực tế.
"Trạm thu phí cầu Đồng Nai sau gần 6 năm ngừng thu phí đã có thông báo tháo dỡ, thời gian thực hiện dự kiến khoảng 3 tháng". Câu chữ tưởng đơn giản, nhưng đằng sau là sức ép không nhỏ từ cử tri và chính quyền địa phương. Cuối năm 2025, Sở Xây dựng TP. Đồng Nai đã có văn bản đề nghị tháo dỡ trạm để giải quyết kiến nghị của người dân. Việc Cục Đường bộ Việt Nam ra quyết định và Khu Quản lý đường bộ IV phê duyệt nhà thầu tháo dỡ ngày 9/7 cho thấy tiếng nói đó cuối cùng đã được ghi nhận. Bài học ở đây: mọi vướng mắc về quyền lợi dự án BOT phải được xử lý nhanh hơn, nếu không, chi phí xã hội do ùn tắc và mất an toàn giao thông sẽ luôn lớn hơn bất kỳ tranh cãi hợp đồng nào.
Sau khi tháo dỡ: Cần chiến lược tầm tuyến cho Quốc lộ 1 và giao thông TP.HCM
Khi việc tháo dỡ trạm thu phí cầu Đồng Nai hoàn thành, mặt đường được tái lập trước 2/9 và các hạng mục hoàn thiện như thảm nhựa, sơn kẻ đường được triển khai tiếp, lợi ích trước mắt là rõ ràng: dòng xe thông thoáng hơn, ít điểm xung đột hơn, giảm nguy cơ tai nạn trên cửa ngõ TP.HCM. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, chúng ta mới giải quyết một “cục gồ” trên tuyến, chưa chạm đến bài toán chiến lược của Quốc lộ 1 – trục xương sống đã quá tải cả về lưu lượng lẫn tai nạn.
Việc tháo dỡ trạm thu phí lần này nên được xem là cú hích để rà soát toàn tuyến: còn bao nhiêu công trình tạm, nhánh rẽ bất hợp lý, điểm tiềm ẩn tai nạn tương tự cần xử lý. Giao thông TP.HCM chỉ thực sự nhẹ gánh khi cửa ngõ phía Đông, gồm cả khu vực cầu Đồng Nai trên Quốc lộ 1A, được nhìn như một hệ thống liên thông với đường vành đai, cao tốc, thay vì chỉnh sửa manh mún. Muộn còn hơn không, nhưng sau trạm cầu Đồng Nai, người dân có quyền kỳ vọng mọi quyết định liên quan đến hạ tầng huyết mạch sẽ diễn ra nhanh hơn, minh bạch hơn và đặt lợi ích đi lại của họ lên hàng đầu.
