An ninh năng lượng và cuộc đua thu hút FDI công nghiệp
Hạ tầng điện miền Nam là hệ thống nguồn và lưới điện do EVNSPC quản lý tại 8 tỉnh, thành phố phía Nam (không gồm TP.HCM), được thiết kế ưu tiên cho các vùng kinh tế trọng điểm, khu công nghiệp và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài lớn, với mục tiêu vừa bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia vừa tạo lợi thế cạnh tranh để thu hút dòng vốn FDI công nghiệp chất lượng cao vào khu vực này. Điểm đáng nói là EVNSPC không đi sau nhu cầu, mà chủ động “đi trước một bước” bằng các khoản đầu tư nâng cấp lưới điện, bám sát Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược: thay vì để nhà đầu tư phải chờ hạ tầng, ngành điện đang chuẩn bị sẵn năng lực cấp điện, coi điện ổn định như một “giấy thông hành” cho khu công nghiệp FDI. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển mạnh sang Đông Nam Á, ai có điện ổn định, chất lượng cao sẽ có tiếng nói mạnh hơn trên bản đồ FDI.
Dư địa nguồn điện và thiết kế lưới N-1: nền tảng cho tăng trưởng hai con số
Nếu nhìn vào các con số, có thể thấy chiến lược an ninh năng lượng đang được hiện thực hóa bằng năng lực kỹ thuật cụ thể. Khu vực phía Nam hiện có tổng công suất nguồn điện lắp đặt gần 37.000 MW, trong khi công suất cực đại năm 2026 dự kiến khoảng 22.000 MW. Khoảng chênh lệch này chính là “dư địa” để đón thêm các khu công nghiệp FDI mà không phải lo quá tải nguồn. Quan trọng hơn, EVNSPC không chỉ nói về công suất mà còn đặt độ tin cậy lên hàng đầu. Lưới điện cấp cho khu công nghiệp được thiết kế dự phòng theo tiêu chí N-1, tức khi một nguồn gặp sự cố sẽ có nguồn khác thay thế. Ở những khu vực yêu cầu chất lượng điện năng cao, tiêu chí N-1 còn được áp dụng xuống cấp trung áp. EVNSPC đặt mục tiêu đến năm 2028, việc cấp điện cho cả khách hàng sinh hoạt và doanh nghiệp đều đáp ứng tiêu chí N-1. Đây không chỉ là nâng cấp kỹ thuật, mà là cam kết chính sách: coi điện ổn định là điều kiện tiên quyết để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số mà nhiều địa phương đang theo đuổi.
Tây Ninh, Đồng Nai: minh chứng cho chiến lược “đi trước một bước”
Chiến lược EVNSPC nâng cấp lưới điện thể hiện rõ ở những địa phương đang dẫn đầu về khu công nghiệp FDI như Tây Ninh và Đồng Nai. Tại Tây Ninh, mạng lưới điện 110 kV đã phát triển với hơn 55 trạm biến áp, tổng dung lượng khoảng 5.413 MVA. Đây không phải là con số mang tính trang trí, mà là năng lực thực tế để nuôi dưỡng làn sóng công nghiệp phụ trợ công nghệ cao đang hình thành tại địa phương này. Ở xã Cần Giuộc, nơi tập trung 5 khu công nghiệp với gần 500 doanh nghiệp, trạm biến áp 110 kV Cần Giuộc từ chỗ chỉ có một máy biến áp công suất 63 MVA đã được đầu tư thêm máy biến áp T2 và đưa vào vận hành ngày 23/8/2026. Công trình này nâng khả năng cấp điện cho các khu công nghiệp và khu vực lân cận Cần Đước, Cần Giuộc, đồng thời đáp ứng tiêu chí N-1 trong vận hành. Tại Đồng Nai, nơi có hơn 30 khu công nghiệp đang hoạt động, hệ thống lưới điện 110 kV gồm hơn 58 trạm biến áp với tổng dung lượng trên 6.179 MVA. Máy biến áp thứ 3 tại trạm 110 kV An Phước được EVNSPC đóng điện, đưa vào vận hành từ tháng 4/2026, tăng cường năng lực cung cấp điện cho phía Nam Đồng Nai, đặc biệt là Long Thành và các khu công nghiệp trọng điểm. Những quyết định đầu tư này cho thấy ngành điện không chờ dự án FDI đến rồi mới chạy theo, mà đang chủ động tạo “đất lành” cho nhà đầu tư.
Điện ổn định: lợi thế cạnh tranh thực sự của khu công nghiệp FDI
Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI, khu công nghiệp không chỉ bán đất và nhân công, mà còn bán sự yên tâm về hạ tầng. Điện là yếu tố đầu tiên trong danh sách đó. Việc bảo đảm nguồn cung điện ổn định, chất lượng cao được đánh giá là “chìa khóa” thu hút đầu tư và góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của các địa phương. Nguồn điện đảm bảo rõ ràng giúp khu công nghiệp tăng sức hút với nhà đầu tư thứ cấp. Tại Kizuna – một cụm nhà xưởng dịch vụ xây sẵn ở Cần Giuộc, hơn 80% doanh nghiệp là doanh nghiệp nước ngoài, hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ cao, điện tử, chế biến thực phẩm. Công ty Điện lực Tây Ninh và Điện lực Cần Giuộc cung cấp hai nguồn điện lưới độc lập cho khu này, giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất và yên tâm xây dựng kế hoạch mở rộng đầu tư trong ngắn và dài hạn. Khi nhà đầu tư FDI nhìn vào một khu công nghiệp, họ không chỉ hỏi giá thuê, mà hỏi: “Nếu mất điện thì chuyện gì xảy ra?”. Với thiết kế N-1 và hai nguồn độc lập, câu trả lời ở nhiều khu công nghiệp miền Nam đã đủ thuyết phục.
Từ Nghị quyết 70-NQ/TW đến tầm nhìn 2028: EVNSPC đang đặt nền cho thế hệ FDI mới
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện hạ tầng điện miền Nam là sự gắn kết giữa chính sách an ninh năng lượng và tầm nhìn phát triển khu công nghiệp FDI. Thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, EVNSPC chủ động đầu tư, nâng cấp lưới điện để đáp ứng nhu cầu phát triển khu công nghiệp, nhất là tại các địa phương thu hút vốn FDI. Đây là cách biến một nghị quyết mang tính vĩ mô thành những trạm biến áp, đường dây, tiêu chí vận hành cụ thể. Ông Bùi Quốc Hoan cho biết nhiều công trình lưới điện đang được triển khai, dự kiến đưa vào vận hành trong năm 2027, phục vụ các khu công nghiệp mới và đón đầu nhu cầu phát triển sau khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động. Cùng với mục tiêu đến năm 2028 toàn bộ khách hàng sinh hoạt và doanh nghiệp đều được cấp điện theo tiêu chí N-1, có thể thấy EVNSPC đang xây dựng nền tảng cho thế hệ FDI mới – thế hệ đòi hỏi điện ổn định, sạch hơn, thông minh hơn. Nếu các khu công nghiệp miền Nam biết tận dụng lợi thế hạ tầng điện này trong chiến lược xúc tiến đầu tư, an ninh năng lượng sẽ không chỉ là nhiệm vụ, mà trở thành lợi thế cạnh tranh dài hạn.
