Đồng bộ lưới điện là điều kiện để điện đến đúng nơi, đúng lúc
Đầu tư đồng bộ lưới điện là phối hợp quy hoạch, tiến độ và đấu nối giữa các cấp truyền tải, phân phối để công trình hoàn thành có thể vận hành và đưa điện đến nơi cần dùng. Đây không phải việc phụ trợ sau khi xây trạm hay đường dây, mà là điều kiện quyết định hiệu quả của toàn bộ hạ tầng điện.
Ngày 29/10 tại Đà Nẵng, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) và Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC) ký thỏa thuận phối hợp tiến độ các dự án lưới truyền tải và lưới phân phối, hướng tới nâng hiệu quả đầu tư, bảo đảm tiến độ công trình và đáp ứng yêu cầu cung cấp điện miền Trung – Tây Nguyên. Thỏa thuận do lãnh đạo hai tổng công ty đại diện ký kết.
Động thái này đúng trọng tâm: một công trình truyền tải hoàn thành nhưng lưới phân phối chưa sẵn sàng thì năng lực mới chưa thể phục vụ đầy đủ phụ tải. Phối hợp từ đầu giúp hạn chế tài sản chờ khai thác, đồng thời tăng khả năng vận hành an toàn, ổn định cho người dân và hoạt động sản xuất.
Nhu cầu tăng nhanh khiến kết nối các cấp lưới không thể chậm
Áp lực không chỉ đến từ nhu cầu hiện tại mà còn từ tốc độ mở rộng khu công nghiệp, khu kinh tế và các dự án trọng điểm. Tại thành phố Huế, phụ tải cực đại trong chín tháng đầu năm 2026 đạt 449,2 MW, tăng 11,65% so với năm 2025. Nhu cầu điện tăng thêm tại các khu vực và dự án được ước tính khoảng 731 MW trong giai đoạn 2026–2030, rồi lên 2.721,5 MW sau năm 2030.
Những mức tăng này khiến dự báo phụ tải phải gắn với vị trí và thời điểm sử dụng điện, thay vì chỉ cộng thêm công suất trên quy hoạch. Nguồn điện, lưới truyền tải và lưới phân phối phải theo kịp nhau; nếu một mắt xích chậm, dự án sản xuất có thể đi vào hoạt động trước khi hạ tầng cấp điện đáp ứng được.
Thực tế đầu tư trước đây cho thấy quy mô công việc ở cả hai cấp lưới đều đáng kể: giai đoạn 2021–2025, Huế hoàn thành 4 dự án lưới điện 110 kV, bổ sung 160 MVA công suất trạm; đồng thời hoàn tất 180 dự án trung, hạ áp, với hơn 350 km đường dây trung áp và hơn 453 km đường dây hạ áp. Kết quả ấy cần được nối tiếp bằng kế hoạch có thứ tự và liên kết rõ ràng.
Lịch tiến độ cụ thể giúp vốn đầu tư phát huy hiệu quả
Thỏa thuận năm 2026 bao gồm 61 ngăn lộ 110 kV: 24 ngăn đã đóng điện trước năm 2026, 8 ngăn dự kiến hoàn thành trong năm 2026, 17 ngăn vào năm 2028 và 12 ngăn sau năm 2028. Việc nêu rõ mốc triển khai tạo căn cứ để hai bên sắp xếp công việc và nhận diện sớm nguy cơ lệch tiến độ.
Theo phân công, EVNNPT rà soát danh mục, tiến độ dự án truyền tải đồng bộ với lưới phân phối và thực hiện các công trình thuộc phạm vi quản lý. EVNCPC thông báo nhu cầu đấu nối, kế hoạch phát triển lưới phân phối, đồng thời phối hợp về mặt bằng và bố trí cắt điện thi công khi cần. Trách nhiệm hai phía vì vậy không dừng ở việc ký cam kết: thông tin phụ tải, thủ tục đấu nối và điều kiện thi công phải được xử lý cùng nhịp.
Đầu tư đồng bộ không đồng nghĩa với xây thật nhiều cùng lúc. Đó là đưa vốn vào đúng hạng mục, đúng thời điểm để công trình sau khi hoàn thành có thể khai thác, thay vì phải chờ một mắt xích khác. Đây là cách thiết thực để vừa bảo đảm tiến độ, vừa tăng hiệu quả vốn.
Theo dõi cam kết phải đi cùng tháo gỡ điểm nghẽn
Thách thức lớn nhất nằm ở khâu thực hiện: thủ tục đấu nối, giải phóng mặt bằng và cắt điện phục vụ thi công có thể làm chậm cả chuỗi dự án. EVNNPT và EVNCPC thống nhất duy trì phối hợp thường xuyên, rà soát danh mục và tiến độ, cập nhật tình hình hằng quý để báo cáo Tập đoàn Điện lực Việt Nam, đồng thời trao đổi phương án xử lý vướng mắc hoặc điều chỉnh khi cần.
Cơ chế rà soát chỉ có giá trị nếu biến cam kết thành nhiệm vụ, thời hạn và trách nhiệm cụ thể. Lãnh đạo hai đơn vị yêu cầu các ban, đơn vị liên quan khẩn trương lập kế hoạch triển khai, chủ động tháo gỡ khó khăn và thực hiện nghiêm tiến độ đã thống nhất.
Bài toán bảo đảm điện miền Trung vì thế không thể giải quyết riêng bằng thêm nguồn hay thêm đường dây. Kết quả phụ thuộc vào việc nguồn điện, lưới truyền tải và lưới phân phối cùng sẵn sàng, để công suất đầu tư chuyển thành khả năng cung cấp điện an toàn, ổn định cho người dân và doanh nghiệp.
