Long Thành: từ đại công trường 86% tiến độ đến “phòng thí nghiệm” vận hành
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế mới với quy mô khoảng 5.000ha, được xây dựng theo ba giai đoạn và hiện đã hoàn thành hơn 86% các hạng mục thiết yếu, đồng thời bước vào giai đoạn thử nghiệm hệ thống toàn diện nhằm đánh giá mức độ sẵn sàng trước khi khai thác thương mại.
Điểm mấu chốt lúc này không còn là “có xây xong hay không”, mà là “có vận hành trơn tru ngay từ ngày đầu hay không”. Theo Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam, hệ thống đường cất hạ cánh, đường lăn và sân đỗ tàu bay đã đạt hơn 99% khối lượng thi công, hệ thống cung cấp nhiên liệu trên 98%, sân đỗ khu vực nhà ga hành khách hơn 96%. Dự án thành phần 3 – các công trình thiết yếu – đạt trên 86% tiến độ. Đây là nền tảng cứng, nhưng giai đoạn thử nghiệm hệ thống mới là “bài thi tốt nghiệp” thực sự.
Đợt bay kiểm tra, hiệu chuẩn: “soi” từng bóng đèn, từng tín hiệu
Từ 00h00 ngày 11/10 đến 23h59 ngày 19/10, Cục Hàng không Việt Nam cho phép triển khai kế hoạch bay kiểm tra, hiệu chuẩn định kỳ đối với hệ thống dẫn đường ILS/DME và hệ thống đèn tín hiệu tại đường cất hạ cánh 05R/23L. Đây không phải nghi thức hình thức, mà là bước kiểm tra “sống còn” với an toàn bay. Các chuyến bay hiệu chuẩn trong hai ngày 12–13/10 đã được Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam phối hợp cùng Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam hoàn thành.
Theo mô tả, đây là hoạt động kiểm tra định kỳ sau một năm vận hành thử thiết bị, nhằm đánh giá tình trạng hoạt động và bảo đảm hệ thống duy trì ổn định, đáp ứng yêu cầu an toàn hàng không. Nói cách khác, Long Thành đang được “soi” đến từng bóng đèn và từng tín hiệu, để khi bước vào khai thác thương mại 2026, mọi sai số đều đã được phát hiện và xử lý trên bầu trời thử nghiệm, không phải trên những chuyến bay chở khách.
ORAT: thử nghiệm quy trình, liên lạc và ứng phó khẩn nguy như sân bay đang hoạt động
Từ cuối tháng 9, sân bay Long Thành triển khai chương trình thử nghiệm vận hành toàn diện (ORAT) để đánh giá mức độ phối hợp giữa các lực lượng, quy trình khai thác và khả năng sẵn sàng của hệ thống trước khi đón chuyến bay thương mại. Trong khuôn khổ này, nhiều thiết bị đã được đưa vào chạy thử: đèn hiệu hàng không, biển báo đường cất hạ cánh số 1, hệ thống xử lý hành lý, máy soi chiếu an ninh, cầu ống lồng, thang cuốn.
Ngày 14/10, Long Thành tổ chức đợt thử nghiệm thứ 5 trong chương trình ORAT với kịch bản 1TO-28, tập trung kiểm tra khu vực di chuyển của tàu bay, rà soát mặt đường, sơn kẻ, biển báo, đèn hiệu tại đường cất hạ cánh, đường lăn và khu vực an toàn liên quan. Cùng lúc, nhân sự thực hành quy trình liên lạc bộ đàm, xin phép di chuyển và thu gom vật thể lạ. Ngày 8/10, sân bay thử nghiệm hệ thống liên lạc bộ đàm PMR tại nhà ga và khu bay để đo chất lượng âm thanh hai chiều, cường độ tín hiệu, xác định điểm mù. Đây là cách duy nhất để bảo đảm khi sân bay mở cửa, mọi quy trình đều đã được “diễn tập” như thật.
Diễn tập khẩn cấp và an ninh an toàn: không chỉ là yêu cầu, mà là “bảo hiểm” cho niềm tin hành khách
Song song với thử nghiệm kỹ thuật, Long Thành đang xây dựng “lá chắn mềm” về an ninh, an toàn. Ngày 14/10, đại diện sân bay làm việc với Công an tỉnh Đồng Nai và các đơn vị liên quan để khảo sát thực địa, xây dựng kịch bản và kế hoạch diễn tập ứng phó sự cố khẩn cấp, tập trung vào chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và phân công nhiệm vụ giữa các lực lượng. Đây là bước mà nhiều người dùng thường không nhìn thấy, nhưng lại quyết định mức độ an tâm khi bước chân vào một sân bay mới.
Cục Hàng không Việt Nam giao các đơn vị liên quan điều hành hoạt động bay, phát hành NOTAM, giám sát tuân thủ an ninh, an toàn trong suốt quá trình kiểm tra. Nói thẳng, nếu các kịch bản khẩn cấp không được diễn tập kỹ, mọi cam kết về tiêu chuẩn quốc tế chỉ là khẩu hiệu. Giai đoạn thử nghiệm hiện nay chính là “bảo hiểm” cho niềm tin của hành khách và các hãng bay khi chuyển hoạt động sang sân bay Long Thành.
Từ thử nghiệm đến khai thác thương mại 2026: hành khách cần chuẩn bị gì?
Theo kế hoạch, từ nay đến tháng 12, các đợt thử nghiệm vận hành sẽ tiếp tục được tổ chức để đánh giá rủi ro, kiểm tra khả năng phối hợp và xác nhận mức độ sẵn sàng của hạ tầng, thiết bị cùng đội ngũ nhân sự. Sân bay dự kiến bắt đầu khai thác thương mại từ ngày 24/12, với giai đoạn khai thác đầu tiên kéo dài đến tháng 3 năm sau.
Trong giai đoạn đầu, hoạt động vận chuyển hành khách dự kiến tập trung tại cánh Tây và khu trung tâm nhà ga, với sản lượng đăng ký của Vietnam Airlines và Vietjet tương đương 6–10% công suất thiết kế, khoảng 20–30 chuyến bay mỗi ngày. Tổng sản lượng tối đa dự kiến 366 chuyến bay mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Điều này có nghĩa: người dân sẽ không “đột ngột” bị chuyển toàn bộ sang Long Thành, mà sẽ có một giai đoạn chuyển tiếp có kiểm soát. Nếu giai đoạn thử nghiệm hiện nay được thực hiện nghiêm túc, hành khách sẽ là người hưởng lợi lớn nhất khi bước vào một sân bay mới nhưng vận hành ổn định ngay từ những chuyến bay đầu tiên.
