Cầu đi bộ Sài Gòn: Từ biểu tượng tham vọng đến giai đoạn “quyết đấu”
Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn là một dự án hạ tầng dài khoảng 720m, tổng vốn gần 1.000 tỷ đồng, với nhịp chính hình lá dừa nước dài 187m, nặng khoảng 3.400 tấn, được xây dựng để kết nối bến Bạch Đằng với khu đô thị mới Thủ Thiêm và tạo thêm không gian công cộng ven sông cho người dân.
Điểm mấu chốt lúc này không còn là câu hỏi “có xây được hay không”, mà là “nhịp chính thép vòm 3.400 tấn sẽ cập bến đúng hẹn hay lại là một thử thách nữa cho giao thông TP.HCM”. Theo ghi nhận sáng 23/8, phần cầu dẫn hai bờ đã cơ bản thành hình, công trường đang trong giai đoạn hoàn thiện với không khí thi công khẩn trương, máy móc và nhân lực tập trung tối đa. Đây là giai đoạn nước rút, nơi mọi ánh mắt sẽ dồn vào hành trình vận chuyển nhịp vòm thép từ Bà Rịa - Vũng Tàu về trung tâm thành phố.
Nhịp chính thép vòm 3.400 tấn: Hành trình đường thủy đầy rủi ro
Nhịp chính hình lá dừa nước, với kết cấu thép, đang được gia công tại nhà máy Đại Dũng ở Bà Rịa - Vũng Tàu, cách công trường khoảng 80km đường thủy. Nhịp này dài hơn 187m, nặng khoảng 3.400 tấn, được xem là hạng mục đặc biệt quan trọng và cũng là phần nhạy cảm nhất về tiến độ của toàn bộ dự án cầu đi bộ Sài Gòn. Việc đưa nhịp vòm thép khổng lồ này về bến Bạch Đằng không chỉ là một bài toán kỹ thuật, mà là phép thử về năng lực tổ chức giao thông đường thủy của thành phố.
Theo kế hoạch, đoàn tàu lai dắt sẽ xuất phát từ cảng Đại Dũng Shipyard, đi theo sông Dinh ra phao số 0 Vũng Tàu, qua luồng Soài Rạp, rồi vào sông Sài Gòn tại khu vực Bình Khánh và cập bến Bạch Đằng. Nhiều đơn vị sẽ phối hợp, bố trí ca nô cảnh giới, duy trì liên lạc xuyên suốt suốt quá trình lai dắt. Một câu nói có thể trích dẫn ở giai đoạn này là: “Việc đưa nhịp vòm thép nặng 3.400 tấn từ nhà máy về công trường được xem là một trong những công đoạn phức tạp nhất của dự án”. Sau khi vận chuyển, nhịp sẽ được đưa vào vị trí để tiếp tục lắp dựng và hoàn thiện.
Thiết kế lá dừa nước: Sáng tạo kiến trúc hay “bài kiểm tra” tham vọng?
Cầu đi bộ lá dừa nước không chỉ là một công trình hạ tầng, mà còn là tuyên ngôn kiến trúc cho giao thông TP.HCM. Công trình sử dụng kết cấu vòm treo dây văng, tạo hình lấy cảm hứng từ lá dừa nước, với nhịp chính dài 187m, mặt cầu rộng từ 6–11m. Tĩnh không thông thuyền rộng khoảng 80m, cao 10m, được thiết kế để đảm bảo khai thác giao thông đường thủy trên sông Sài Gòn. Đây là lựa chọn táo bạo: vừa phải đủ đẹp để trở thành điểm nhấn, vừa phải đủ “thực dụng” để không cản trở luồng tàu.
Nếu thành công, cầu đi bộ lá dừa nước sẽ chứng minh rằng các dự án hạ tầng có thể vượt khỏi khuôn mẫu “chỉ để đi lại” mà vẫn đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật. Một câu đáng trích dẫn là: “Với thiết kế đặc biệt và vị trí nằm giữa trung tâm TP.HCM, công trình được kỳ vọng trở thành một điểm nhấn kiến trúc mới trên sông Sài Gòn”. Nhưng chính lựa chọn thiết kế phức tạp này cũng khiến nhịp chính thép vòm trở thành mắt xích khó nhất, kéo theo rủi ro nếu bất kỳ khâu nào trong vận chuyển hoặc lắp dựng chậm lại.
Cầu nối Thủ Thiêm: Hơn cả một lối đi bộ ven sông
Khi hoàn thành, cầu đi bộ sẽ kết nối bến Bạch Đằng với khu đô thị mới Thủ Thiêm, bổ sung không gian công cộng ven sông cho người dân. Ở một thành phố đang thiếu trầm trọng không gian đi bộ chất lượng, mỗi cây cầu dành riêng cho người đi bộ đều mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một dự án hạ tầng. Đây là cầu nối mềm giữa khu trung tâm hiện hữu và khu đô thị mới, giữa quá khứ bến cảng Sài Gòn và tương lai đô thị ven sông.
Công trình dài khoảng 720m, gồm cầu chính và các cầu dẫn, với tổng vốn gần 1.000 tỷ đồng, do một doanh nghiệp tư nhân tài trợ. Điều này cho thấy xu hướng các dự án hạ tầng công cộng được xã hội hóa ngày càng rõ. Tuy nhiên, tính biểu tượng càng cao thì sức ép càng lớn: trễ tiến độ hay sai sót kỹ thuật sẽ không chỉ là chuyện nội bộ công trường, mà là tín hiệu xấu cho nỗ lực cải thiện giao thông TP.HCM và xây dựng hình ảnh cầu nối Thủ Thiêm như một điểm đến hấp dẫn.
Nhịp thép về bến: Bước ngoặt quyết định của dự án hạ tầng gần 1.000 tỷ
Dự kiến cuối tháng Tám, kết cấu nhịp chính sẽ được lai dắt về khu vực bến Bạch Đằng để lắp đặt. Mốc thời gian này là lằn ranh phân định giữa một công trình còn trên giấy và một biểu tượng đang hiện hình trên sông Sài Gòn. Sau khi hoàn tất vận chuyển, nhịp thép vòm sẽ được đưa vào vị trí để tiếp tục các phần việc lắp dựng, hoàn thiện. Từ đây, mọi chậm trễ đều dễ dàng bị nhìn thấy bằng mắt thường và khó biện minh.
Nhìn rộng hơn, hành trình của nhịp chính thép vòm 3.400 tấn sẽ là phép thử cho cách TP.HCM tổ chức các dự án hạ tầng lớn và phức tạp. Nếu cầu đi bộ Sài Gòn về đích đúng hẹn, thành phố không chỉ có thêm một cây cầu nối Thủ Thiêm, mà có thêm niềm tin rằng những ý tưởng kiến trúc khác biệt vẫn có thể được hiện thực hóa trong khuôn khổ một mạng lưới giao thông đang chịu nhiều áp lực. Còn nếu nhịp thép đến trễ bến, đó sẽ là lời nhắc rằng mọi tham vọng biểu tượng vẫn phải bắt đầu từ năng lực thực thi rất cụ thể trên công trường và trên mặt nước.
