Một nhịp cầu đi bộ, một phép thử năng lực hạ tầng TP.HCM
Nhịp chính cầu đi bộ TP.HCM qua sông Sài Gòn là kết cấu vòm thép không gian dài 187m, nặng 3.400 tấn, được lai dắt bằng sà lan từ Nhà máy Đại Dũng đến trung tâm thành phố trong hai ngày, trở thành một phép thử hiếm có về kỹ thuật vận chuyển nhịp cầu siêu trường, siêu trọng và năng lực phối hợp hạ tầng đường thủy đô thị hiện nay. Điểm đáng nói ở công trình hạ tầng này không chỉ là hình dáng lá dừa nước uốn lượn được đánh giá độc đáo bậc nhất Việt Nam, mà là cách cả hệ thống phải vận hành để đưa nó về đúng vị trí trên sông Sài Gòn. Từ góc nhìn người dân, đây là khoảnh khắc hiếm khi ta thấy rõ hạ tầng vận tải và hạ tầng đô thị “gặp nhau” trên một hành trình cụ thể: sà lan, tàu lai dắt, hoa tiêu, cảng vụ, cảnh sát đường thủy cùng xoay quanh một nhịp cầu đi bộ.
Hành trình lai dắt 124km: logistics chi li đến từng khúc cua
Việc vận chuyển nhịp cầu không phải là một chuyến sông nước lãng mạn, mà là một chiến dịch logistics được tính toán đến từng hải lý. Cảng vụ hàng hải TP.HCM đã phê duyệt phương án lai dắt sà lan chở nhịp chính cầu đi bộ, yêu cầu tốc độ hành trình không dưới 3 hải lý/giờ và chỉ cho phép di chuyển ban ngày, từ 5h đến 18h, trong điều kiện thời tiết tốt. Theo kế hoạch, đoàn đi 67,5 hải lý, tương đương khoảng 124km, trong hai ngày. Lúc 5h ngày 18-10, đoàn tàu bắt đầu kéo sà lan từ bến cảng tạm của Đại Dũng trên sông Dinh đến phao SR-05 trên luồng Soài Rạp. Sau khi neo qua đêm, đúng 5h ngày 19-10, đoàn tiếp tục tiến về trung tâm TP.HCM. Các khu vực cấm vượt như cầu Phú Mỹ, khúc cua Mũi Đèn Đỏ, cầu Bình Khánh buộc lực lượng điều phối phải kiểm soát luồng tàu chặt chẽ, tạm chuyển hướng phà, đò ngang để ưu tiên hành trình vận chuyển nhịp cầu.
Mũi Đèn Đỏ, cầu Phú Mỹ và ký ức giao thương trên sông Sài Gòn
Khoảnh khắc nhịp cầu vượt qua Mũi Đèn Đỏ vào sáng 19-10 là điểm giao giữa kỹ thuật hiện đại và ký ức giao thương xưa. Đây là nơi gặp nhau của ba dòng sông Sài Gòn, Đồng Nai và Nhà Bè, gợi lại câu ca “Nhà Bè nước chảy chia hai, ai về Gia Định, Đồng Nai thì về” ngay khi đoàn lai dắt đang băng băng tiến về cầu Phú Mỹ. 10h, đoàn tàu vượt qua Mũi Đèn Đỏ, thẳng tiến về cầu Phú Mỹ, trong khi các tàu hàng hải, tàu vận tải biển chủ động chuyển hướng, nhường luồng từ sớm. Điều đáng chú ý là sự phối hợp nhịp nhàng giữa hoa tiêu, thuyền trưởng và lực lượng hỗ trợ. Những câu “copy anh” vang lên liên tục trên bộ đàm khi tàu VNL Future, VNL Voyager, VNL05 cùng tăng tốc, giữ ổn định cho tổ hợp vòm thép hình lá dừa nước nổi bật giữa dòng. Hành trình vận chuyển nhịp cầu vì thế không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn là hình ảnh sinh động về cách một đô thị sông nước điều phối giao thông để ưu tiên cho một công trình hạ tầng mang tính biểu tượng.
Tiến độ hợp long và ý nghĩa với không gian công cộng ven sông
Về mặt tiến độ, đây là giai đoạn bản lề của dự án cầu đi bộ TP.HCM qua sông Sài Gòn. Dự kiến 18h ngày 19-10, sà lan sẽ về đến khu vực neo đậu phía bờ Thủ Thiêm, chờ triển khai công tác hợp long vào ngày 21-10. Khi nhịp chính được lắp đặt, công trình gần 1.000 tỉ đồng do Nutifood tài trợ toàn bộ sẽ bước sang một trạng thái mới: từ bản vẽ và nhà máy sang hiện diện vật lý giữa hai bờ sông. Tác động thực tế lên người dân không nên bị xem nhẹ. Theo mô tả, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn khi hoàn thành sẽ tạo thêm một sự kết nối giữa hai bờ, giúp người dân tiếp cận thuận tiện hơn với không gian công cộng ven sông, mở rộng không gian sinh hoạt cộng đồng và tăng sức hấp dẫn cảnh quan ngay giữa lòng thành phố. Trong bối cảnh hai bên bờ là chuỗi công trình hạ tầng và công viên bờ sông, nhịp cầu đi bộ sẽ là mắt xích quan trọng để người dân “chiếm lại” mặt nước vốn lâu nay thuộc về xe tải, tàu hàng nhiều hơn là bước chân.
Từ chiến dịch lai dắt đến bài học quy hoạch hạ tầng đô thị
Nhìn rộng hơn, hành trình vận chuyển nhịp cầu là một lát cắt thú vị của bức tranh công trình hạ tầng khu vực: từ cầu Bình Khánh, cống Mương Chuối thuộc dự án ngăn triều 10.000 tỉ, đến loạt dự án hướng biển như cầu Cần Giờ, đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu, đường sắt Bến Thành – Cần Giờ, siêu đô thị lấn biển, nút giao cao tốc Bến Lức – Long Thành với đường Rừng Sác. Trên nền đó, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn không phải là dự án lớn nhất, nhưng lại chạm trực tiếp vào trải nghiệm đô thị của người dân. Điều đáng bàn là cách thành phố tổ chức vận chuyển nhịp cầu: lập ban chỉ đạo, điều hành riêng; phê duyệt chi tiết phương án lai dắt; huy động doanh nghiệp nội địa có kinh nghiệm triển khai nhiều dự án lớn tại hơn 60 quốc gia để thi công vòm thép chính. Nếu TP.HCM biết tận dụng bài học từ chiến dịch vận chuyển này – về phân luồng, an toàn, phối hợp đa ngành – thì cầu đi bộ không chỉ nối hai bờ sông Sài Gòn, mà còn nối thêm một bước kinh nghiệm cho các dự án hạ tầng phức tạp trong tương lai.
