Cúm tăng không có nghĩa là đã quá muộn để tiêm
Vaccine cúm là biện pháp phòng bệnh giúp giảm nguy cơ mắc cúm và làm nhẹ bệnh, đồng thời hạ nguy cơ nhập viện ở người vẫn nhiễm sau tiêm, dù không thể bảo vệ tuyệt đối. Vì vậy, nếu cúm đang gia tăng mà trẻ chưa tiêm, phụ huynh vẫn có lý do để cân nhắc tiêm vaccine cúm: vaccine có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng ngay cả khi virus đã lưu hành. Tiêm trước khi dịch tăng là thời điểm lý tưởng, nhưng bỏ lỡ thời điểm đó không đồng nghĩa mọi lợi ích đã mất. Điều cần nhớ là vaccine không tạo lá chắn tức thì; trẻ vẫn có thể nhiễm cúm trong thời gian cơ thể đáp ứng sau tiêm. Thay vì xem dịch đang tăng là lý do để thôi tiêm, cha mẹ nên hỏi cơ sở tiêm chủng về thời điểm phù hợp với độ tuổi, sức khỏe và tiền sử tiêm của con.
Khoảng hai tuần để hình thành miễn dịch
Sau tiêm, cơ thể cần khoảng hai tuần để tạo đáp ứng miễn dịch bảo vệ. Một số hướng dẫn mô tả quá trình tạo kháng thể có thể mất khoảng 2–3 tuần, nên trẻ tiếp xúc với virus trước hoặc trong giai đoạn này vẫn có thể mắc cúm. Đây là lý do tiêm vaccine cúm vài ngày trước khi phát bệnh không có nghĩa vaccine gây bệnh hay tiêm chủng thất bại: miễn dịch cần thời gian để hình thành. Vaccine cũng không bảo vệ khỏi mọi bệnh hô hấp. Nhiều virus khác có thể gây sốt, ho và sổ mũi nhưng không nằm trong phạm vi bảo vệ của vaccine cúm. Nếu trẻ có triệu chứng sau tiêm, phụ huynh không nên tự kết luận nguyên nhân; hãy liên hệ nhân viên y tế để được đánh giá, nhất là khi trẻ thuộc nhóm có nguy cơ biến chứng.
Ai nên được ưu tiên và cần hỏi gì?
Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên thường được khuyến cáo tiêm vaccine cúm hằng năm, trừ khi có chống chỉ định. Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt dưới 2 tuổi, và trẻ có bệnh nền cần được quan tâm hơn vì nguy cơ biến chứng cao hơn. Một số trẻ nhỏ chưa từng tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều có thể cần hai liều trong mùa tiêm chủng; số liều và khoảng cách phụ thuộc vào tuổi, lịch sử tiêm và hướng dẫn của loại vaccine. Do đó, đừng tự suy đoán lịch tiêm của con hoặc trì hoãn chỉ vì dịch đã xuất hiện. Hãy trao đổi với cơ sở tiêm chủng về thời điểm tiêm, số liều cần thiết và các lưu ý sức khỏe riêng của trẻ. Đây là cách thực tế nhất để cân nhắc lợi ích bảo vệ với tình trạng cụ thể của bé.
Tiêm chủng cần đi cùng các thói quen phòng bệnh
Vaccine là một phần quan trọng trong phòng cúm cho bé, không phải biện pháp duy nhất. Trong khoảng thời gian miễn dịch đang hình thành, cũng như sau đó, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, tránh tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp và giữ không gian sống thông thoáng. Những việc này không thay thế tiêm chủng, nhưng giúp giảm cơ hội lây lan virus trong sinh hoạt hằng ngày. Kết luận rõ ràng: nếu trẻ đủ điều kiện và chưa tiêm trong mùa cúm hiện tại, tiêm lúc cúm đang gia tăng vẫn có thể đem lại lợi ích; chỉ cần nhớ rằng cơ thể cần khoảng hai tuần để tạo miễn dịch và hỏi nhân viên y tế để chọn lịch phù hợp.
