Chu Lai đang nổi lên như cực tăng trưởng công nghiệp mới
Khu kinh tế mở Chu Lai là một cực tăng trưởng động lực phía Nam thành phố Đà Nẵng, được quy hoạch như không gian công nghiệp – đô thị – dịch vụ, nơi các khu công nghiệp, cảng biển và đô thị mới liên kết thành cụm, đóng vai trò thu hút vốn FDI, tái cấu trúc lao động theo hướng công nghiệp hóa và tạo nền tảng cho phát triển xanh bền vững. Kết quả thu hút đầu tư mới đây cho thấy vai trò ấy không còn nằm trên giấy. Chu Lai đã thu hút được 265 dự án, trong đó có 200 dự án trong nước và 65 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài, khẳng định sức hút của vùng này trong bản đồ công nghiệp phía Nam Đà Nẵng. Vấn đề không chỉ là số lượng dự án, mà là chất lượng dòng vốn và cách chính quyền chủ động kiến tạo môi trường đầu tư cạnh tranh.
Cụm dự án Tam Thăng – Tam Anh: tín hiệu của một làn sóng mới
Chuỗi khởi công và khánh thành các dự án công nghiệp tại Khu kinh tế mở Chu Lai dịp Quốc khánh đang gửi đi một thông điệp chính sách rất rõ: chính quyền quyết tâm biến phía Nam Đà Nẵng thành "công trường" công nghiệp với nhịp độ thi công cao. Khu công nghiệp Tam Thăng mở rộng 2 được khởi công hạ tầng, tiếp đó là khu công nghiệp Tam Anh 1 và các hạng mục nhà xưởng cho thuê, nhà máy xử lý nước thải tại Nam Thăng Bình. Đáng chú ý, nhà máy sản xuất hạt nhựa Pet Chip và sợi polyester tại khu công nghiệp Tam Thăng 2 đã được khánh thành, cho thấy khu công nghiệp Tam Thăng không chỉ còn là dự án trên bản vẽ mà đang chuyển nhanh sang giai đoạn vận hành. Đây là những mảnh ghép hạ tầng then chốt, giúp Chu Lai định hình cụm công nghiệp liên kết chặt chẽ thay vì các khu rời rạc.
Chiến lược phát triển xanh: vũ khí cạnh tranh thu hút vốn FDI
Điểm khác biệt của làn sóng đầu tư công nghiệp hiện nay không nằm ở quy mô mặt bằng mà ở tư duy phát triển xanh. Ở nhiều địa phương phía Nam, các doanh nghiệp hạ tầng khu công nghiệp đã bắt đầu tích hợp kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu Net Zero vào quy hoạch và vận hành, đồng thời chuyển đổi khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình sinh thái với mức cải thiện bộ chỉ số sinh thái lên tới 86%. Chính quyền địa phương nhấn mạnh việc ưu tiên dự án công nghệ cao, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, tái sử dụng nước, tuần hoàn chất thải và tạo cộng sinh giữa doanh nghiệp trong cùng khu công nghiệp. Quan điểm này phù hợp với nhận định rằng, mô hình khu công nghiệp sinh thái không chỉ giải bài toán môi trường mà còn là chiến lược nâng sức hấp dẫn trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài và hiện thực hóa cam kết tăng trưởng xanh. Chu Lai nếu kiên định phát triển xanh sẽ có lợi thế so với các khu công nghiệp truyền thống đang chịu áp lực ô nhiễm và lãng phí tài nguyên.
Cơ chế “luồng xanh” thủ tục: lợi thế mềm nhưng quyết định
Chu Lai không thể trở thành cực tăng trưởng nếu nhà đầu tư còn phải chờ đợi hồ sơ hàng tháng trời. Ban Quản lý khu kinh tế mở Chu Lai đã đặt nhóm nhiệm vụ hành chính lên hàng đầu: giải quyết nhanh, gọn, đúng thủ tục, hoàn thành hồ sơ đăng ký đầu tư đúng và trước thời hạn để nhà đầu tư có cơ sở triển khai dự án đúng kế hoạch. Đây chính là "luồng xanh" thủ tục – lợi thế mềm nhưng mang tính quyết định trong cạnh tranh thu hút dự án. Chuỗi sự kiện khởi công, khánh thành cũng được tổ chức như cam kết cải cách thủ tục hành chính, đồng hành cùng doanh nghiệp, tháo gỡ khó khăn và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi, cạnh tranh. Khi thời gian xử lý dự án được rút ngắn, chi phí cơ hội giảm, tâm lý nhà đầu tư thay đổi; họ sẵn sàng lựa chọn Chu Lai thay vì những nơi đất rộng nhưng thủ tục chậm.
Tác động tới người dân và bài toán cân bằng lợi ích
Sự bùng nổ đầu tư công nghiệp phía Nam Đà Nẵng không thể được xem là câu chuyện chỉ dành cho nhà đầu tư. Chính quyền địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, giải quyết việc làm và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Nhưng để những mục tiêu này không biến thành khẩu hiệu, công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, tái định cư phải được xử lý thuyết phục, tạo sự đồng thuận chứ không áp đặt. Kinh nghiệm từ các tỉnh phát triển khu công nghiệp sinh thái cho thấy lợi thế chỉ trở thành động lực khi có tư duy mới và sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, nhà đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp sản xuất, tổ chức tài chính và cộng đồng xã hội. Chu Lai đang đứng trên lằn ranh: hoặc xây được mô hình công nghiệp xanh gắn với cộng đồng, hoặc lặp lại vết xe của khu công nghiệp truyền thống với ô nhiễm và đứt gãy liên kết.
Kết luận: Chu Lai cần đi hết con đường phát triển xanh
Các con số về dự án và dòng vốn FDI cho thấy Khu kinh tế mở Chu Lai đã bước qua giai đoạn "khởi động" để trở thành cực tăng trưởng phía Nam Đà Nẵng. Cụm dự án ở khu công nghiệp Tam Thăng, Tam Anh và Nam Thăng Bình đang tạo hình một vành đai công nghiệp mới. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và sức ép môi trường, Chu Lai không thể đi ngược xu hướng phát triển xanh vốn đang được nhiều địa phương phía Nam theo đuổi như khu công nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn, sử dụng tài nguyên hiệu quả. Chỉ khi kết hợp hạ tầng hiện đại, cơ chế "luồng xanh" thủ tục và chiến lược phát triển xanh có đo đếm được, Chu Lai mới giữ được lợi thế trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn công nghiệp chất lượng cao, đồng thời biến tăng trưởng hai con số thành cải thiện thực sự trong đời sống người dân.
