Chương trình mầm non mới là gì và vì sao phụ huynh phải quan tâm?
Chương trình mầm non mới là một định hướng giáo dục được thí điểm tại các cơ sở mầm non miền Trung, trong đó trẻ được học thông qua chơi, trải nghiệm và tương tác, nhằm phát triển đồng thời phẩm chất, năng lực, thói quen học tập và khả năng thích ứng thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều từ giáo viên.
Điểm mấu chốt cần nói thẳng: nếu phụ huynh vẫn kỳ vọng cô “dạy cho con biết càng nhiều chữ, càng nhiều số càng tốt”, thì sẽ va chạm với tinh thần của chương trình mầm non mới. Từ năm học 2026–2027, các cơ sở giáo dục mầm non miền Trung bắt đầu triển khai thí điểm chương trình này, kèm yêu cầu đổi mới từ cách tiếp cận đến cách tổ chức hoạt động cho trẻ. Nói cách khác, đây không phải chuyện thay vài bài hát, vài trò chơi; đó là một cuộc đổi vai: cô từ “người giảng” thành “người đồng hành”, trẻ từ “nghe và làm theo” thành “chủ động lựa chọn, thử nghiệm và tự khám phá”. Khi chương trình đã chuyển hướng như vậy, nếu cha mẹ không hiểu, dễ sinh tâm lý lo lắng, so sánh và vô tình kéo con lại về kiểu học cũ.
Thí điểm ở miền Trung: Bước thử quan trọng trước khi nhân rộng
Không phải ngẫu nhiên chương trình được triển khai kiểu thí điểm. Năm học 2026–2027, các cơ sở giáo dục mầm non miền Trung bắt đầu triển khai thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới, trước khi tính đến việc nhân rộng. Thanh Hóa, Hà Tĩnh và Quảng Trị đều lựa chọn 15 cơ sở giáo dục mầm non tham gia, vừa để kiểm nghiệm tính phù hợp, vừa để chuẩn bị đội ngũ, môi trường.
Ở Hà Tĩnh, 15 cơ sở mầm non tham gia chương trình được tập huấn bài bản, giáo viên tiếp cận rõ hơn với quan điểm, mục tiêu, phương pháp tổ chức hoạt động. Ở Thanh Hóa, các trường như Mầm non Đông Vệ hay Quang Trung chủ động rà soát đội ngũ, sinh hoạt chuyên môn, thực hành phương pháp lấy trẻ làm trung tâm, tăng cường hoạt động thực hành, trải nghiệm. Một câu nói đáng trích: “Thực hiện chương trình mới cũng là hành trình để mỗi cán bộ, giáo viên thay đổi chính mình, từ dạy trẻ sang đồng hành cùng trẻ; từ áp đặt sang tôn trọng; từ truyền đạt sang khơi gợi; từ làm thay sang trao cơ hội cho trẻ tự làm; từ chú trọng kết quả trước mắt sang quan tâm đến sự phát triển lâu dài của mỗi đứa trẻ”. Đây chính là thông điệp mà phụ huynh cần nghe, không chỉ giáo viên.
Cách dạy mầm non 2026: Từ truyền thụ sang tương tác, trải nghiệm
Điểm khác biệt lớn nhất trong cách dạy mầm non 2026 là chuyển trọng tâm từ “truyền đạt” sang “tương tác”. Giáo viên được khuyến khích đồng hành, lắng nghe, tạo môi trường để trẻ chủ động chơi, trải nghiệm, khám phá và phát triển theo khả năng. Học thông qua chơi, thực hành và trải nghiệm được tăng cường, cho phép thiết kế hoạt động theo nhu cầu, hứng thú, khả năng và nhịp độ phát triển của từng trẻ.
Thực tế, trẻ không chỉ nghe cô hướng dẫn mà được tự lựa chọn, thực hành, đặt câu hỏi, tìm cách giải quyết vấn đề phù hợp lứa tuổi. Nhờ đó, năng lực giao tiếp, hợp tác, tự lập, giải quyết vấn đề, sáng tạo được bộc lộ rõ hơn. Đây là thay đổi giáo dục mầm non quan trọng: môi trường lớp học, sân trường, vật liệu quen thuộc đều trở thành phương tiện để trẻ khám phá, học một cách tự nhiên, gần với cuộc sống. Về mặt cấu trúc, chương trình định hướng phát triển đồng thời 4 phẩm chất và 5 năng lực cốt lõi, đồng thời có sự liên thông với chương trình giáo dục phổ thông để hỗ trợ chuyển tiếp từ mầm non lên lớp 1. Nghĩa là, thay vì “nhồi trước lớp 1”, chương trình chuẩn bị nền tảng năng lực và thái độ học tập lâu dài.
Phương pháp giáo dục mầm non mới: Lấy trẻ làm trung tâm, cô là người thiết kế
Phương pháp giáo dục mầm non trong chương trình mới không còn dùng một kịch bản cho tất cả trẻ. Giáo viên được tập huấn phương pháp lấy trẻ làm trung tâm, học thông qua chơi và tăng cường hoạt động thực hành, trải nghiệm. Cùng với đó, nhà trường xây dựng môi trường lớp học theo hướng mở, khuyến khích trẻ sáng tạo, tự lập. Chương trình mới có độ mở lớn, cho phép giáo viên chủ động, sáng tạo trong thiết kế hoạt động nhưng vẫn phải phù hợp với trẻ, điều kiện nhà trường và đặc điểm địa phương.
Ở góc độ tổ chức, giáo viên được yêu cầu quan sát kỹ từng trẻ, nhận diện nhu cầu, khả năng, sở thích để có can thiệp phù hợp. Nói cách khác, thay vì “cả lớp cùng tô một bức tranh giống nhau”, trẻ có nhiều lựa chọn, nhiều đường để đạt mục tiêu. Đây là thay đổi giáo dục mầm non không dễ với những người quen kiểu dạy cũ, nhưng lại mở ra cơ hội cho trẻ phát triển cá nhân. Một nhận định đáng ghi nhớ là: thực hiện chương trình mới cũng là hành trình giáo viên thay đổi chính mình, từ áp đặt sang tôn trọng, từ làm thay sang trao cơ hội cho trẻ tự làm. Nếu phụ huynh vẫn thúc cô “kèm kỹ, dạy nhiều bài”, họ sẽ vô tình kéo cô quay về lối cũ.
Phụ huynh nên kỳ vọng gì và kết luận: Đừng đòi con “học trước”, hãy hỏi con “hôm nay con chơi gì?”
Khi chương trình mầm non mới chuyển mạnh sang phát triển phẩm chất và năng lực cốt lõi, chuẩn bị cho quá trình liên thông lên tiểu học, kỳ vọng của phụ huynh cũng nên thay đổi. Chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 không còn là nhồi thêm chữ, thêm số, mà là hình thành sự tự tin, khả năng thích ứng, giao tiếp, hợp tác, chủ động trong học tập. Nghĩa là, một đứa trẻ dám hỏi, dám nói, biết nhờ giúp đỡ và biết hợp tác còn quan trọng hơn việc con đọc được bao nhiêu chữ trước lớp 1.
Từ góc nhìn người viết, phụ huynh nên coi chương trình mới như một “bài kiểm tra” cho chính mình: liệu ta có đủ kiên nhẫn để tôn trọng nhịp phát triển của con, đủ tin tưởng vào cách dạy mầm non 2026 đang hướng tới tương lai dài hạn cho trẻ? Khi con đi học về, thay vì hỏi “hôm nay con được cô dạy chữ gì?”, hãy thử hỏi “hôm nay con đã chơi gì, con học được điều gì từ trò chơi đó?”. Câu hỏi này tưởng nhỏ, nhưng nó cho thấy chúng ta đứng về phía phương pháp mới – nơi chơi là học, trải nghiệm là kiến thức, và mỗi đứa trẻ được phép khác nhau.
