Từ thành phố du lịch đến tham vọng siêu đô thị thương mại tự do – công nghệ cao
Đà Nẵng đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mô hình phát triển, từ một thành phố phụ thuộc du lịch nghỉ dưỡng sang một siêu đô thị thương mại tự do gắn với trung tâm tài chính, hạ tầng công nghệ cao và hệ sinh thái bán dẫn – AI, được dẫn dắt bởi cải cách thể chế và một cuộc tái thiết hạ tầng lớn chưa từng có. Đây không phải là điều chỉnh nhỏ về khẩu hiệu, mà là cú xoay trục chiến lược định nghĩa lại căn tính kinh tế của thành phố. Động lực phía sau là yêu cầu hiện thực hóa Quy hoạch Đà Nẵng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 theo Quyết định 1287/QĐ-TTg của Thủ tướng, buộc đô thị này phải thoát khỏi quỹ đạo “thành phố dịch vụ du lịch” để bước vào sân chơi của dòng vốn thế hệ mới, công nghệ cao và kinh tế tri thức.
Quan điểm đáng chú ý ở đây: nếu Đà Nẵng không dám rời vùng an toàn du lịch – bất động sản, thành phố sẽ tụt lại phía sau trong cuộc đua định vị trung tâm công nghệ – tài chính khu vực. Việc Quốc hội cho phép thí điểm Đà Nẵng khu thương mại tự do đầu tiên tại Việt Nam chính là “bằng chứng niềm tin” cho cú xoay trục này, tạo không gian thể chế đủ khác biệt để thành phố thử nghiệm các mô hình kinh tế mới thay vì tiếp tục sống nhờ mùa cao điểm du lịch.
Khu thương mại tự do phân tán và trung tâm tài chính: Bộ khung quyền lực kinh tế mới
Thay vì dồn toàn bộ ưu đãi vào một “đặc khu” khép kín, Đà Nẵng chọn thiết kế Đà Nẵng khu thương mại tự do theo mô hình phân tán, phủ lên nhiều không gian kinh tế trọng điểm trong thành phố. Các phân khu logistics gắn chặt với cảng nước sâu Liên Chiểu; phân khu sản xuất công nghệ cao đặt tại xã Hòa Liên; phân khu thương mại – dịch vụ kéo dài dọc dải ven biển và vị trí số 5 tại chân núi Bà Nà để phát triển bán lẻ miễn thuế quốc tế. Cách làm này thể hiện lựa chọn: ưu đãi không chỉ để xây một vùng “đặc quyền” mà để tái cấu trúc toàn bộ bản đồ phát triển, kéo giá trị công nghiệp, thương mại, dịch vụ lên cùng lúc.
Trung tâm tài chính Đà Nẵng được đặt tại các lô đất phường An Hải, Hải Châu và khu vực lấn biển dọc đường Nguyễn Tất Thành, đi kèm định vị thành phố là trung tâm công nghệ cao, tập trung vào vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ tài chính. Đây là bước đi táo bạo: thành phố bãi biển chọn cạnh tranh ở sân chơi thượng tầng của kinh tế tri thức, nơi năng lực thể chế và chất lượng hạ tầng công nghệ cao quyết định cuộc chơi nhiều hơn là bãi biển đẹp hay khách sạn sang. Câu hỏi không còn là “Đà Nẵng có làm được không?”, mà là “Đà Nẵng có dám kiên trì đến cùng với lựa chọn khó này hay không?”.
Cảng Liên Chiểu, sân bay và đường sắt đô thị: Hạ tầng cứng phục vụ tham vọng đa ngành
Nếu thể chế là “hạ tầng mềm”, thì mạng lưới cảng biển, sân bay và đường sắt đô thị đang là cỗ máy tái lập không gian kinh tế của Đà Nẵng. Dự án Bến cảng nước sâu Liên Chiểu – tâm điểm của hạ tầng logistics – gồm hợp phần A hơn 6.200 tỷ đồng cho hạ tầng chung và hợp phần B hơn 45.268 tỷ đồng xây dựng 8 bến container chuyên dụng, với mục tiêu công suất 5,7 triệu TEU/năm, trở thành siêu cảng lớn nhất miền Trung, sánh với ba cảng trọng điểm Hải Phòng, TP.HCM, Bà Rịa – Vũng Tàu. "Cảng Liên Chiểu hướng đến công suất 5,7 triệu TEU mỗi năm" là câu khẳng định cho tham vọng đưa miền Trung thoát khỏi vùng trũng logistics.
Tác động lên đời sống thường ngày rất rõ: Liên Chiểu đi vào hoạt động cho phép chuyển cảng Tiên Sa sang phục vụ du lịch tàu biển cao cấp, giải tỏa dứt điểm đoàn xe tải nặng xuyên tâm nội đô. Song song, sân bay quốc tế Đà Nẵng đang nâng cấp nhà ga T2, mở rộng T1 và xúc tiến xây mới T3 quốc nội, hướng đến mục tiêu 20 triệu hành khách/năm và 100.000 tấn hàng hóa/năm vào 2030, nâng lên 330.000 tấn hàng hóa/năm tầm nhìn 2050. Mạng lưới 16 tuyến đường sắt đô thị LRT/MRT dài hơn 204km với tổng mức đầu tư khoảng 126.700 tỷ đồng cùng tuyến LRT nối sân bay – Hội An ưu tiên thi công năm 2027, vận hành 2031 (rút thời gian di chuyển còn 20 phút) cho thấy Đà Nẵng đang tự ràng buộc mình với mục tiêu phát triển kinh tế đa ngành quy mô siêu đô thị.
Bắt tay Silicon Valley: Đà Nẵng muốn bước vào bản đồ công nghệ khu vực
Hạ tầng công nghệ cao sẽ vô nghĩa nếu thiếu nguồn lực con người và vốn toàn cầu. Vì vậy, việc Đà Nẵng chủ động kết nối Silicon Valley là tín hiệu rõ ràng về tham vọng cạnh tranh trong chuỗi giá trị công nghệ khu vực. Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Hoa Kỳ, tối 21/9/2026, đoàn lãnh đạo Đà Nẵng do Chủ tịch UBND Nguyễn Mạnh Hùng dẫn đầu đã tham dự tọa đàm “Da Nang – Silicon Valley Innovation & Expert Network”, do Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng phối hợp với quỹ đầu tư Janus Capital tổ chức, quy tụ nhiều chuyên gia và doanh nhân công nghệ người Việt tại Silicon Valley. Những thỏa thuận hợp tác với Cyfendo, Inc., Janus Capital, TBH Global và Patrick Long Family Office được ký tại đây hứa hẹn thúc đẩy mạnh mạng lưới kết nối giữa Đà Nẵng và Thung lũng Silicon.
Điều đáng chú ý là nội dung trao đổi không chỉ nói về ý tưởng mà đi thẳng vào yêu cầu rất cụ thể: chuẩn bị hạ tầng điện, trung tâm dữ liệu, công nghệ làm mát phù hợp với nhu cầu phát triển AI; rút ngắn thủ tục đầu tư; thu hút doanh nghiệp công nghệ lớn xây dựng trung tâm dịch vụ, nghiên cứu và phát triển tại Đà Nẵng. Các chuyên gia đề xuất thành phố phải đẩy nhanh đào tạo và phổ cập kỹ năng AI cho lực lượng lao động, đồng thời phát triển các giải pháp AI cho du lịch, dịch vụ, nông nghiệp và quản lý đô thị – những lĩnh vực vốn là lợi thế tự nhiên của Đà Nẵng. Nói cách khác, nếu không kịp tái đào tạo con người và “số hóa” các ngành có sẵn, giấc mơ trung tâm công nghệ chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.
Kết luận: Bài kiểm tra bản lĩnh cải cách của Đà Nẵng
Đà Nẵng đang xây một câu chuyện hoàn toàn mới cho mình: từ “thành phố đáng sống” nhờ du lịch, trở thành “thành phố đáng đầu tư” nhờ khu thương mại tự do phân tán, trung tâm tài chính quốc tế, hạ tầng công nghệ cao và kết nối Silicon Valley. Cuộc cách mạng hạ tầng hiện nay rõ ràng không chỉ giải bài toán kẹt xe hay quá tải sân bay, mà là nỗ lực kiến tạo những không gian kinh tế mới, đặt nền cho phát triển kinh tế đa ngành trong vài thập kỷ tới.
Tuy vậy, quy hoạch đẹp và những con số hàng chục nghìn tỷ đồng không tự biến thành thịnh vượng nếu thiếu hai thứ: thực thi kỷ luật và năng lực thu hút con người tài năng đến sống, làm việc, khởi nghiệp. Tọa đàm tại Silicon Valley đã mở ra hướng gắn phát triển công nghệ với nhu cầu rất thực của Đà Nẵng và kết nối rộng hơn với nguồn lực quốc tế, nhưng biến các cam kết trên giấy thành việc làm, doanh nghiệp, sản phẩm cụ thể mới là phép thử bản lĩnh cải cách. Nếu đi tới cùng, Đà Nẵng có cơ hội trở thành hình mẫu cho cách một thành phố du lịch tái tạo mình thành trung tâm tài chính – công nghệ của miền trung Việt Nam và rộng hơn là cả khu vực.
