Khu thương mại tự do đầu tiên: Việt Nam đã bước vào “sân chơi FTZ”
Khu thương mại tự do Việt Nam là một mô hình khu vực kinh tế đặc thù, nơi hàng hóa, dịch vụ và hoạt động sản xuất được hưởng ưu đãi về hải quan, thuế, thủ tục cùng hạ tầng logistics hiện đại, nhằm kết nối trực tiếp với chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế, thu hút các tập đoàn đa quốc gia đặt cơ sở sản xuất và trung tâm phân phối tại chỗ. Sáng 27/8, CTCP Đầu tư Sài Gòn - Đà Nẵng đã khởi động dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu chức năng vị trí số 2 thuộc Khu thương mại tự do Đà Nẵng (EAGLE FTZ), với diện tích 75 ha tại phường Hải Vân và tổng vốn đầu tư hơn 1.568 tỷ đồng. Đây là dự án hạ tầng đầu tiên trong FTZ hoàn tất thủ tục xây dựng cơ bản, đánh dấu bước khởi động mô hình khu thương mại tự do đầu tiên của cả nước.
Vì sao dự án hơn 1.500 tỷ này là “cú đề-pa” chiến lược?
Dự án hạ tầng 75 ha trong Khu thương mại tự do Đà Nẵng không chỉ là một khu công nghiệp thông thường mà được thiết kế như hạt nhân của trung tâm logistics khu vực và sản xuất hiện đại, hướng tới các ngành công nghệ cao, logistics, bán dẫn, điện tử, AI và sản xuất giá trị gia tăng cao. Vị trí nằm tại cửa ngõ cảng Liên Chiểu, kết nối Quốc lộ 1, đường sắt cao tốc, sân bay quốc tế và Hành lang kinh tế Đông - Tây giúp hàng hóa Việt Nam đi thẳng ra thị trường quốc tế thay vì quá phụ thuộc vào các cảng truyền thống ở khu vực khác. Dự án hướng tới hạ tầng xanh, số hóa, thông minh và cam kết tiêu chuẩn ESG, đồng thời được kỳ vọng tạo hàng chục nghìn việc làm chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh của Đà Nẵng trên bản đồ chuỗi cung ứng quốc tế.
Miền Trung từ “vùng trũng giá” thành cực công nghiệp – logistics mới
Điều khiến dự án FTZ Đà Nẵng đáng chú ý là nó không đứng riêng lẻ mà nằm trong bức tranh bất động sản công nghiệp miền Trung đang vào “đường băng” tăng trưởng. Khu vực này sở hữu lợi thế quỹ đất lớn, chi phí cạnh tranh và làn sóng đầu tư mới, tạo dư địa tăng trưởng mang tính cấu trúc cho bất động sản công nghiệp, mở rộng cửa đón dòng vốn FDI dịch chuyển trên toàn cầu. Khi chi phí đất công nghiệp ở hai đầu đất nước tăng, miền Trung nổi lên như một “vùng trũng giá” với tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp mới 57%, thấp hơn nhiều so với 86% ở miền Nam và 80% ở miền Bắc. Theo CBRE Việt Nam, lợi thế quỹ đất dồi dào, giá thuê cạnh tranh và hạ tầng logistics ngày càng hoàn thiện đang biến miền Trung thành điểm hút FDI ấn tượng, thay vì chỉ là thị trường công nghiệp bổ trợ.
Đà Nẵng muốn gì: một siêu hệ sinh thái gần 2.000 ha cạnh tranh cảng khu vực
Song song với FTZ EAGLE, Đà Nẵng đang chứng kiến chuỗi dự án công nghiệp lớn như Khu công nghiệp Hòa Ninh 400,02 ha với tổng vốn 6.204 tỷ đồng và Khu công nghiệp FTZ Phú Mỹ 3 Đà Nẵng 335 ha, vốn 5.338 tỷ đồng. Khi các khu này kết nối với Cảng nước sâu Liên Chiểu, Sân bay quốc tế, Khu công nghệ cao và Trung tâm tài chính quốc tế, một tổ hợp công nghiệp – logistics – tài chính – thương mại dịch vụ mở gần 2.000 ha sẽ hình thành, đưa Đà Nẵng tham gia sâu hơn vào các mắt xích giá trị cao của chuỗi cung ứng quốc tế. Về phía nhà nước, Quyết định 1142 xác lập FTZ Đà Nẵng với tổng diện tích khoảng 1.881 ha, bố trí tại 7 vị trí không liền kề, gồm các khu chức năng sản xuất, logistics, thương mại – dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao. Đây là cấu trúc đủ linh hoạt để Đà Nẵng cạnh tranh với các cảng và FTZ đã hình thành ở khu vực.
Cơ hội và thách thức: Việt Nam có trở thành trung tâm logistics khu vực?
Tham vọng biến FTZ Đà Nẵng thành trung tâm logistics khu vực và mắt xích sản xuất hiện đại sẽ không tự động thành hiện thực nếu thiếu chiến lược dài hạn. Thành phố kỳ vọng từ khu chức năng vị trí số 2 sẽ dần hình thành hệ sinh thái logistics, sản xuất và thương mại quốc tế hiện đại, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và tăng cường kết nối với các chuỗi cung ứng trong nước, quốc tế. Về phía thị trường, CBRE dự báo miền Trung sẽ hình thành các trung tâm công nghiệp mới xoay quanh cụm cảng biển, cao tốc và FTZ Đà Nẵng hơn 1.800 ha, tạo nền tảng cho chuỗi logistics và cung ứng mới của khu vực. Nhưng đi kèm là áp lực phải đáp ứng tiêu chuẩn ESG, tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững. Nếu Việt Nam xử lý tốt bài toán thể chế, nhân lực và hạ tầng số, FTZ Đà Nẵng có thể trở thành mô hình đầu kéo, giúp cả nước nâng cấp vị thế trong bản đồ logistics và sản xuất khu vực.
