Không có đồng thuận, chỉ có bản tổng kết của nước chủ tịch
Hội nghị G20 cấp ngoại trưởng là diễn đàn để các nhà ngoại giao của nhóm 20 nền kinh tế lớn thảo luận vấn đề toàn cầu, nhưng kết quả cần đồng thuận của các thành viên mới có thể trở thành tuyên bố chung. Tại Atlanta, hội nghị kết thúc ngày 31/10 sau hai ngày mà không đạt được đồng thuận về những vấn đề an ninh quan trọng. Đây không phải một thiếu sót về hình thức: việc không thể thống nhất văn bản chung cho thấy khoảng cách chính trị đã lấn át mục tiêu phối hợp. Thay cho thông cáo chung, Mỹ, nước chủ tịch, công bố bản tổng kết do Ngoại trưởng Marco Rubio đưa ra sau hội nghị. Văn bản nêu các ưu tiên như an ninh năng lượng, lương thực, tự do hàng hải và chuỗi cung ứng, nhưng không xác nhận thỏa thuận mới nào.
Ukraine và Iran đẩy khác biệt địa chính trị lên hàng đầu
Bất đồng Ukraine đã phủ bóng lên hội nghị ngay từ ngày khai mạc 30/10, còn Iran cho thấy căng thẳng không dừng ở cuộc xung đột Nga-Ukraine. Các đại diện châu Âu kêu gọi Nga chấp nhận ngừng bắn; Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov khẳng định lập trường của Moscow không thay đổi. Hai phía vì thế bước vào cuộc họp với những tiền đề khác nhau, chứ không phải một lộ trình chung để thương lượng. Bên cạnh đó, xung đột liên quan đến Mỹ, Israel và Iran cùng quan ngại về khả năng Washington nối lại các hoạt động quân sự nhằm vào Tehran làm tăng sức ép lên chương trình nghị sự. Khi những bất đồng này gắn với an ninh khu vực và các tuyến hàng hải chiến lược, việc tìm một câu chữ mà toàn bộ thành viên chấp nhận trở nên khó hơn. Một cuộc họp thân thiện về nghi thức không đủ hóa giải những đối đầu đó.
Nga phản đối trừng phạt, tranh cãi vượt khỏi chiến trường
Thông điệp của Moscow tại hội nghị cho thấy tranh cãi không chỉ xoay quanh điều kiện chấm dứt chiến sự. Nga phản đối các lệnh trừng phạt kinh tế của phương Tây, cho rằng chúng bị dùng như công cụ gây sức ép, làm gia tăng đối đầu thương mại và gián đoạn chuỗi cung ứng. Đây là cách nhìn đối lập trực tiếp với các nước muốn dùng sức ép để buộc Moscow thay đổi hành động ở Ukraine. Vì thế, chủ đề trừng phạt Nga không phải chi tiết bên lề mà gắn với bất đồng về trật tự quốc tế, cách xử lý xung đột và giới hạn của biện pháp kinh tế. Khi mỗi bên diễn giải cùng một công cụ theo hướng trái ngược, tuyên bố chung dễ biến thành nơi tranh cãi hơn là nền tảng hợp tác. Những khác biệt khác về thuế quan, thương mại và sự hiện diện của các thành viên càng làm giảm dư địa thỏa hiệp.
Tuyên bố chủ tịch là giải pháp thực dụng, không phải đồng thuận
Việc dùng tuyên bố của nước chủ tịch giúp khép lại hội nghị mà không buộc các đoàn ký vào một văn bản chung họ không chấp nhận. Nhưng bản tổng kết ưu tiên thay cho thỏa thuận cũng phơi bày giới hạn của ngoại trưởng G20: các nước còn có thể liệt kê vấn đề cần xử lý, song chưa thống nhất cách xử lý chúng. Hội nghị tại Atlanta là bước chuẩn bị cho thượng đỉnh G20 dự kiến diễn ra tại Doral, gần Miami, ngày 14 và 15/12. Các thành viên còn hướng tới tiếp tục thu hẹp khác biệt trước cuộc gặp cấp lãnh đạo. Đây là cơ hội để duy trì đối thoại, không phải bảo đảm rằng những chia rẽ sẽ biến mất. Kết luận đáng chú ý nhất vì vậy không nằm ở danh sách ưu tiên, mà ở khoảng cách giữa lời kêu gọi hợp tác và mức độ sẵn sàng nhượng bộ.
