Đào tạo nghề nông thôn: chìa khóa không còn là cái bằng, mà là con đường đến việc làm
Đào tạo nghề nông thôn là hệ thống các lớp học, chương trình huấn luyện kỹ năng nghề và chuyển giao khoa học kỹ thuật được tổ chức ngay tại cơ sở, với mục tiêu không chỉ cấp chứng chỉ cho người lao động mà còn tạo ra những con đường thực tế dẫn từ lớp học đến việc làm ổn định, giúp họ thích ứng nhu cầu doanh nghiệp và phát triển kinh tế địa phương. Chính vì vậy, bài toán hôm nay không phải “dạy được bao nhiêu lớp”, mà là “bao nhiêu học viên thực sự sống được bằng nghề đã học”. Các mô hình ở La Dạ, Đông Thái và Gia Lai cho thấy: khi chính quyền chịu khó kết nối việc làm, lao động có bằng cấp trở thành nguồn lực sống, chứ không phải tờ giấy treo trên tường. Và đó là thay đổi mang tính chiến lược ở vùng nông thôn đang thiếu cơ hội việc làm chất lượng.
La Dạ: từ lớp trồng nấm 45 ngày đến những mô hình kinh tế mới tại hộ gia đình
Điểm đáng chú ý ở La Dạ (Lâm Đồng) là cách chính quyền biến lớp học thành phòng thí nghiệm cho mô hình kinh tế mới, thay vì một khóa tập huấn rồi… để đó. Sáng 28/9, UBND xã khai giảng lớp trồng nấm khóa I với 23 học viên, đào tạo trong 45 ngày và được xã hỗ trợ kinh phí. Đây không chỉ là lớp dạy kỹ thuật từ xử lý giá thể, cấy giống, chăm sóc đến thu hoạch, mà còn là chương trình chuyển giao khoa học kỹ thuật có chủ đích để bà con mạnh dạn áp dụng công nghệ vào sản xuất. Mục tiêu được nêu rất rõ: học viên phải nắm quy trình cơ bản và đủ tự tin thiết lập quy trình trồng các loại nấm ăn, nấm dược liệu phù hợp điều kiện hộ gia đình. Nếu được tiếp sức bằng vốn nhỏ và đầu ra ổn định, trồng nấm hoàn toàn có thể trở thành sinh kế tại chỗ, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, tăng thu nhập và góp phần phát triển kinh tế địa phương.
Đông Thái: thông tin thị trường lao động mở cửa việc làm trong và ngoài nước
Nếu La Dạ nhấn mạnh vào kỹ thuật sản xuất, Đông Thái (An Giang) lại cho thấy sức mạnh của kết nối việc làm. Từ đầu năm 2026, xã đã giới thiệu, kết nối việc làm cho gần 1.000 lao động trong và ngoài tỉnh – con số đủ nói rằng nhu cầu việc làm của lao động nông thôn lớn hơn nhiều so với những gì các ruộng lúa có thể đáp ứng. Thay vì để người dân tự mày mò, UBND xã ký thỏa thuận hợp tác với một doanh nghiệp cung ứng nhân lực quốc tế để tuyên truyền, tuyển dụng lao động đi làm việc ở nước ngoài. Doanh nghiệp cùng chính quyền xuống tận ấp giới thiệu chương trình, tư vấn điều kiện tuyển dụng, hỗ trợ thủ tục và đồng hành trong quá trình làm việc xa quê. Quan trọng hơn, câu chuyện những người đi Nhật tích lũy tay nghề, ngoại ngữ, kinh nghiệm rồi quay về xây nhà, tìm được việc làm trong nước cho thấy: xuất khẩu lao động không chỉ là “đi kiếm thu nhập”, mà là một kênh tích lũy vốn nhân lực dài hạn cho địa phương.
Gia Lai: đặt mục tiêu trên 3.000 lao động nông thôn học nghề mỗi năm để nâng tỉ lệ lao động có bằng cấp
Gia Lai đang đi xa hơn ở tầm quy hoạch nguồn nhân lực. Theo kế hoạch năm 2026, tỉnh phấn đấu đào tạo nghề, cung ứng lao động và giải quyết việc làm cho khoảng 30.000 người, trong đó có 6.020 lao động nông thôn, 21.890 lao động cung ứng cho doanh nghiệp và 2.000 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Mục tiêu của kế hoạch là thu hút trên 3.000 lao động nông thôn học nghề mỗi năm và qua đó nâng tỉ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ lên 25% vào năm 2030. Điểm mạnh là đào tạo gắn với thực hành nghề đơn giản nhưng sát nhu cầu: thợ điện, thợ xây, trồng rau sạch, dịch vụ tại chỗ. Sau khóa học, nhiều nhóm lao động tự tổ chức sản xuất, sửa chữa điện, nhận công trình xây dựng nhỏ và có thu nhập ổn định. Với đồng bào dân tộc thiểu số, học nghề không còn là khẩu hiệu mà là con đường cụ thể để tạo việc làm, tăng thu nhập và góp phần giảm nghèo bền vững.
Từ từng xã đến chiến lược phát triển kinh tế địa phương dựa trên vốn con người
Điểm chung ở La Dạ, Đông Thái và Gia Lai là một tư duy mới: coi đào tạo nghề nông thôn là khoản đầu tư vào vốn con người, chỉ có giá trị khi gắn liền với kết nối việc làm và nhu cầu doanh nghiệp. Lớp trồng nấm 45 ngày ở La Dạ được thiết kế để dẫn đến mô hình kinh tế hộ gia đình, đa dạng hóa sinh kế và giảm lãng phí phụ phẩm nông nghiệp. Đông Thái đưa thông tin tuyển dụng về tận ấp, biến thị trường lao động trong nước và quốc tế thành cơ hội thực tế cho người dân. Gia Lai đặt mục tiêu dài hạn về tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ và liên kết nhà nông – doanh nghiệp – chính quyền theo chuỗi giá trị, hướng đến xuất khẩu nông sản. Theo khảo sát của một xã thuộc Gia Lai, sau đào tạo nghề, nhiều lao động có kỹ năng, có thu nhập tốt và ổn định đời sống. Chính những câu chuyện đó cho thấy: muốn phát triển kinh tế địa phương bền vững, không thể bỏ qua “hạ tầng” quan trọng nhất – kỹ năng và cơ hội của người lao động.
