Khánh Hòa chọn phát triển nông thôn làm trụ cột chuyển mình
Phát triển nông thôn Khánh Hòa là quá trình tái cấu trúc toàn diện nông nghiệp, nông dân và nông thôn theo hướng sinh thái, hiện đại, gắn với quy hoạch không gian và nâng cao chất lượng sống, nhằm chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp” dựa trên chuỗi giá trị bền vững. Điểm đáng nói là tỉnh không xem nông thôn như vùng hỗ trợ bên lề, mà coi đây là trụ cột chiến lược khi chính thức ban hành Kế hoạch số 7811/KH-UBND về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Chính sách này xuất hiện trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đòi hỏi sự thống nhất hành động, và các vùng miền núi phía tây như Khánh Sơn được đánh giá là giữ vai trò quan trọng về hệ sinh thái rừng, an ninh nguồn nước và văn hóa dân tộc. Nói cách khác, ai nắm được chiến lược nông thôn hôm nay sẽ quyết định bộ mặt kinh tế tỉnh ngày mai.
Quy hoạch nông nghiệp 2030: Từ tăng trưởng số đến thay đổi tư duy
Điểm mạnh nhất của quy hoạch nông nghiệp 2030 ở Khánh Hòa là không dừng lại ở các con số tăng trưởng, mà nhắm thẳng vào cách nông dân làm ăn và sống. Theo kế hoạch, tỉnh phấn đấu tốc độ tăng trưởng ngành nông, lâm, thủy sản bình quân 3,17%/năm giai đoạn 2026-2030, tỷ trọng trong GRDP khoảng 8,56%. Nhưng quan trọng hơn, tỉnh đặt mục tiêu 100% xã đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2027, nâng tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo lên 80 – 90% và giảm nghèo đa chiều 1 – 1,5% mỗi năm. Những chỉ tiêu này cho thấy ưu tiên không phải là sản lượng thuần túy, mà là nâng cao chất lượng nông dân và cư dân nông thôn – những người được xác định là “trung tâm và chủ thể” của quá trình chuyển dịch sang kinh tế nông nghiệp. Việc dành ít nhất 3% tổng chi ngân sách hằng năm cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số để hình thành tư duy sản xuất hàng hóa lớn, chuyên nghiệp là thay đổi mang tính nền tảng, nếu được thực thi nghiêm túc.
Khánh Sơn: Thí điểm mô hình tiểu đô thị sinh thái núi rừng
Nếu quy hoạch toàn tỉnh là khung chiến lược, thì Khánh Sơn đang trở thành “phòng thí nghiệm sống” cho mô hình tiểu đô thị sinh thái núi rừng. HĐND xã vừa thông qua nghị quyết về Quy hoạch chung xã Khánh Sơn đến năm 2050, trên toàn bộ diện tích hơn 9.868 ha với 7 thôn, mở ra không gian phát triển mới sau sáp nhập hành chính. Mục tiêu là xây dựng Khánh Sơn thành tiểu đô thị sinh thái núi rừng tiêu biểu của tỉnh, phát triển hài hòa giữa đô thị và nông thôn, con người và thiên nhiên, hiện đại và bản sắc Raglai. Cách tổ chức không gian theo sông Tô Hạp như “xương sống xanh”, hạn chế san gạt địa hình dốc và bảo vệ nghiêm hành lang sông suối, rừng phòng hộ đầu nguồn cho thấy tư duy không chấp nhận đánh đổi môi trường lấy đô thị hóa. Đây là cách tiếp cận đáng giá: phát triển đô thị nhưng vẫn giữ rừng, giữ nước, giữ văn hóa – điều mà nhiều vùng miền núi khác còn chưa làm được.
Bốn tiểu vùng Khánh Sơn: Khi quy hoạch kinh tế gắn chặt với sinh thái
Đi sâu vào Khánh Sơn, có thể thấy rõ tư duy phát triển bền vững nông thôn qua cách phân chia 4 tiểu vùng, mỗi vùng là một “mảnh ghép” của bức tranh kinh tế – sinh thái. Tiểu vùng I, đô thị Tô Hạp, được định vị là trung tâm hành chính, dịch vụ, thương mại, du lịch và khu dân cư đô thị – nói thẳng là hạt nhân của tiểu đô thị sinh thái. Tiểu vùng II là chuyên canh cây ăn quả, đặc biệt sầu riêng, gắn mã số vùng trồng, chế biến nông sản và du lịch sinh thái – cho thấy phát triển nông nghiệp hàng hóa đi cùng chuỗi giá trị và trải nghiệm du lịch. Tiểu vùng III và IV là những vành đai rừng phòng hộ, núi cao, giữ vai trò bảo vệ hệ sinh thái, nguồn nước, chống sạt lở, lũ quét, đồng thời phát triển kinh tế nông – lâm kết hợp và các loại hình du lịch sinh thái, trekking kiểm soát. Cách “khóa chặt” an ninh môi trường vào quy hoạch phát triển cho thấy địa phương hiểu rằng nếu mất rừng, mất nước thì mọi tham vọng đô thị và du lịch đều sụp đổ.
Từ nông nghiệp sinh thái đến nông thôn hiện đại: Tác động lâu dài
Nhìn tới tầm nhìn 2045, Khánh Hòa đặt mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái hiệu quả, bền vững, gắn chuỗi giá trị và công nghiệp chế biến hiện đại để tạo giá trị gia tăng cao, trong khi nông dân và cư dân nông thôn được kỳ vọng có thu nhập cao, phát triển toàn diện, sống trong môi trường xanh, sạch, giàu bản sắc. Định hướng phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn và tích hợp đa giá trị với nhiệm vụ giữ an ninh lương thực, bảo vệ hệ sinh thái cho thấy tỉnh đi đúng xu hướng thế giới nhưng với bài toán địa phương rất cụ thể. Vấn đề còn lại là thực thi: kế hoạch yêu cầu các sở, ban, ngành và chính quyền cơ sở xây dựng chương trình triển khai bảo đảm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả, hoàn thành trước ngày 15/7/2026. Nếu nguyên tắc này được tôn trọng, phát triển bền vững nông thôn sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành thay đổi hữu hình trong đời sống người dân.
