Du lịch Quốc khánh: Đổi phố xá đông đúc lấy không gian bảo tàng gốm sứ
Du lịch Quốc khánh hướng đến các bảo tàng gốm sứ là hình thức tham quan kết hợp học hỏi, cho phép du khách vừa ngắm hiện vật gốm truyền thống, vừa tham gia trải nghiệm nghề thủ công để hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và bàn tay của người thợ Việt. Thay vì chen chúc ở các điểm vui chơi quen thuộc, lựa chọn bảo tàng cho kỳ nghỉ lễ là một tuyên bố nhỏ nhưng mạnh mẽ: chúng ta ưu tiên ký ức văn hóa hơn vài bức ảnh sống ảo. Bởi mỗi chiếc ghè, mỗi bát đĩa gốm đều là đoạn ký sự bằng đất nung về cộng đồng đã tạo ra nó. Chơi lễ theo kiểu "vào bảo tàng" không phải là nhàm chán; đó là cách dùng thời gian rảnh để nuôi dưỡng trí tò mò và cảm xúc đối với di sản.
Pleiku: Gần 400 hiện vật gốm sứ và ghè ché – ký ức sống của Tây Nguyên
Điểm nhấn đáng kể của du lịch Quốc khánh năm nay là Bảo tàng Cổ vật thuộc Bảo tàng Pleiku (Gia Lai) mở cửa với gần 400 hiện vật gốm sứ và các bộ sưu tập ghè, ché trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên. Nhiều chiếc ghè được chế tác từ khoảng thế kỷ 13 trở đi, lần đầu ra mắt công chúng. Câu chuyện ở đây không chỉ là đồ cổ, mà là đời sống tinh thần của người Ba Na, Gia Rai được “đóng băng” trong chất liệu đất và lửa. Theo nguồn tư liệu trưng bày, bộ sưu tập ghè, ché cổ mở ra một góc nhìn sinh động về giao thương, tiếp biến văn hóa và sức sống của di sản trong cộng đồng Tây Nguyên. Nếu muốn hiểu vì sao một chiếc ché có thể đi cùng lễ hội, rượu cần, cồng chiêng, bạn phải đứng trước hiện vật, lắng nghe hơn là chỉ đọc chú thích.
Điều đáng nói là cách trưng bày hoàn toàn không khô khan. Bảo tàng sử dụng ngôn ngữ thiết kế hiện đại, chia thành 4 không gian khác nhau để kể câu chuyện gốm sứ một cách mạch lạc. Bên cạnh các tủ kính, nơi đây còn bố trí khu vực trải nghiệm, mô phỏng nhà rông và không gian sinh hoạt cộng đồng, tái hiện cảnh sử dụng ghè, ché trong lễ hội truyền thống. Du khách có thể quan sát, tương tác, cảm nhận trực tiếp không khí lễ thức, thay vì đứng xa nhìn “một món đồ đẹp”. Chính kiểu trưng bày này khiến bảo tàng không chỉ hợp với giới nghiên cứu mà còn thân thiện với gia đình có trẻ nhỏ, nhóm bạn trẻ yêu chụp ảnh hay bất kỳ ai muốn cảm nhận văn hóa Tây Nguyên bằng nhiều giác quan cùng lúc.
Minh Long: Bảo tàng gốm sứ biến kỳ nghỉ thành lớp học đất, nước và lửa
Nếu Pleiku kể chuyện ghè, ché Tây Nguyên, thì Bảo tàng Gốm sứ Minh Long lại là cánh cửa khác dẫn vào thế giới gốm Nam Bộ. Bình Dương từng là một trong những vùng có nghề gốm phát triển lâu đời ở Nam Bộ, và bảo tàng này được xây dựng như một không gian văn hóa mở, nơi hiện vật, nghệ nhân và người thưởng lãm gặp nhau qua câu chuyện của đất, nước và lửa. Từ ngày 1-9, bảo tàng bắt đầu mở cửa phục vụ khách tham quan lẻ, mở ra một lựa chọn du lịch Quốc khánh mới mẻ cho người dân thành phố. Ở đây, mỗi hiện vật được giới thiệu như một câu chuyện sống động, nối từ làng nghề truyền thống đến nghệ thuật gốm đương đại. Cách kể chuyện này khiến khách tham quan cảm thấy mình không “đi xem bảo tàng” mà đang theo dõi hành trình trưởng thành của gốm Việt qua nhiều thế hệ.
Điều đáng quý nhất là bảo tàng gốm sứ này không dừng ở trưng bày. Du khách được trực tiếp trải nghiệm xoay gốm trên bàn xoay, vẽ trang trí sản phẩm, tìm hiểu các công đoạn chế tác để cảm nhận độ tỉ mỉ, công phu của một sản phẩm hoàn chỉnh. Dịp nghỉ lễ, nhiều người tìm đến đây để tự tay tô vẽ, trang trí sản phẩm gốm sứ, trẻ em thì thích thú vẽ bát, đĩa của riêng mình. Một câu nói đáng nhớ từ tư liệu trưng bày là: "Mỗi hiện vật là một câu chuyện sống động từ làng nghề truyền thống đến nghệ thuật đương đại". Câu chuyện đó chỉ thật sự trọn vẹn khi người tham quan tự chạm tay vào đất sét, cảm nhận sức nặng của chiếc chén chưa nung và thấy mình nằm trong chuỗi sáng tạo ấy.
Trải nghiệm nghề thủ công: Từ người xem thụ động đến người đồng sáng tạo
Cả hai bảo tàng cho thấy một xu hướng đáng khích lệ: bảo tàng gốm sứ không còn là nơi “cấm sờ vào hiện vật” mà là không gian mời gọi người xem tham gia trải nghiệm nghề thủ công. Ở Pleiku, khu vực mô phỏng nhà rông và sinh hoạt cộng đồng cho phép du khách quan sát và tương tác với bối cảnh sử dụng ghè, ché trong lễ hội. Ở Minh Long, bàn xoay gốm, khu vẽ trang trí, các hoạt động tìm hiểu quy trình sản xuất gốm sứ biến khách tham quan thành người học nghề trong vài giờ. Chính những tương tác này giúp người trẻ bớt xa lạ với khái niệm di sản, thấy gốm sứ không phải thứ nằm bất động trong tủ kính mà là nghề nghiệp, là kỹ năng, là trí tưởng tượng của bao thế hệ.
Kết luận: Chọn cách chơi lễ kể thêm một câu chuyện cho ký ức
Kỳ nghỉ Quốc khánh thường gắn với khái niệm “đi đâu cho vui”. Nhưng nếu niềm vui đó có thể đồng thời nuôi dưỡng hiểu biết về văn hóa, tại sao chúng ta lại bỏ qua? Bảo tàng Cổ vật Pleiku với gần 400 hiện vật gốm sứ và bộ sưu tập ghè, ché gắn với đời sống Ba Na, Gia Rai, cùng Bảo tàng Gốm sứ Minh Long – nơi hiện vật, nghệ nhân và công chúng gặp gỡ – là hai gợi ý rõ ràng: du lịch lễ hoàn toàn có thể là hành trình học, chơi và sáng tạo. Chọn bảo tàng gốm sứ cho dịp nghỉ lễ không chỉ là lựa chọn điểm đến, mà còn là lựa chọn thái độ: trân trọng hiện vật gốm truyền thống, ủng hộ nghề gốm hôm nay và trao cho thế hệ sau một lý do cụ thể để tự hào về di sản gốm Việt.
