Vết nứt 40m: dấu hiệu cảnh báo từ đoạn tuyến “thử lửa”
Vết nứt cao tốc Biên Hòa là hiện tượng lún cục bộ kèm vết nứt dọc mặt đường dài khoảng 40m trên dự án thành phần 1 tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, xuất hiện sau một thời gian khai thác tạm đoạn tuyến đi qua khu vực địa chất yếu gần sông Buông, đặt ra câu hỏi về thiết kế, thi công và giám sát nền đường đắp trong điều kiện nền đất yếu.
Trọng tâm của sự cố không nằm ở độ dài 40m của vết nứt, mà ở chỗ nó xuất hiện trên một đoạn mới đưa vào khai thác tạm từ ngày 18/5/2026. Đây là dự án thành phần 1 của cao tốc, dài khoảng 16km, với tổng mức đầu tư hơn 6.000 tỷ đồng, đóng vai trò cửa ngõ kết nối Biên Hòa với Long Thành và Vũng Tàu. Khi một tuyến trọng điểm như vậy xuất hiện lún và nứt chỉ sau vài tháng khai thác tạm, câu hỏi hợp lý phải là: chúng ta đã đánh giá rủi ro địa chất đủ thận trọng hay chưa, và việc cho lưu thông sớm có đang biến công trình thành “phòng thí nghiệm ngoài trời” cho người dân?
Địa chất yếu đường cao tốc: khi lòng sông “ẩn” dưới nền đường
Hiện tượng cao tốc Vũng Tàu hư hỏng ở đoạn gần sông Buông không hề ngẫu nhiên. Vị trí xảy ra lún, nứt nằm trên nền đất yếu, phía dưới là khu vực lòng sông Buông. Theo hồ sơ thiết kế, khu vực này được bố trí cầu vượt sông và đường chuyên dùng, còn phần nền đường đi qua phải xử lý đất yếu trước khi thi công kết cấu áo đường.
Đặc biệt, tại Km1+860 - Km1+930, sông Buông chảy vòng, một phần nằm trong phạm vi thi công nền đường bên phải tuyến; đây là đoạn đường đầu cầu sông Buông tại Km2+460 với nền đường đắp cao khoảng 8,7m. Thiết kế nêu rõ: lớp bùn yếu phải đào đến lớp đất cứng, trải vải địa kỹ thuật, đắp đất đạt độ chặt K95 đến cao độ đáy nền đường K98 trước khi làm áo đường. Câu hỏi đặt ra là: điều kiện địa chất đã được mô phỏng đúng mức trong tính toán lún lâu dài chưa, hay chúng ta đang trả giá cho việc “lạc quan” với nền đất yếu đường cao tốc?
Từ lún cục bộ đến vết nứt 40m: quy trình đã đủ chặt chẽ?
Sau khi đưa vào khai thác tạm, đoạn tuyến qua sông Buông được ghi nhận có diễn biến bất thường về lún nền. Đến giữa tháng 8/2026, mặt đường bên phải tuyến từ Km1+880 đến Km1+920 xuất hiện lún cục bộ kèm vết nứt dọc mặt đường dài khoảng 40m. Một đoạn tuyến thuộc dự án thành phần 1 vì vậy đang phải xử lý khẩn sau khi xuất hiện hiện tượng này.
Ban quản lý dự án cho biết vết nứt hiện chưa phát triển thêm, hiện tượng lún có xu hướng dừng lại. Nhưng việc phải khoan khảo sát địa chất bổ sung ngay sau đó cho thấy dữ liệu ban đầu chưa đủ để dự báo đầy đủ hành vi nền đất yếu dưới tải trọng khai thác. Ngày 22/9, đơn vị tư vấn thiết kế khoan hai hố khảo sát địa chất ngay tại khu vực lún, nứt để thu thập thêm dữ liệu, đồng thời một đơn vị tư vấn khác cũng đang khoan, thí nghiệm địa chất để đánh giá điều kiện nền và giải pháp xử lý phù hợp. Đây là quy trình đúng, nhưng rõ ràng là “chậm một nhịp” so với yêu cầu an toàn.
Khắc phục lún cục bộ: giải pháp trước mắt và bài toán lâu dài
Về an toàn giao thông, các bên liên quan đã triển khai biện pháp tạm thời: lắp đặt biển báo hạn chế tốc độ 60km/h trong phạm vi khoảng 40m tại khu vực cần xử lý. Đây là động tác tối thiểu để bảo vệ người dùng trong bối cảnh cao tốc Vũng Tàu hư hỏng cục bộ ngay trên tuyến mới. Tuy nhiên, người dân có quyền đòi hỏi một cách tiếp cận chủ động hơn thay vì chờ sự cố rồi mới siết tốc độ.
Theo kế hoạch, ngày 30/9, các đơn vị sẽ triển khai xử lý bước đầu đối với đoạn mặt đường xuất hiện vết nứt. Phương án trước mắt là cắt mặt đường bê tông nhựa tại khu vực bị nứt, bóc bỏ lớp bê tông nhựa hiện hữu, trải vải địa gia cường và thảm lại lớp bê tông nhựa. Nhà thầu thi công gói thầu số 18 đã bắt đầu xử lý các vị trí lún, nứt cục bộ từ ngày 1/10 bằng cách khoan, cắt, bóc lớp bê tông nhựa hiện hữu trước khi thảm lại. Việc khắc phục lún cục bộ theo kiểu “bóc – bổ – dặm” có thể đủ cho trước mắt, nhưng sẽ vô nghĩa nếu nguyên nhân gốc ở nền đất yếu không được xử lý triệt để.
Trách nhiệm 8 nhà thầu và bài học cho các tuyến cao tốc mới
Dự án thành phần 1 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu gồm hai gói thầu chính số 18 và 21, với tổng cộng 8 nhà thầu tham gia thi công. Gói 18 từ Km0+000 đến Km6+200 do một liên danh đảm nhiệm; gói 21 từ Km6+200 đến Km16+000 do một liên danh khác thực hiện. Khi vết nứt xuất hiện trên đoạn thuộc gói 18, câu chuyện không còn là lỗi của riêng một nhà thầu, mà phản ánh cả chuỗi: khảo sát – thiết kế – thi công – giám sát – nghiệm thu.
Hiện đơn vị tư vấn thiết kế đang thí nghiệm địa chất hai hố khoan, kết quả sẽ là cơ sở đánh giá nguyên nhân cụ thể và lựa chọn giải pháp xử lý ổn định lâu dài cho đoạn nền đường đắp qua sông Buông. Ban quản lý khẳng định việc xử lý trước mắt nhằm bảo đảm khai thác an toàn, còn về lâu dài sẽ hoàn tất khảo sát để đưa ra giải pháp ổn định nền đường. Bài học rút ra rất rõ: với các tuyến cao tốc đi qua vùng địa chất yếu, nếu khâu khảo sát và đánh giá lún lâu dài không đạt chuẩn, mọi nỗ lực thi công sau đó chỉ là “chạy theo” khắc phục.
