Gia hạn 6 tháng: tín hiệu cảnh báo cho các dự án hạ tầng Hà Nội
Đề xuất gia hạn 6 tháng để hoàn thiện điều kiện khởi công cho 6 dự án hạ tầng Hà Nội là bước đi pháp lý cho phép thành phố không phải dừng các công trình động lực, nhưng đồng thời phơi bày hàng loạt trở ngại dự án đầu tư vốn tồn tại nhiều năm trong hệ thống chuẩn bị, thẩm định và tổ chức thực hiện. UBND thành phố Hà Nội đã gửi Tờ trình số 343/TTr-UBND ngày 7/8, đề nghị HĐND xem xét gia hạn thời hạn hoàn thiện điều kiện khởi công đối với 6 dự án đầu tư quy mô lớn triển khai theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 258/2025/QH15 của Quốc hội. Điều này cho thấy, dù đã có cơ chế đặc thù, việc gia hạn khởi công dự án vẫn trở thành “van an toàn” khi bộ máy chưa bắt kịp tốc độ kỳ vọng.
Sáu dự án lớn và câu hỏi về điều kiện khởi công chưa hoàn chỉnh
Những cái tên nằm trong danh sách gia hạn không hề nhỏ: Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội, hai khu đô thị đa mục tiêu tại Thư Lâm (Đông Anh) và Thiên Lộc – Phúc Thịnh, Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT tại Phú Diễn – Tây Tựu, cùng Khu phức hợp y tế chăm sóc sức khỏe người cao tuổi – Đại học Y Hà Nội tại Hoàng Mai. Đây là các dự án hạ tầng Hà Nội mang tính động lực, được kỳ vọng tạo đột phá không gian đô thị và hạ tầng kinh tế – xã hội. Thế nhưng, trong 10 dự án đã khởi công, 6 dự án chưa hoàn thành đầy đủ điều kiện khởi công trong thời hạn 6 tháng mà Nghị quyết 258/2025 cho phép thực hiện song song thủ tục quy hoạch và chấp thuận chủ trương đầu tư. Nói cách khác, công trường đã mở nhưng hồ sơ pháp lý vẫn chạy phía sau.
Cơ chế đặc thù nhưng thủ tục vẫn cũ: nút thắt nằm ở đâu?
Điều trớ trêu là các dự án này đều đang được hưởng cơ chế đặc thù: được phép làm đồng thời quy hoạch, khởi công và thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư theo khoản 2 Điều 5 Nghị quyết 258/2025/QH15. Tuy nhiên, ba dự án như Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội và Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT vẫn chưa có thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt cho các hạng mục đã khởi công. Một dự án mới dừng ở phê duyệt chủ trương đầu tư tổng thể, chưa phê duyệt dự án đầu tư; hai dự án còn lại thậm chí chưa hoàn thành thủ tục chủ trương đầu tư. Nghị quyết mở đường, nhưng thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư vẫn đi theo “làn cũ”, lại thêm sự thay đổi của một số quy định pháp luật, khiến cơ chế đặc thù bị triệt tiêu đáng kể hiệu quả.
Quy hoạch chồng lấn, tái định cư và bộ máy chạy đua với thời gian
UBND thành phố đã thẳng thắn chỉ ra các trở ngại dự án đầu tư: quy mô lớn, nhiều dự án có tính chất chưa từng có trong lịch sử phát triển Thủ đô, cần thời gian dài để xác định phương án, bố trí quỹ đất tái định cư, rà soát và xử lý các dự án, quy hoạch chồng lấn. Cùng lúc đó, Hà Nội điều chỉnh định hướng quy hoạch, khiến tiến độ hoàn thiện quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết tại khu vực dự án bị kéo dài, tác động trực tiếp đến việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư. Các nghị quyết của HĐND thành phố ban hành nhanh để kịp triển khai Nghị quyết 258, nhưng chủ yếu tập trung vào khâu thẩm định chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và giải phóng mặt bằng, trong khi phần “hậu trường” – điều kiện khởi công – lại bị xử lý theo quy trình thông thường.
Gia hạn là cần thiết, nhưng không thể là thói quen hệ thống
Theo khoản 6 Điều 36 Luật Thủ đô 2026, HĐND thành phố có thẩm quyền xem xét và quyết định gia hạn hoàn thiện điều kiện khởi công, nhưng tổng thời gian gia hạn không quá 6 tháng. Đề xuất hiện nay của UBND Hà Nội tận dụng tối đa “biên độ” đó: gia hạn 6 tháng, tính từ ngày hết hạn theo khoản 2 Điều 5 Nghị quyết 258/2025/QH15. Về ngắn hạn, gia hạn khởi công dự án giúp 6 công trình động lực không phải dừng lại giữa chừng, tránh lãng phí nguồn lực. Nhưng về dài hạn, nếu gia hạn trở thành công cụ quen tay mỗi khi tiến độ chậm, cơ chế đặc thù sẽ biến thành lá bùa hợp thức hóa chậm trễ. Các dự án hạ tầng Hà Nội chỉ thực sự tận dụng được ưu thế cơ chế đặc thù khi bộ máy quản lý siết lại kỷ luật tiến độ, đồng bộ hóa quy hoạch, đẩy nhanh phê duyệt thiết kế, chứ không trông chờ vào những “khoảng thêm” 6 tháng mỗi lần.
