Gia hạn 6 dự án: biểu hiện của tham vọng đô thị lẫn độ trễ thủ tục
Việc Hà Nội đề xuất gia hạn thời hạn hoàn thiện điều kiện khởi công đối với 6 dự án đầu tư quy mô lớn, triển khai theo cơ chế đặc thù, là động thái cho thấy tham vọng mở rộng không gian đô thị đang va đập mạnh với những giới hạn rất thực của hệ thống thủ tục, quy hoạch và năng lực chuẩn bị dự án. Đây không phải câu chuyện chậm tiến độ đơn lẻ, mà là bài kiểm tra đầu tiên cho cách Hà Nội dùng cơ chế đặc thù để tăng tốc phát triển nhưng vẫn phải giữ kỷ luật pháp lý và quy hoạch. UBND thành phố đã có tờ trình đề nghị HĐND xem xét, chấp thuận gia hạn thêm 6 tháng để các dự án này hoàn thiện điều kiện khởi công, trên cơ sở Nghị quyết 258/2025/QH15 cho phép một số thủ tục được làm song song, kể cả khởi công khi chưa đủ giấy tờ, miễn là hoàn tất trong 6 tháng. Nói thẳng: cơ chế đặc thù Hà Nội là nỗ lực "phá vỡ" sự ì ạch thường thấy trong đầu tư công và đầu tư hạ tầng, nhưng lần gia hạn này cho thấy hệ thống chưa theo kịp tốc độ kỳ vọng. Theo tờ trình, trong 12 dự án lớn được nghiên cứu và triển khai theo cơ chế đặc thù, đã có 10 dự án khởi công, nhưng 6 trong số đó không kịp hoàn thiện các điều kiện khởi công trong thời hạn pháp luật cho phép, buộc thành phố phải xin kéo dài. Câu hỏi không thể né tránh là: chúng ta đang chứng kiến sự linh hoạt cần thiết để xử lý dự án chưa từng có tiền lệ, hay là sự dễ dãi với kỷ luật tiến độ ngay từ bước khởi đầu?
Những dự án Hà Nội gia hạn: từ đại lộ sông Hồng đến thành phố thể thao
Danh sách các dự án Hà Nội gia hạn đủ để cho thấy tầm cỡ của cuộc chơi: Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng (Red River Scenic Boulevard); Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội; Khu đô thị đa mục tiêu tại Thư Lâm, Đông Anh; Khu đô thị đa mục tiêu tại Thiên Lộc, Phúc Thịnh; Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT tại Phú Diễn, Tây Tựu; và Khu phức hợp y tế chăm sóc sức khỏe người cao tuổi – Đại học Y Hà Nội tại phường Hoàng Mai. Trong đó, Red River Scenic Boulevard là biểu tượng tham vọng mở ra trục cảnh quan mới dọc sông Hồng, do liên danh các doanh nghiệp tư nhân lớn đầu tư, với diện tích khoảng 11.418 ha và tổng mức đầu tư rất lớn tính bằng hàng trăm nghìn tỷ đồng. "Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng khởi công ngày 19/12/2025 nhưng đến đầu tháng 8/2026 vẫn chưa nộp hồ sơ thẩm định thiết kế, bản vẽ thi công cho Sở Giao thông Vận tải". Đây là con số biết nói về độ vênh giữa lễ khởi công hoành tráng và tiến độ pháp lý thực chất. Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội, với diện tích gần 8.965,7 ha và tổng mức đầu tư khoảng 925.651 tỷ đồng, cũng khởi công sớm một hạng mục bãi đỗ xe trước khi có quyết định chủ trương đầu tư và phê duyệt quy hoạch chi tiết. Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT, khoảng 196,2 ha, đã xây dựng hạng mục biểu tượng công viên công nghệ nhưng hạng mục này chưa được định nghĩa rõ trong chủ trương đầu tư và quy hoạch phân khu, trong khi quy hoạch chi tiết vẫn chưa được phê duyệt. Đây là cách triển khai kiểu "vừa chạy vừa xếp hàng" mà cơ chế đặc thù cho phép, nhưng không khỏi khiến dư luận đặt câu hỏi về tính nhất quán.
Cơ chế đặc thù Hà Nội: tăng tốc hay tạo khoảng xám pháp lý?
Cơ chế đặc thù Hà Nội – được quy định tại Nghị quyết 258/2025/QH15 – cho phép các dự án thuộc diện áp dụng được làm quy hoạch, khởi công xây dựng đồng thời với thủ tục chấp thuận hoặc quyết định chủ trương đầu tư, và nhà đầu tư được khởi công khi một số thủ tục chưa hoàn tất, miễn là bổ sung đủ trong 6 tháng. Về ý tưởng, đây là cách cắt giảm "thời gian chết" trong triển khai đại dự án, giảm rủi ro chậm trễ do quy trình nối tiếp quá dài. Nhưng thực tế 6 dự án xin gia hạn cho thấy khoảng xám pháp lý đã hình thành. Ba dự án – Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội và Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT – đã có chủ trương đầu tư và khởi công dự án thành phần, song vẫn thiếu thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt cho các hạng mục đã khởi công. Một dự án đa mục tiêu ở Thư Lâm mới dừng ở chủ trương đầu tư tổng thể mà chưa phê duyệt dự án đầu tư chi tiết; hai dự án còn lại – Khu đô thị đa mục tiêu tại Thiên Lộc, Phúc Thịnh và Khu phức hợp y tế Đại học Y Hà Nội – thậm chí chưa hoàn tất thủ tục chủ trương đầu tư. Điều đáng nói là, nghị quyết của HĐND để triển khai cơ chế đặc thù tập trung nhiều vào khâu chủ trương và giải phóng mặt bằng, trong khi phần lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư và điều kiện khởi công vẫn đi theo quy trình thông thường, lại đúng lúc pháp luật liên quan thay đổi. Nói cách khác, Hà Nội đang dùng cơ chế nhanh cho nửa đầu quy trình, còn nửa sau vẫn "chạy chậm" theo luật chung, tạo ra điểm nghẽn mới thay vì xóa bỏ điểm nghẽn cũ.
Nguyên nhân độ trễ và những hệ lụy đối với phát triển đô thị
UBND thành phố thẳng thắn thừa nhận việc chậm hoàn thiện điều kiện khởi công xuất phát từ nhiều nguyên nhân: quy mô dự án lớn, có dự án chưa từng có trong lịch sử phát triển Thủ đô; yêu cầu thời gian dài để xác định phương án, bố trí quỹ đất tái định cư; phải rà soát, xử lý các quy hoạch và dự án chồng lấn; và bối cảnh thành phố điều chỉnh định hướng quy hoạch khiến quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết tại khu vực dự án chậm được hoàn thiện. Đây là những lý do hợp lý, nhưng cũng chỉ ra một thực tế là Hà Nội đã khởi công khi nền tảng quy hoạch và pháp lý chưa đủ vững. Hệ lụy trước mắt là niềm tin của người dân và nhà đầu tư vào các dự án động lực bị thử thách. Khi những cái tên như Red River Scenic Boulevard hay Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội được truyền thông hoành tráng nhưng sau đó phải xin gia hạn vì thiếu hồ sơ thiết kế, thiếu quyết định chủ trương đầu tư, công chúng dễ cảm thấy đây là "khởi công trên giấy" hơn là khởi công trên nền tảng sẵn sàng. Ở góc độ quản trị rủi ro, việc kéo dài thời gian hoàn thiện thủ tục có thể làm tăng chi phí xã hội: các khu vực dự án bị treo quy hoạch lâu hơn, người dân trong vùng dự án khó lên kế hoạch sử dụng đất và đầu tư; nhà đầu tư phải chờ đợi quyết định pháp lý cuối cùng, trong khi đã bỏ vốn vào hạ tầng ban đầu. Nếu cơ chế đặc thù không đi kèm năng lực chuẩn bị dự án tương xứng, nó sẽ biến thành cơ chế "đặc thù rủi ro" hơn là động lực phát triển.
Gia hạn 6 tháng: cần như một cơ hội sửa sai, không phải tiền lệ dễ dãi
UBND thành phố đề nghị HĐND chấp thuận gia hạn thêm 6 tháng, tính từ ngày hết hạn theo khoản 2 Điều 5 Nghị quyết 258/2025/QH15, để hoàn thiện điều kiện khởi công cho 6 dự án nêu trên. Về mặt quản lý, đây là lựa chọn thực tế: nếu ép dừng, thiệt hại cho nhà đầu tư, cho chính sách phát triển đô thị sẽ rất lớn; nếu gia hạn, thành phố giữ được cơ hội biến các dự án này thành động lực không gian và hạ tầng kinh tế – xã hội như kỳ vọng ban đầu. Tuy vậy, gia hạn không nên trở thành thói quen. Lần gia hạn này cần được coi là "khoảng thời gian sửa sai" để rà soát lại toàn bộ quy trình: từ cách dùng cơ chế đặc thù Hà Nội, cách phân vai giữa các sở ngành trong thẩm định quy hoạch, cho đến năng lực của nhà đầu tư trong việc chuẩn bị hồ sơ pháp lý đồng bộ. Nếu sau 6 tháng, các điều kiện khởi công vẫn chưa hoàn tất, thành phố phải dũng cảm đặt lại câu hỏi về tính khả thi, về lựa chọn nhà đầu tư, thậm chí về cả thiết kế thể chế đặc thù đang áp dụng. Kết lại, các dự án Hà Nội gia hạn là lời nhắc rằng phát triển đô thị tốc độ cao không thể chỉ dựa vào vài nghị quyết mở đường. Những cái tên như Red River Scenic Boulevard hay Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT chỉ trở thành bước ngoặt cho Thủ đô nếu được xây trên nền quy hoạch rõ ràng, thủ tục minh bạch và kỷ luật tiến độ nghiêm túc. Gia hạn 6 tháng là cần thiết, nhưng phải đi cùng một cam kết mà dư luận có thể kiểm chứng: không để bất cứ đại dự án nào khởi công thêm lần nữa trên nền hồ sơ chưa chín.
