AFF tại Hà Nội: Diễn đàn chính trị đặt người dân ASEAN vào trung tâm
Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến đối thoại chiến lược đa bên, nơi lãnh đạo Đông Nam Á, giới hoạch định chính sách và học giả cùng bàn cách định hình tương lai khu vực trên nền tảng hòa bình, thịnh vượng và phát triển bền vững ASEAN, trong đó mọi quyết sách được thiết kế để nâng cao đời sống và mức độ gắn kết của người dân trong cộng đồng chung. Sáng 9/6, Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 (AFF 2026) chính thức khai mạc tại Hà Nội với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”. Diễn đàn diễn ra trong hai ngày 9-10/6, thu hút hơn 600 đại biểu tham dự trực tiếp, cho thấy sức hút của một không gian đối thoại nơi lợi ích của người dân được đặt lên hàng đầu. Đây không còn là sự kiện tượng trưng, mà là điểm hẹn chính trị mới của khu vực.
Việt Nam và vai trò “nhạc trưởng” trong hợp tác khu vực ASEAN
Việc AFF được tổ chức năm thứ ba liên tiếp tại Hà Nội là lời khẳng định rõ ràng: Việt Nam đang muốn – và có đủ năng lực – giữ vai trò “nhạc trưởng” trong hợp tác khu vực ASEAN. Sáng kiến Diễn đàn Tương lai ASEAN được Việt Nam công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 43 với tham vọng tạo ra một nền tảng đa bên, đa tầng và đa chiều, bổ sung cho các cơ chế chính thức của khối và hỗ trợ hoạch định lộ trình dài hạn khả thi cho Cộng đồng ASEAN. Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, AFF được tổ chức với mong muốn quy tụ trí tuệ, tầm nhìn và sáng kiến của nhà hoạch định chính sách, học giả, doanh nghiệp và người dân nhằm xây dựng một ASEAN vững mạnh. Tựu trung, Việt Nam đang chủ động dịch chuyển từ vai trò “thành viên tích cực” sang “nhà thiết kế cuộc chơi” trong cấu trúc khu vực.
Tiếng nói của lãnh đạo Đông Nam Á: Thách thức an ninh, cơ hội tự cường
Điểm đáng giá nhất của Diễn đàn Tương lai ASEAN không nằm ở nghi thức, mà ở những phát biểu thẳng thắn của các lãnh đạo Đông Nam Á về cơ hội và thách thức chung của khu vực. Thủ tướng Campuchia Hun Manet nhắc lại hành trình ASEAN từ một khu vực bị chia cắt bởi xung đột, khác biệt ý thức hệ và thiếu lòng tin, trở thành một trong những khu vực ổn định và năng động nhất thế giới – thành quả của lựa chọn đối thoại, tôn trọng chủ quyền và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone cảnh báo cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, căng thẳng địa chính trị và xung đột tại nhiều khu vực đang tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng và lương thực, từ đó kêu gọi ASEAN tăng cường đoàn kết, khả năng tự cường và vai trò trung tâm của mình. Họ nhìn nhận thách thức không để than phiền, mà để chuyển hóa thành động lực hợp tác mới.
Định hướng chung: Phát triển bền vững ASEAN và cộng đồng của người dân
Điểm gặp nhau của các bài phát biểu tại AFF là tư duy về phát triển bền vững ASEAN không thể tách khỏi con người và bản sắc văn hóa. Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh ASEAN phải chủ động định hình tương lai của chính mình, với mục tiêu xây dựng một “cộng đồng thực sự của người dân”, nơi thành công không chỉ đo bằng GDP, mà bằng chất lượng cuộc sống, bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và mức độ gắn kết của mỗi công dân với cộng đồng. Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone cùng đề xuất tăng khả năng tự cường, kết nối chuỗi cung ứng, đầu tư giáo dục và hạ tầng đường sắt, hàng không, hàng hải, đi kèm cơ chế quản trị công nghệ mới hiệu quả. Đây là tầm nhìn coi kinh tế, công nghệ và văn hóa là ba trụ cột gắn bó chặt chẽ.
Kết luận: AFF phải trở thành động lực chính sách, không chỉ là diễn đàn ý tưởng
Nếu AFF dừng lại ở các bài phát biểu hay, nó sẽ nhanh chóng bị hòa tan trong “biển hội nghị” của khu vực. Nhưng với cấu trúc đa thành phần, đa cấp độ và định hướng dài hạn, diễn đàn này đang có cơ hội trở thành nơi thai nghén các ý tưởng chính sách thiết thực cho tương lai ASEAN. Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão nhấn mạnh sự đa dạng văn hóa và lịch sử là nguồn trí tuệ và sức mạnh nội tại, tạo nền tảng để khối gia tăng gắn kết và cùng định hình tương lai. Ý tưởng đó chỉ có ý nghĩa khi AFF tiếp tục được Việt Nam và các đối tác duy trì như một kênh đối thoại thực chất, gắn chặt với quá trình xây dựng chính sách chung. Muốn vậy, mỗi kỳ Diễn đàn Tương lai ASEAN cần đi kèm các cam kết thực thi rõ ràng, đo được bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống người dân – đúng tinh thần “lấy người dân làm trung tâm”.
