Thanh niên bình dân học vụ số: Cầu nối công nghệ từ trụ sở hành chính đến bản làng
Thanh niên bình dân học vụ số tại Điện Biên là các đội hình tình nguyện của đoàn viên, thanh niên được tổ chức bài bản, làm nhiệm vụ phổ cập kỹ năng số, hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, VNeID và dịch vụ công trực tuyến, từ trụ sở hành chính công cho tới từng bản làng vùng sâu, nhằm thu hẹp khoảng cách công nghệ số một cách thiết thực và dễ tiếp cận.Điều đáng nói ở Điện Biên không phải là có thêm một phong trào thanh niên, mà là một mô hình thanh niên trở thành “giáo viên công nghệ” đúng nghĩa. Toàn tỉnh hiện duy trì hiệu quả 68 đội hình mang tên "Bình dân học vụ số" với 6.265 lượt đoàn viên, thanh niên, trực tiếp hỗ trợ hơn 18.150 lượt người dân và thanh thiếu nhi nâng cao năng lực số. Thay vì nói nhiều về chuyển đổi số, họ chọn cách cầm tay chỉ việc: từ thao tác cơ bản trên smartphone đến cài đặt, sử dụng VNeID và nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến. Đây là cách làm thuyết phục hơn mọi khẩu hiệu, vì người dân thấy lợi ích ngay trên chiếc điện thoại mình đang cầm.
VNeID, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không tiền mặt: Khi người trẻ gỡ rối cho người dân
Nếu phải chọn một chiến trường cụ thể của bình dân học vụ số, đó chính là VNeID cộng đồng, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt. Đối với nhiều người cao tuổi hay người lần đầu dùng điện thoại thông minh, một cú chạm trên màn hình đã là rào cản, chứ chưa nói tới chuyện tích hợp giấy tờ, nộp thuế điện tử hay thanh toán online.Ở đây, sức trẻ Điện Biên phát huy rõ nhất. Đoàn viên không chỉ hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng ứng dụng VNeID, tích hợp giấy tờ, sử dụng bảo hiểm xã hội số, nộp thuế điện tử, thanh toán trực tuyến… mà còn trực tiếp hỗ trợ nhập liệu, số hóa hồ sơ, phân luồng công dân tại các trung tâm phục vụ hành chính công. Một câu nói có thể trích dẫn để thấy quy mô nỗ lực này là: "Đến giữa tháng 3/2026, toàn tỉnh công khai 2.105 thủ tục hành chính trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, trong đó 1.031 thủ tục được cung cấp trực tuyến toàn trình". Con số ấy chỉ có ý nghĩa khi ở phía sau là hàng nghìn lượt hỗ trợ trực tiếp, giúp người dân không bị bỏ lại phía sau trong cuộc chơi công nghệ.
Điện Biên Smart, hạ tầng số và bài học: Hạ tầng mạnh không tự khắc xóa được khoảng cách công nghệ số
Nhiều người nghĩ rằng cứ có 5G là khoảng cách công nghệ số tự động thu hẹp. Thực tế Điện Biên cho thấy điều đó sai một nửa. Tỉnh đã có hơn 92.500 tài khoản công dân số Điện Biên Smart đang sử dụng thực tế, cùng mạng lưới 1.239 trạm BTS và 242 trạm 5G; riêng viễn thông và công nghệ số trong quý I/2026 tăng trưởng doanh thu gần 108%. Con số ấn tượng, nhưng nếu không có thanh niên làm cầu nối, phần lớn người yếu kỹ năng số vẫn đứng ngoài cuộc.Chính trải nghiệm ở cơ sở chỉ ra rằng, khoảng cách công nghệ số không thể thu hẹp chỉ bằng việc xây thêm trạm phát sóng hay mở thêm cổng dịch vụ, mà cần những người trực tiếp hướng dẫn, kèm cặp người dân sử dụng các tiện ích đó. Phong trào thanh niên bình dân học vụ số đã góp phần khiến 75% người trưởng thành tại Điện Biên trang bị được kỹ năng số cơ bản và gần 190.000 người được hệ thống VNeID xác nhận đạt phổ cập tri thức chuyển đổi số. Đây là lập luận mạnh mẽ ủng hộ quan điểm: đầu tư hạ tầng số mà không đầu tư con người – nhất là lực lượng trẻ – thì chuyển đổi số chỉ dừng ở bề mặt.
Từ bản làng đến từng hộ dân: Khi người trẻ mặt trận và đoàn thanh niên cùng lấp đầy khoảng trống kỹ năng số
Sức trẻ Điện Biên không chỉ hiện diện trong màu áo đoàn ở trung tâm hành chính. Ở cấp thôn, bản, lực lượng cán bộ trẻ của mặt trận cũng đang lặng lẽ gánh thêm vai trò “thầy giáo công nghệ”. Những bước chân đi đến tận nhà, như trường hợp chị Pi Nang Re En ở thôn Suối Ca, xã Trung Khánh Vĩnh, cuối tuần vẫn tranh thủ tới nhà cụ Cao Thị Mỹ Dy để hướng dẫn cài đặt các tiện ích số trên điện thoại, kiên nhẫn đi từng thao tác, giải thích từng câu hỏi.Qua mỗi lần hỗ trợ như vậy, không chỉ tiện ích công nghệ đến gần người dân hơn, mà chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cũng được truyền tải theo cách dễ hiểu, gắn với đời sống, góp phần thu hẹp khoảng cách công nghệ số ngay từ cơ sở. Điều đáng chú ý là năm cán bộ mặt trận ở các thôn đều trong độ tuổi 25–40, trở thành lực lượng trực tiếp đưa tiện ích số đến với người dân. Kết nối này giữa đoàn thanh niên và cán bộ trẻ mặt trận cho thấy: khi người trẻ được tin tưởng giao nhiệm vụ, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ, mà trở thành hành động cụ thể từng ngày ở bản làng.
Tương lai của bình dân học vụ số: Từ lớp học AI đến thế hệ công dân tự tin trên môi trường số
Điện Biên không dừng lại ở chuyện giúp người dân biết dùng smartphone. Tỉnh đang định hình một thế hệ công dân số với tầm nhìn dài hơi. Phong trào bình dân học vụ số giúp 100% học sinh phổ thông – hơn 208.300 em – được tiếp cận kiến thức về an toàn thông tin và kỹ năng số. Đây không phải là con số thống kê khô khan, mà là lời khẳng định rằng kỹ năng số đang được gieo từ trường học, trước khi các em bước vào đời.Anh hưởng này được củng cố bằng các khóa tập huấn trí tuệ nhân tạo tại 100% xã, phường với hơn 3.000 học viên là cán bộ cơ sở và thành viên tổ công nghệ số cộng đồng. Tới đây, địa phương tiếp tục tổ chức các khóa kỹ năng số và kỹ năng truyền thông cho đội ngũ cán bộ trẻ mặt trận, để họ không chỉ biết dùng công nghệ mà còn có phương pháp tiếp cận phù hợp với từng nhóm đối tượng, đưa chuyển đổi số vào đời sống hằng ngày một cách thực chất hơn. Kết lại, nếu coi thanh niên Điện Biên là “cầu nối công nghệ”, thì tương lai của chuyển đổi số ở vùng biên sẽ được quyết định bởi việc tiếp tục đầu tư vào chính cây cầu ấy – con người – hơn là chỉ tăng thêm tốc độ đường truyền.
