‘Bình dân học vụ số vùng biên’ là gì và vì sao đáng kỳ vọng?
“Bình dân học vụ số vùng biên” là một đội hình tình nguyện viên số hóa gồm 33 đoàn viên, thanh niên tại Quảng Trị, được tổ chức bài bản để mang kỹ năng số cho người dân vùng sâu, vùng xa, tập trung vào 15 xã biên giới, với cách tiếp cận kèm cặp trực tiếp trên điện thoại thông minh và các dịch vụ số thiết yếu.
Ý nghĩa lớn nhất của mô hình này là coi công nghệ vùng biên như một “quyền tiếp cận cơ bản”, chứ không phải đặc quyền của đô thị. Khi Tỉnh đoàn Quảng Trị tổ chức lễ ra mắt đội hình tình nguyện viên “Bình dân học vụ số vùng biên” vào chiều 6.8, kết nối trực tuyến với 15 xã biên giới trên địa bàn tỉnh, thông điệp rất rõ ràng: nếu khoảng cách số không được thu hẹp ngay từ hôm nay, mọi nỗ lực phát triển kinh tế – xã hội ở biên giới sẽ luôn bị chậm nhịp. Đó không chỉ là một hoạt động phong trào, mà là lựa chọn chính trị – xã hội cho tương lai số của cộng đồng biên giới.
Thanh niên tình nguyện thành ‘cầu nối số’ cho người dân vùng biên
Đội hình tình nguyện viên số hóa này được giao nhiệm vụ rất cụ thể: bám sát cơ sở, “cầm tay chỉ việc” hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và các kỹ năng an toàn trên không gian mạng. Đây chính là những kỹ năng số cho người dân cần nhất nếu muốn không bị bỏ lại phía sau khi mọi thủ tục, giao dịch dần chuyển lên môi trường số.
Thanh niên ở đây không phải là “thầy giáo công nghệ” đứng trên bục giảng, mà là cầu nối giữa nền tảng số và đời sống hằng ngày của từng hộ gia đình. Họ giải thích cho người già vì sao cần định danh điện tử, chỉ cho nông dân cách tra cứu thủ tục hỗ trợ sản xuất, hỗ trợ thanh thiếu nhi vùng biên giới học kỹ năng số để học tập, khởi nghiệp. Khi công nghệ được gắn với nhu cầu thực tế như vậy, chuyển đổi số cộng đồng mới có cơ hội đi đến tận ngõ xóm, chứ không dừng ở khẩu hiệu.
Chương trình có hệ thống: từ đề án tỉnh đến hành động ở bản làng
Điểm đáng nói là “Bình dân học vụ số vùng biên” không xuất hiện đơn lẻ, mà nằm trong một bức tranh dài hơi. Đội hình được thành lập nhằm phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ trong hỗ trợ người dân khu vực biên giới tiếp cận công nghệ số, nâng cao kỹ năng sử dụng các nền tảng và dịch vụ số. Đồng thời, đây là hoạt động cụ thể để triển khai Đề án “Tuổi trẻ Quảng Trị đồng hành với thanh thiếu nhi vùng biên giới giai đoạn 2025 – 2030” và phong trào “Bình dân học vụ số” trên địa bàn tỉnh.
Cũng có nghĩa là mô hình này gắn trực tiếp với mục tiêu chuyển đổi số cộng đồng cấp tỉnh, chứ không phải chiến dịch ngắn hạn. Khung đề án tạo ra hướng đi, còn đội hình với 33 thành viên là lực lượng triển khai đến từng xã, từng thôn. Nếu được duy trì và mở rộng, đây có thể trở thành “hệ sinh thái hỗ trợ số hóa” nơi đoàn viên, chính quyền cơ sở và người dân cùng học, cùng dùng và cùng bảo vệ mình trong không gian mạng.
Thu hẹp khoảng cách số giữa thành thị và vùng biên giới
Đằng sau những buổi hướng dẫn sử dụng smartphone là một mục tiêu tham vọng hơn: giảm khoảng cách số hóa giữa thành thị và vùng biên giới. Khi đội tình nguyện viên giúp người dân khu vực biên giới tiếp cận công nghệ số, nâng cao kỹ năng số, sử dụng hiệu quả các nền tảng và dịch vụ số, họ đang mở cánh cửa để cư dân vùng biên được hưởng lợi từ những chính sách, dịch vụ và cơ hội mới như người dân ở trung tâm tỉnh.
Tỉnh đoàn Quảng Trị khẳng định thông qua đội hình tình nguyện viên, tổ chức Đoàn sẽ tiếp tục tham gia mạnh vào chuyển đổi số, huy động đoàn viên, thanh niên đồng hành cùng các địa phương vùng biên giới nâng cao năng lực số, từng bước đưa các nền tảng, tiện ích số đến gần hơn với người dân, góp phần hoàn thành các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh. Câu hỏi không còn là “có làm hay không”, mà là làm sao để 15 xã biên giới hôm nay trở thành hình mẫu cho nhiều vùng sâu, vùng xa khác noi theo.
Kết luận: Muốn phát triển vùng biên, phải bắt đầu từ kỹ năng số
Nếu trước đây, “bình dân học vụ” giúp người dân biết đọc, biết viết để thoát mù chữ, thì hôm nay, “Bình dân học vụ số” ở vùng biên Quảng Trị đang giúp họ thoát khỏi “mù công nghệ”. Với 33 tình nguyện viên số hóa bám sát 15 xã biên giới, dạy kỹ năng số cho người dân theo kiểu cầm tay chỉ việc, chương trình này cho thấy muốn phát triển vùng biên bền vững thì không thể thiếu một nền tảng công nghệ cơ bản cho mọi người.
Vấn đề còn lại là duy trì động lực của thanh niên, mở rộng lực lượng, và gắn kết sâu hơn với nhu cầu sinh kế địa phương. Chỉ khi người dân thấy công nghệ vùng biên giúp bán được nông sản, giải quyết thủ tục nhanh hơn, bảo vệ con em tốt hơn trên mạng, chuyển đổi số cộng đồng mới đi vào đời sống một cách tự nhiên. Đội hình tình nguyện viên “Bình dân học vụ số vùng biên” là một khởi đầu đáng khích lệ – và xứng đáng được coi là mô hình để nhân rộng ở nhiều địa phương biên giới khác.
