Cát Bà – hòn đảo Đông Nam Á đang tái định nghĩa du lịch biển
Cát Bà là quần đảo thuộc đặc khu Cát Hải, TP Hải Phòng, gồm 367 đảo với tổng diện tích hơn 260 km2, nổi bật trong danh sách 8 hòn đảo tuyệt vời nhất để khám phá ở Đông Nam Á khi được một tạp chí du lịch quốc tế gợi ý như điểm đến lý tưởng cho những chuyến phiêu lưu, đồng thời trở thành mô hình thử nghiệm kết hợp giữa bảo tồn thiên nhiên hoang sơ và phát triển kinh tế du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp. Trong bức tranh du lịch Việt Nam, Cát Bà không chỉ là “chuỗi ngọc xanh” giữa vịnh Bắc Bộ, mà đang là phép thử cho câu hỏi lớn: làm thế nào để một hòn đảo Đông Nam Á vừa tăng trưởng nhanh, vừa giữ được giá trị tự nhiên và bản sắc địa phương? Việc lọt top khu vực cho thấy đảo đã bước qua giai đoạn “ẩn mình”, bước vào cuộc cạnh tranh trực diện với những điểm đến tầm cỡ như Bali hay Phuket về trải nghiệm phiêu lưu, sinh thái và nghỉ dưỡng.
Cáp treo kỷ lục Guinness: biểu tượng mới của du lịch Cát Bà
Nếu phải chọn một công trình thể hiện tham vọng đưa Cát Bà lên bản đồ du lịch khu vực, tuyến cáp treo Cát Hải – Phù Long là câu trả lời rõ ràng nhất. Tuyến cáp treo dài gần 4 km, vận hành từ ngày 6/6/2020, sử dụng công nghệ ba dây do doanh nghiệp châu Âu thi công. Ngay trong ngày khai trương, trụ cáp số 3 cao 214,8 m được Tổ chức Kỷ lục Guinness Thế giới xác nhận là “trụ cáp treo cao nhất thế giới”. Từ cabin, du khách có thể quan sát toàn cảnh vùng biển Cát Hải – Cát Bà, từ cảng container quốc tế đến những làng chài ven biển, mở ra một góc nhìn mới về du lịch Việt Nam: hạ tầng hiện đại không nhất thiết phá vỡ thiên nhiên nếu được thiết kế hài hòa. Đây không đơn thuần là công trình giao thông; nó là tuyên ngôn rằng Cát Bà sẵn sàng bước vào kỷ nguyên cạnh tranh bằng trải nghiệm khác biệt, thay vì chỉ dựa vào bãi biển và núi đá vôi. "Trụ cáp treo cao 214,8 m lập kỷ lục Guinness ngay ngày khai trương" là câu khẩu hiệu dễ nhớ, nhưng đằng sau là cả một lựa chọn chiến lược về cách kết nối đảo với đất liền.
Khu đô thị du lịch Cát Bà 12.500 tỷ: all-in-one hay quá tải?
Song song với cáp treo kỷ lục Guinness, Sun Group đang phát triển Xanh Island Cát Bà – khu đô thị du lịch Cát Bà gần 50 ha với tổng mức đầu tư khoảng 12.500 tỷ đồng, theo mô hình “all-in-one” tích hợp nghỉ dưỡng, thương mại, giải trí và dịch vụ. Về lý thuyết, mô hình này giải quyết điểm yếu lâu nay của các hòn đảo Đông Nam Á: thiếu hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ, khiến khách chỉ ở ngắn ngày rồi rời đi. Khi mọi nhu cầu được đáp ứng ngay trên đảo, thời gian lưu trú và chi tiêu có thể tăng, mang lại nguồn lực ổn định hơn cho cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, câu hỏi lớn là làm sao để một thành phố vịnh trung tâm không biến “chuỗi ngọc xanh” thành dải bê tông ven biển. Việc dự án đặt trọng tâm vào công viên Central Park, các công viên Chu Tước, Thanh Long, Bạch Hổ, Huyền Vũ cho thấy chủ đầu tư hiểu rằng không gian xanh và trải nghiệm đi bộ mới là tài sản cốt lõi của một đô thị du lịch đảo.
Phát triển bền vững hòn đảo: tham vọng Net Zero và sức ép bảo tồn
Cát Bà đang ở vị thế đặc biệt: vừa là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới, vừa cùng vịnh Hạ Long là Di sản Thiên nhiên Thế giới, lại sở hữu Vườn Quốc gia với hệ sinh thái đa dạng. Điều đó nghĩa là mọi bước đi phát triển hạ tầng và đô thị đều diễn ra dưới “kính lúp” của cộng đồng khoa học và người yêu thiên nhiên. Theo quy hoạch, Xanh Island được phát triển với mật độ xây dựng thấp, ưu tiên không gian xanh, hài hòa với hệ sinh thái tự nhiên, hướng đến mục tiêu xây dựng hình ảnh hòn đảo du lịch “Net Zero” đầu tiên của Việt Nam. Đây là quyết định đúng hướng: nếu Cát Bà muốn giữ vị thế hòn đảo Đông Nam Á tiêu biểu cho phát triển bền vững hòn đảo, việc giảm phát thải, kiểm soát chất thải, giới hạn bê tông hóa là bắt buộc chứ không phải khẩu hiệu. Thách thức nằm ở chỗ kỳ vọng du khách ngày càng cao, trong khi sức chịu tải sinh thái của đảo có giới hạn; mọi sai lầm trong giai đoạn này sẽ để lại di chứng dài hạn.
Tương lai du lịch Việt Nam nhìn từ Cát Bà
Việc Cát Bà xuất hiện trong danh sách top 8 hòn đảo tuyệt vời nhất Đông Nam Á không chỉ là tin vui cho địa phương, mà là phép thử cho chiến lược du lịch Việt Nam nói chung: kết hợp di sản thiên nhiên với hạ tầng hiện đại và đô thị hóa có chủ đích. Nếu Cát Bà thành công với cáp treo kỷ lục Guinness, khu đô thị du lịch Cát Bà quy mô lớn và mục tiêu Net Zero, đó sẽ là mô hình tham chiếu cho nhiều điểm đến khác đang tìm cách thoát khỏi vòng lặp “đông khách – phá thiên nhiên – xuống hạng”. Ngược lại, nếu đô thị 12.500 tỷ làm mờ bản sắc sinh thái, Cát Bà sẽ chỉ thêm tên mình vào danh sách những hòn đảo Đông Nam Á phát triển nóng rồi phải trả giá. Kết luận hợp lý lúc này là Cát Bà cần giữ nhịp tăng trưởng vừa phải, ưu tiên chất lượng trải nghiệm và bảo tồn dài hạn, thay vì chạy đua số lượng phòng hay công trình kỷ lục mới. Một hòn đảo đẹp không thể đo bằng chiều cao trụ cáp treo, mà ở việc thiên nhiên và cộng đồng địa phương cùng hưởng lợi từ phát triển.
