Từ nghị định trên giấy đến yêu cầu phải hình thành thị trường carbon sống động
Diễn đàn Carbon Việt Nam là không gian đối thoại đa bên nơi cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và đối tác quốc tế cùng bàn cách biến các chính sách carbon thành cơ chế giao dịch, tín chỉ và hệ thống đăng ký vận hành được trong thực tế, qua đó hình thành thị trường carbon Việt Nam minh bạch, hiệu quả và bền vững, gắn với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và chuyển đổi xanh quốc gia. Diễn đàn Carbon Việt Nam với chủ đề "Từ chính sách đến hành động" diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh ngày 14/8, từ 8h00 đến 17h00. Không phải một hội thảo thuần túy phổ biến văn bản, sự kiện này đặt câu hỏi thẳng thắn: làm sao để khoảng cách giữa chính sách carbon và vận hành thị trường carbon được thu hẹp bằng hành động đo đếm được? Đáng chú ý, khoảng 400 đại biểu từ bộ ngành trung ương, địa phương, doanh nghiệp phát thải và giảm phát thải, các ngân hàng, tổ chức tín dụng, các quỹ đầu tư và nhiều tổ chức quốc tế đã có mặt, cho thấy nhu cầu tiếp cận thị trường carbon Việt Nam đang bùng lên mạnh mẽ.
Khung chính sách đã rõ hơn: thị trường carbon không còn là khái niệm chung chung
Điểm khác biệt của diễn đàn carbon 2026 là nó diễn ra trong bối cảnh các văn bản nền tảng cho thị trường carbon Việt Nam vừa được ban hành, từ Nghị định 29/2026/NĐ-CP, Nghị định 112/2026/NĐ-CP đến Thông tư 11/2026/TT-BNNMT về sàn giao dịch tín chỉ carbon và hệ thống đăng ký quốc gia. Các phiên trao đổi không dừng ở việc "giải thích luật", mà xoáy vào khung pháp lý, lộ trình phát triển thị trường carbon Việt Nam, cơ chế giao dịch tín chỉ, kết nối với Thỏa thuận Paris và kinh nghiệm quốc tế. Đây là lúc doanh nghiệp buộc phải đọc chính sách theo cách khác: không phải xem đó là gánh nặng tuân thủ, mà là hạ tầng bắt buộc nếu muốn tham gia sân chơi giảm phát thải có thể tạo ra giá trị cạnh tranh. Một phát biểu đáng nhớ tại diễn đàn là nhận định “khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn chỉ có thể được thu hẹp bằng đối thoại thực chất, thông tin minh bạch và những kết nối cụ thể”, đặt ra chuẩn mực mới cho cách xây dựng và thực thi chính sách carbon.
Không gian kết nối đa bên: từ đối thoại chính sách đến thiết kế mô hình giao dịch
Nếu chỉ đọc nghị định và thông tư một chiều, doanh nghiệp khó hình dung mình đứng ở đâu trong hệ thống carbon quốc gia. Diễn đàn carbon 2026 đi thẳng vào điểm nghẽn đó khi tạo không gian để cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà đầu tư, đơn vị phát thải và dự án tín chỉ cùng ngồi lại, nhận diện vấn đề và gợi mở giải pháp cho quá trình hình thành, vận hành thị trường carbon. Bên cạnh các phiên chính sách, hoạt động “Kết nối doanh nghiệp” được thiết kế như một cầu nối giữa dự án giảm phát thải, nguồn vốn, công nghệ và thị trường. Điều này cho thấy tư duy mới: xây dựng thị trường carbon không chỉ là viết thêm quy định, mà là lắp ghép các chủ thể để hình thành chuỗi giá trị quanh tín chỉ carbon, từ kiểm kê phát thải, chứng nhận, giao dịch tới trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải. Chính ở những cuộc trao đổi trực tiếp đó, khái niệm vận hành thị trường carbon bắt đầu được cụ thể hóa thành quy trình, sản phẩm và mô hình hợp tác.
Vai trò cầu nối: khi báo chí bước vào "hạ tầng mềm" của thị trường carbon
Một điểm đáng bàn trong diễn đàn này là vai trò chủ động của cơ quan báo chí chuyên ngành với tư cách đồng tổ chức. Không chỉ đưa tin, báo chí được nhìn nhận như kênh kết nối chính sách với cuộc sống, kết nối các chủ thể và lan tỏa giá trị mới trong chuyển đổi xanh. Việc tổ chức hàng loạt diễn đàn, hội thảo, sự kiện nhiều năm qua đã định hình một thứ "hạ tầng mềm" cho thị trường carbon: nơi chính sách được giảng giải, chất vấn, chỉnh sửa qua phản hồi từ doanh nghiệp và địa phương. Diễn đàn carbon 2026 tiếp tục cụ thể hóa định hướng này bằng cách không xem hội trường là điểm kết thúc. Ban tổ chức nhấn mạnh kỳ vọng rằng kiến nghị từ thực tiễn sẽ được chuyển tới cơ quan hoạch định chính sách; sáng kiến, mô hình và cách làm hiệu quả sẽ được lan tỏa; và những kết nối hình thành tại đây sẽ để lại các cơ hội hợp tác thị trường carbon cụ thể trong tương lai. Nói cách khác, báo chí đang bước vào vai trò kiến thiết không gian đối thoại lâu dài cho thị trường carbon Việt Nam.
Kết luận: thị trường carbon chỉ hiệu quả khi các bên dám biến yêu cầu giảm phát thải thành động lực kinh doanh
Tinh thần xuyên suốt của diễn đàn carbon 2026 là không để khẩu hiệu "Từ chính sách đến hành động" dừng lại ở thông điệp. Các phiên thảo luận, hoạt động kết nối và hướng dẫn quy định được thiết kế để giúp doanh nghiệp từng bước tiếp cận, tham gia thị trường carbon Việt Nam theo cách phù hợp, hiệu quả và tiết kiệm chi phí, đồng thời đồng hành cùng Chính phủ trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu. Điểm mấu chốt là thay đổi góc nhìn: giảm phát thải không còn chỉ là nghĩa vụ, mà có thể trở thành động lực chuyển đổi xanh, nâng năng lực cạnh tranh và kiến tạo giá trị phát triển bền vững. Tuy vậy, thành công của thị trường carbon sẽ không được đo bằng số lượng diễn đàn, mà bằng số dự án giảm phát thải, số doanh nghiệp tham gia sàn giao dịch tín chỉ, số giao dịch thực sự diễn ra. Diễn đàn carbon chỉ là điểm khởi đầu; hành động nhất quán của cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và xã hội mới quyết định thị trường này có bước sang giai đoạn trưởng thành hay tiếp tục mắc kẹt trong các văn bản.
