Thị trường carbon Việt Nam bước vào thời kỳ thực thi
Thị trường carbon Việt Nam là hệ thống chính sách, cơ chế giao dịch và hạ tầng kỹ thuật cho phép đo lường, chứng nhận và mua bán kết quả giảm phát thải khí nhà kính, trong đó tín chỉ carbon trở thành đơn vị hàng hóa trung tâm, kết nối trách nhiệm khí hậu của doanh nghiệp với mục tiêu chuyển đổi xanh quốc gia. Thông điệp nổi bật tại diễn đàn carbon 2026 là thị trường carbon Việt Nam đã đi qua giai đoạn chỉ xây dựng văn bản, để bước sang thời kỳ vận hành thực tế. Diễn đàn với chủ đề “Từ chính sách đến hành động” diễn ra ngày 14/8 tại TP.HCM, thu hút khoảng 400 đại biểu từ cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, hiệp hội và tổ chức quốc tế. Sự có mặt đông đủ này cho thấy nhu cầu chuyển từ thảo luận chính sách sang giải pháp vận hành cụ thể đang trở nên cấp bách.
Tín chỉ carbon: từ khung pháp lý đến giao dịch thực tế
Nếu vài năm trước tín chỉ carbon còn là khái niệm xa lạ với đa số doanh nghiệp, thì ở diễn đàn carbon 2026, câu chuyện đã chuyển sang cách đưa tín chỉ vào giao dịch thực tế. Hàng trăm dự án theo Cơ chế phát triển sạch (CDM) đã được cấp tín chỉ, cùng hơn 10 dự án theo Cơ chế tín chỉ chung (JCM) và nhiều dự án theo chuẩn tự nguyện khác, cho thấy nguồn cung ban đầu đã hình thành. Tuy vậy, các chuyên gia nhấn mạnh một sự thật dễ gây “vỡ mộng”: không phải mọi hoạt động giảm phát thải đều mặc nhiên tạo ra tín chỉ carbon có thể bán trên thị trường quốc tế. Yêu cầu về tính bổ sung, đo lường, báo cáo, thẩm tra (MRV) và chứng nhận ngày càng khắt khe, buộc chủ dự án phải đầu tư nghiêm túc vào dữ liệu và phương pháp luận, thay vì chỉ trông chờ vào nhãn “xanh” chung chung.
Kết nối cung cầu: từ business matching đến khung hợp tác dài hạn
Một thị trường carbon không thể tồn tại nếu chỉ có bên bán mà thiếu bên mua, hoặc ngược lại. Diễn đàn carbon 2026 dành dung lượng đáng kể cho bài toán kết nối cung cầu, từ hoạt động business matching đến ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác. Điểm nhấn là chương trình kết nối các đơn vị phát triển tín chỉ với doanh nghiệp có nhu cầu mua, trao đổi hoặc sử dụng tín chỉ để bù trừ phát thải. Hai biên bản ghi nhớ về kết nối cung, cầu hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon được ký kết ngay tại sự kiện, cho thấy thị trường carbon Việt Nam đang bắt đầu hình thành các mối quan hệ giao dịch cụ thể thay vì chỉ dừng ở thảo luận chính sách. Theo ban tổ chức, những kết nối này được kỳ vọng tiếp tục phát triển sau diễn đàn, mở đường cho các dự án hợp tác và dòng vốn mới chảy vào chuyển đổi xanh.
Không gian đối thoại để xử lý điểm nghẽn và rủi ro
Sự chuyển dịch từ chính sách sang hành động không hề bằng phẳng. Phiên thảo luận về trao đổi tín chỉ carbon quốc tế cho thấy hàng loạt điểm nghẽn cả kỹ thuật lẫn chiến lược. Một mặt, Nghị định 112/2026/NĐ-CP tạo khung pháp lý cho việc chuyển giao quốc tế kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon. Mặt khác, Việt Nam phải giải bài toán khó: vừa bán tín chỉ ra quốc tế để thu hút vốn và công nghệ, vừa giữ lại đủ kết quả giảm phát thải nhằm thực hiện mục tiêu khí hậu trong nước. Các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ chạy theo số lượng tín chỉ chuyển giao một cách đại trà, thay vì chọn lọc những dự án có giảm phát thải thực chất, công nghệ mới và nhu cầu vốn lớn như điện gió ngoài khơi, năng lượng biển hay nông nghiệp, lâm nghiệp giảm phát thải methane.
Vai trò của diễn đàn: từ kênh thông tin đến kiến trúc hợp tác
Điểm đáng nói nhất của diễn đàn carbon 2026 không phải ở số lượng đại biểu, mà ở cách nó định vị mình như một “kiến trúc sư” cho hợp tác đa bên trên thị trường carbon Việt Nam. Ban tổ chức nhấn mạnh khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn chỉ có thể được thu hẹp bằng đối thoại thực chất, thông tin minh bạch và những kết nối cụ thể. Diễn đàn tạo không gian để các bên nhận diện điểm nghẽn, đề xuất giải pháp vận hành thị trường minh bạch, hiệu quả và bền vững. Những kiến nghị từ thực tiễn sẽ được chuyển tới cơ quan hoạch định chính sách; những sáng kiến, mô hình và cách làm hiệu quả được lan tỏa; những kết nối hình thành tại sự kiện được kỳ vọng biến thành hợp đồng và dự án cụ thể trong thời gian tới. Nếu duy trì được nhịp đối thoại này, thị trường carbon sẽ ít rủi ro “mất định hướng” khi bước vào giai đoạn giao dịch sôi động.
