Kế hoạch đặt nền móng cho giai đoạn tăng tốc
Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội là khuôn khổ mục tiêu và chính sách để Chính phủ điều hành tăng trưởng, ngân sách, an sinh và các động lực phát triển trong từng năm. Năm 2026 mở đầu việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, nên kết quả thực hiện sẽ định hình đáng kể dư địa hành động cho năm kế tiếp. Ngày 15/10/2026, Hội nghị Trung ương 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Kết luận 106-KL/TW, cơ bản tán thành báo cáo thực hiện năm 2026, dự kiến kế hoạch năm 2027 và dự toán ngân sách nhà nước 2027. Tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 2, Quốc hội Việt Nam 2026, Thủ tướng Lê Minh Hùng trình bày báo cáo về kết quả năm 2026 và kế hoạch dự kiến năm 2027. Đây không chỉ là thủ tục báo cáo: trọng tâm là biến định hướng chính trị thành nhiệm vụ, nguồn lực và trách nhiệm thực thi.
Tăng trưởng mạnh phải đi cùng sức chống chịu
Báo cáo Chính phủ cho biết GDP chín tháng tăng 9,01%, quý III tăng 9,95%, trong khi dự kiến đạt và vượt 14/15 chỉ tiêu kinh tế-xã hội chủ yếu trong năm 2026. Đây là nền tảng đáng kể, nhưng không nên xem tốc độ tăng trưởng là thước đo duy nhất. Kết luận Trung ương yêu cầu phấn đấu tăng trưởng từ 10% trở lên, đồng thời giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Yêu cầu kép này ngày càng khó trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược, xung đột làm gián đoạn chuỗi cung ứng và giá năng lượng, hàng hóa chiến lược tăng mạnh. Chính phủ đặt mục tiêu lạm phát khoảng 4,5% trong những tháng cuối năm 2026, bên cạnh việc phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu tăng trưởng. Thách thức là duy trì đà mở rộng mà không đánh đổi ổn định giá cả và khả năng chống chịu.
Ngân sách là công cụ điều hành, cũng là phép thử
Các con số ngân sách cho thấy nhà nước vừa có nguồn thu tăng, vừa tiếp tục sử dụng chính sách tài khóa để hỗ trợ nền kinh tế. Thu ngân sách nhà nước 2026 ước đạt 3,06 triệu tỷ đồng, tăng 14%; trong khi miễn, giảm hoặc gia hạn thuế, phí khoảng 360 nghìn tỷ đồng. Chín tháng đầu năm, thu đạt khoảng 2,19 triệu tỷ đồng, tương đương 86,5% dự toán và tăng 12,1% so với cùng kỳ. Bội chi dự kiến khoảng 4,1% GDP. Những khoản hỗ trợ thuế, phí có ý nghĩa trực tiếp với người dân và doanh nghiệp, nhưng hiệu quả dài hạn phụ thuộc vào việc nguồn lực công có được chuyển thành đầu tư và năng suất hay không. Vì vậy, yêu cầu giải ngân 100% kế hoạch đầu tư công trong những tháng cuối năm là phép thử thực chất đối với năng lực thực thi, không chỉ là chỉ tiêu hành chính.
Năm tới cần đo kết quả bằng chất lượng phát triển
Định hướng cho năm 2027 xác định đây là năm tăng tốc, tạo đà và tạo lực để thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV; kế hoạch đồng thời bao gồm dự toán ngân sách nhà nước và các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội. Tăng trưởng cao sẽ thiếu ý nghĩa nếu không gắn với văn hóa, an sinh và môi trường. Báo cáo nêu những tác động cụ thể tới đời sống: lương cơ sở tăng 8% từ ngày 1/7/2026, phụ cấp cán bộ, công chức cấp xã tăng từ 25% lên 55%. Trong tám tháng đầu năm, khoảng 52 triệu người được khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí. Những kết quả này cho thấy mục tiêu xã hội cần được theo dõi song song với sản lượng và thu ngân sách. Kết luận cuối cùng là kế hoạch có tham vọng và nền tảng nguồn lực, nhưng uy tín của nó sẽ tùy thuộc vào kỷ luật thực hiện, chất lượng đầu tư và khả năng bảo vệ ổn định trong lúc tăng tốc.
