Giáo dục mầm non phổ cập: Từ chính sách đến quyền lợi cụ thể của trẻ 5-6 tuổi
Giáo dục mầm non phổ cập cho trẻ 5-6 tuổi là chính sách Nhà nước tổ chức chương trình mầm non chuẩn, bảo đảm mọi trẻ trong độ tuổi đều được đến trường, được hỗ trợ học phí và điều kiện học tập thông qua hệ thống giáo dục quốc dân, không phân biệt vùng miền hay hoàn cảnh gia đình. Đây không còn là lựa chọn mang tính cá nhân của từng gia đình, mà tiến gần tới một dạng “bắt buộc mềm” trước khi trẻ bước vào lớp 1. Về mặt pháp lý, bước ngoặt này được xác lập khi Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 353/2026/NĐ-CP quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ. Cha mẹ không thể xem đây là thông tin bên lề, bởi nó trực tiếp tác động đến kế hoạch tài chính, chăm sóc và định hướng học tập của con trong những năm đầu đời.
Miễn giảm học phí và các hỗ trợ: Lợi ích tài chính thực sự cho phụ huynh
Điểm làm phụ huynh quan tâm nhất trong Nghị định 353/2026 chính là chế độ miễn giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập cho trẻ 5-6 tuổi thuộc diện giáo dục mầm non phổ cập. Theo quy định, trẻ 5-6 tuổi nằm trong đối tượng phổ cập – tức chưa hoàn thành chương trình mầm non – được hưởng chính sách miễn học phí, giảm học phí hoặc được Nhà nước hỗ trợ học phí. Không dừng ở đó, các em còn được hỗ trợ chi phí học tập và hưởng thêm những chính sách từ các luật về giáo dục, trẻ em, người khuyết tật, chính sách dân tộc và trợ giúp xã hội liên quan. Nói cách khác, giai đoạn cuối mầm non được Nhà nước “đỡ” phần lớn gánh nặng tài chính, đặc biệt ý nghĩa với gia đình thu nhập thấp hoặc đang phải chi cho nhiều con cùng đi học. Tuy nhiên, để tận dụng trọn vẹn quyền lợi, phụ huynh cần chủ động nắm rõ con mình có thuộc đối tượng phổ cập hay không, và liên hệ trường mầm non gần nhất để được hướng dẫn thủ tục.
Nhà nước ưu tiên đầu tư: Trường lớp, giáo viên và áp lực chuẩn hóa
Nghị định khẳng định Nhà nước ưu tiên đầu tư và bảo đảm các điều kiện cần thiết để thực hiện giáo dục mầm non phổ cập cho trẻ 5-6 tuổi. Điều này có nghĩa từ cơ sở vật chất, chương trình đến nhân lực, hệ thống công lập (và các cơ sở thuộc lực lượng vũ trang) sẽ phải sẵn sàng tiếp nhận thêm một lớp nghĩa vụ mới. Chương trình áp dụng là Chương trình Giáo dục mầm non do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, giúp trẻ trên toàn quốc học cùng một chuẩn đầu ra trước khi lên tiểu học. Giáo viên, cán bộ quản lý và những người được phân công, huy động tham gia phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi được hưởng chế độ, chính sách phù hợp với vị trí việc làm và nơi công tác theo pháp luật hiện hành. Một câu trích đáng chú ý là: "Ít nhất 90% xã phải được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi" – một mục tiêu thể hiện rất rõ quyết tâm chuẩn hóa trên phạm vi toàn tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương. Nhưng đi cùng với quyết tâm đó chắc chắn là áp lực về sĩ số lớp, chất lượng chăm sóc và thời gian giáo viên dành cho từng trẻ.
Chuẩn phổ cập: Con số 95%, 85% và ý nghĩa đối với gia đình ở vùng khó
Nghị định không chỉ tuyên bố mục tiêu chung mà còn đặt ra bộ tiêu chí cụ thể để công nhận đạt chuẩn giáo dục mầm non phổ cập cho trẻ 5-6 tuổi. Ở cấp cá nhân, trẻ phải hoàn thành chương trình giáo dục mầm non dành cho độ tuổi 5-6. Ở cấp xã, tỷ lệ trẻ 5-6 tuổi đi học mầm non phải đạt tối thiểu 95%, riêng xã có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn là 90%. Tỷ lệ trẻ hoàn thành chương trình hằng năm tối thiểu 85%, và tối thiểu 80% với xã đặc biệt khó khăn. Cuối cùng, cấp tỉnh, thành phố chỉ được công nhận khi ít nhất 90% số xã đạt chuẩn phổ cập. Đằng sau những con số tưởng như khô khan là thông điệp rõ ràng: cha mẹ ở vùng khó không bị bỏ lại phía sau. Chính sách dành ngưỡng linh hoạt cho vùng đặc biệt khó khăn, đồng thời vận động cộng đồng, tổ chức, doanh nghiệp, người Việt ở nước ngoài và tổ chức quốc tế tham gia đầu tư, tài trợ, hỗ trợ chương trình phổ cập để được hưởng các ưu đãi về giáo dục, đầu tư, thuế, đất đai và viện trợ. Nếu biết tận dụng mạng lưới hỗ trợ này, chính các xã vùng sâu vùng xa có thể chuyển tình trạng thiếu trường, thiếu lớp thành cơ hội xây dựng môi trường mầm non tốt hơn cho trẻ.
Phụ huynh cần làm gì từ nay đến khi Nghị định có hiệu lực?
Nghị định 353/2026 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1-11-2026, tức phụ huynh có khoảng thời gian chuẩn bị cả về thông tin lẫn tâm thế. Trước hết, cha mẹ có con trong độ tuổi 5-6 nên xác định rõ năm học con sẽ tham gia giáo dục mầm non phổ cập và liên hệ với Ủy ban nhân dân xã, phường hoặc trường mầm non gần nhà để hỏi về quy trình đăng ký, các giấy tờ cần thiết, cách xét miễn giảm học phí và các hỗ trợ khác. Thứ hai, phụ huynh cần hiểu rằng phổ cập không chỉ là “cho con đi học cho đủ số” mà là cam kết để trẻ hoàn thành chương trình mầm non chuẩn – nếu gia đình thường xuyên cho con nghỉ học hoặc chuyển trường tùy tiện, quyền lợi có thể bị ảnh hưởng. Cuối cùng, hãy nhìn chính sách này như cơ hội bình đẳng cho con: dù ở thành phố hay nông thôn, ở gần hay xa trung tâm, trẻ 5-6 tuổi đều có cơ hội tiếp cận giáo dục mầm non chuẩn, với sự hỗ trợ tài chính và pháp lý khá đầy đủ. Câu hỏi không còn là “có nên tham gia giáo dục mầm non phổ cập hay không”, mà là “gia đình sẽ đồng hành với con thế nào trong khuôn khổ chính sách mới này?”.
