Cải cách hành chính xây dựng là gì và vì sao quyết định tiến độ nhà ở xã hội?
Cải cách hành chính xây dựng là quá trình rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính, sửa đổi quy định pháp luật và đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng, nhằm rút ngắn thời gian phê duyệt, minh bạch trách nhiệm và tạo điều kiện cho dự án, đặc biệt là nhà ở xã hội, được triển khai nhanh hơn, ít rủi ro pháp lý hơn cho cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp. Với trọng tâm là cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số, Bộ Xây dựng đang đẩy mạnh cải cách hành chính, kịp thời tháo gỡ những rào cản pháp lý, tạo động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Quan điểm cần khẳng định là: nếu không giảm nút thắt thủ tục, mọi cam kết tăng quỹ nhà ở xã hội Việt Nam sẽ khó đi tới cùng, dù địa phương có nỗ lực đến đâu.
372 nhiệm vụ đã hoàn thành: Bộ Xây dựng đang mở khóa hành lang pháp lý
Tín hiệu tích cực nhất sau 8 tháng cải cách hành chính xây dựng là khối lượng công việc thực sự đã được giải quyết, chứ không dừng ở khẩu hiệu. Tổ công tác cải cách hành chính của Bộ Xây dựng đã đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 8 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 4 tháng cuối năm trong cuộc họp ngày 22/8, do Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Vũ Thành Trung chủ trì. Đến thời điểm báo cáo, Bộ được giao tổng cộng 469 nhiệm vụ, trong đó đã hoàn thành 372 nhiệm vụ, 97 nhiệm vụ còn lại đang trong thời hạn và tiếp tục triển khai. Các văn bản quy phạm pháp luật mới góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn, bất cập, rào cản pháp lý, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Đáng chú ý, công tác rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh đã đạt các chỉ tiêu Chính phủ yêu cầu, với mức cắt giảm chi phí và thời gian giải quyết thủ tục đạt trên 50% so với năm 2024. Thời gian giải quyết thủ tục hành chính được cắt giảm 119 ngày, đạt tỷ lệ 100%, qua đó góp phần tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp. Đây là con số có tính "trích dẫn" cao: 119 ngày bị cắt bỏ khỏi hành trình giấy tờ nghĩa là hàng trăm dự án không còn phải chờ đợi trong vô định. Khi Bộ Xây dựng được đánh giá là một trong những cơ quan tích cực, chủ động rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động kinh doanh, tín hiệu gửi đến thị trường là rõ ràng: ai làm thật, dự án thật, sẽ bớt bị kìm chân bởi giấy tờ.
Bắc Ninh tăng tốc: từ văn bản cải cách đến công trường sôi động
Nếu cải cách chỉ nằm trên giấy, câu chuyện nhà ở xã hội sẽ không có ý nghĩa. Bắc Ninh là ví dụ sống động cho thấy khi địa phương bám sát định hướng cắt giảm thủ tục hành chính, công trường sẽ chuyển động. Những ngày đầu tháng 8, tại các công trường nhà ở xã hội, không khí lao động diễn ra khẩn trương; hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhiều máy móc, thiết bị được huy động để đẩy nhanh tiến độ các hạng mục. Tỉnh Bắc Ninh đang tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng 16 dự án, quy mô 17.569 căn; đồng thời đôn đốc, đẩy nhanh chuẩn bị đầu tư, sớm khởi công 13 dự án để tạo nguồn cung nhà ở xã hội trong các năm tiếp theo và phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu Chính phủ giao.
Ở cấp dự án cụ thể, bức tranh càng rõ nét. Hai dự án nhà ở xã hội Thống Nhất Smart City và Cát Tường Smart City tại xã Yên Trung có quy mô khoảng 18 ha với 19 tòa nhà, gần 1.900 căn hộ cùng hệ thống công trình phụ trợ đồng bộ. Nhiều tòa trong số đó đã được nghiệm thu, bàn giao cho người dân vào ở, các tòa còn lại bước vào giai đoạn hoàn thiện và phấn đấu đưa vào sử dụng từ nay đến cuối năm. Song song, dự án nhà ở xã hội Grand Home với 7 tòa nhà cao 15 tầng đang đẩy nhanh kết cấu và hoàn thiện, trong khi các dự án tại Đình Trám Lakeside và khu đô thị phía Nam phường Bắc Giang cũng tăng tốc để nghiệm thu, bàn giao trong quý IV, bổ sung nguồn cung nhà ở xã hội cho địa phương.
Từ rào cản pháp lý đến căn hộ thực tế: lợi ích cho người dân và doanh nghiệp
Điểm mấu chốt là cải cách hành chính xây dựng không phải câu chuyện nội bộ của bộ, ngành mà tác động trực tiếp tới người mua nhà và nhà đầu tư. Hàng nghìn căn hộ mới ở Bắc Ninh sẽ sớm đưa vào sử dụng, góp phần đáp ứng nhu cầu nhà ở của người lao động, hiện thực hóa mục tiêu phát triển quỹ nhà ở xã hội của tỉnh trong năm 2026. Khi thời gian giải quyết thủ tục hành chính được cắt giảm 119 ngày, mỗi ngày tiết kiệm là một ngày người thu nhập thấp tiến gần hơn tới căn hộ hợp pháp, thay vì phải sống trong các khu trọ chật chội, thiếu an toàn. Doanh nghiệp cũng hưởng lợi: hành lang pháp lý được hoàn thiện, các điểm nghẽn, bất cập, rào cản pháp lý được tháo gỡ, điều kiện đầu tư kinh doanh được đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho quá trình triển khai dự án.
Tuy vậy, vẫn cần nhìn thẳng vào những thách thức: biến động giá vật liệu, thiếu hụt lao động và vướng mắc giải phóng mặt bằng tiếp tục đe dọa tiến độ dự án nhà ở xã hội. Cải cách thủ tục hành chính chỉ giải quyết một nửa bài toán; nửa còn lại là quản trị chi phí và xử lý các vấn đề xã hội gắn với đất đai. Tổ công tác cải cách hành chính đã yêu cầu nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm nhiệm vụ có tiến độ, kết quả cụ thể, qua đó nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo môi trường thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và góp phần thúc đẩy phát triển bền vững ngành xây dựng. Nếu tinh thần "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả" tiếp tục được giữ vững, nhà ở xã hội Việt Nam có cơ hội thoát khỏi tình trạng "nhiều kế hoạch, ít căn hộ".
