Từ ý tưởng khu công nghiệp nông nghiệp công nghệ cao đến cơ hội chiến lược
Hợp tác nông nghiệp công nghệ cao giữa Vĩnh Long và Singapore là sáng kiến xây dựng khu công nghiệp nông nghiệp công nghệ cao tại Phú Thuận, kết hợp sản xuất công nghiệp với chế biến sâu nông sản, áp dụng công nghệ tiên tiến và định hướng phát triển xanh, qua đó nâng giá trị nông nghiệp địa phương và mở rộng chuỗi cung ứng lương thực chất lượng cao cho đối tác Singapore. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng, mà là thử nghiệm mô hình phát triển nông thôn mới dựa trên công nghệ, liên kết quốc tế và chuỗi giá trị. Điểm đáng chú ý là dự án khởi nguồn từ cuộc làm việc chiều 26/8 giữa Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long Trần Văn Lâu, Đại sứ Singapore Rajpal Singh và lãnh đạo Tập đoàn Sembcorp Industries. Việc Vĩnh Long chủ động đề xuất Sembcorp nghiên cứu phát triển Khu công nghiệp Phú Thuận theo mô hình khu công nghiệp nông nghiệp công nghệ cao cho thấy tỉnh không muốn chỉ “xin dự án”, mà muốn cùng thiết kế một mô hình hợp tác nông nghiệp Singapore mang tính chiến lược. Đặt trong bối cảnh Vĩnh Long đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tập trung vào công nghiệp, dịch vụ, đô thị, logistics, kinh tế biển và du lịch, việc chọn nông nghiệp công nghệ cao làm mũi nhọn liên kết với đối tác nước ngoài là một lựa chọn táo bạo. Nó gửi một thông điệp rõ ràng: nông thôn không chỉ là nơi cung cấp nguyên liệu thô, mà có thể trở thành không gian đổi mới sáng tạo.
Vì sao Singapore là đối tác phù hợp cho nông nghiệp công nghệ cao?
Nếu phải chọn một đối tác để cùng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, Singapore là cái tên hợp lý nhất lúc này. Đại sứ Rajpal Singh nhấn mạnh Singapore muốn mở rộng đầu tư tại Việt Nam và tìm kiếm lĩnh vực hợp tác mới phù hợp thế mạnh hai bên. Một trong những thế mạnh đó là an ninh lương thực: Singapore nhập khẩu phần lớn lương thực, thực phẩm và đang quan tâm mở rộng nguồn cung nông sản chất lượng cao từ Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam – với nền sản xuất nông nghiệp phong phú – đang thiếu hạ tầng, công nghệ và chuẩn mực để nông sản vào những thị trường khó tính. Như ông Cao Xuân Thắng chỉ ra, thương mại hai bên đang chịu sức ép từ yêu cầu chất lượng hàng hóa, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Đây chính là khoảng trống mà Singapore có thể lấp bằng công nghệ, hệ thống logistics và kinh nghiệm quản trị. Câu chuyện hợp tác nông nghiệp Singapore – Việt Nam vì thế không dừng ở bán – mua nông sản. Nó là sự kết hợp thế mạnh: Singapore có công nghệ và hạ tầng, Việt Nam có tài nguyên, nguồn nhân lực và năng lực sản xuất. Nếu làm đúng, khu công nghiệp công nghệ cao tại Vĩnh Long có thể trở thành “phòng thí nghiệm” cho mô hình liên kết này.
Vĩnh Long muốn dùng công nghiệp để nâng cấp nông thôn
Vấn đề cốt lõi không phải Vĩnh Long có thêm một khu công nghiệp, mà là tỉnh dùng khu công nghiệp để tái cấu trúc nông thôn. Bí thư Trần Văn Lâu khẳng định tỉnh đang tập trung phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị, logistics, kinh tế biển, du lịch, đồng thời đẩy mạnh khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đặc biệt trong nông nghiệp công nghệ cao. Điều này cho thấy định hướng rõ ràng: nông nghiệp sẽ không bị bỏ lại phía sau, mà được kéo lên cùng với công nghiệp. Phú Thuận được định hướng là khu công nghiệp gắn với lợi thế sản xuất nông nghiệp và chế biến sâu, tức lấy nông nghiệp làm lõi, công nghiệp và công nghệ là “lớp vỏ” nâng giá trị. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Trúc Sơn cũng nói thẳng: với nền tảng kinh tế nông nghiệp, tỉnh muốn khai thác hiệu quả hơn tiềm năng công nghiệp, kết hợp nông nghiệp với công nghiệp để tạo thêm động lực tăng trưởng giai đoạn 2026-2030. Cách tiếp cận này rất khác với mô hình khu công nghiệp thuần sản xuất trước đây. Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore tại Vĩnh Long được kỳ vọng không chỉ phát triển công nghiệp, mà tăng cường ứng dụng công nghệ, gắn với lợi thế nông nghiệp địa phương. Nếu thành công, đây có thể là mẫu hình mới cho Vĩnh Long phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại.
Biến áp lực tiêu chuẩn, công nghệ, nhân lực thành lợi thế cạnh tranh
Hợp tác với Singapore đồng nghĩa Vĩnh Long phải đối diện những yêu cầu cao về chất lượng, tiêu chuẩn và tính bền vững – nhưng đó chính là điều nông nghiệp Việt Nam cần. Ông Cao Xuân Thắng thừa nhận thương mại song phương đang gặp khó vì tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững, logistics, tài chính. Đổi lại, ông tin rằng với quyết tâm của Chính phủ và doanh nghiệp hai nước, những thách thức này có thể biến thành cơ hội phát triển. Ở cấp dự án, Vĩnh Long đề xuất một cơ chế phối hợp ba bên giữa tỉnh, Tập đoàn Sembcorp và Tổng công ty cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau, kèm theo Ban Cố vấn dự án gồm lãnh đạo và chuyên gia, hoạt động nghiên cứu, khảo sát thực địa và thử nghiệm mô hình, đồng thời tranh thủ ủng hộ của Chính phủ hai nước. Đây là cách tiếp cận “Ba Nhà” – Nhà nước, doanh nghiệp, đơn vị nghiên cứu – khá rõ ràng. Quan trọng hơn, hợp tác nông nghiệp công nghệ cao buộc địa phương phải nghĩ đến cơ chế đặt hàng – nghiên cứu – thương mại hóa, chia sẻ nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ chế chia sẻ rủi ro trong nghiên cứu, sở hữu trí tuệ, khởi nghiệp sáng tạo. Nếu những cấu phần này được thiết kế tốt, khu công nghiệp công nghệ cao không chỉ là nơi đặt nhà máy, mà là nơi hình thành hệ sinh thái đổi mới cho nông thôn.
Tác động dài hạn: từ thương mại song phương đến bản đồ nông nghiệp
Không thể tách dự án Vĩnh Long khỏi bức tranh thương mại Việt Nam – Singapore đang tăng trưởng mạnh. Kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng liên tục và hiện đạt mức kỷ lục về quy mô, trong đó xuất khẩu từ Việt Nam sang Singapore tăng rất nhanh, với cơ cấu hàng hóa ngày càng đa dạng, bao gồm cả nông sản thực phẩm. Việc Việt Nam vào top các nhà xuất khẩu thủy sản và gạo lớn nhất sang Singapore cho thấy nông sản Việt đã có chỗ đứng, nhưng vẫn còn dư địa để giá trị cao hơn nếu đáp ứng chuẩn cao hơn. Tập đoàn Sembcorp không giấu tham vọng khi cho biết đang làm việc với đối tác Nhật Bản, Hàn Quốc để nghiên cứu khả năng phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại Vĩnh Long, đồng thời nghiên cứu phát triển thêm các khu công nghiệp Việt Nam – Singapore gắn công nghiệp với nông nghiệp công nghệ cao. Điều này cho thấy dự án ở Vĩnh Long có thể là hạt giống cho mạng lưới khu công nghiệp công nghệ cao vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tỉnh Vĩnh Long đã cam kết tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp Singapore đến tìm hiểu và triển khai dự án. Nếu các bên biến được áp lực tiêu chuẩn, công nghệ, nhân lực thành lợi thế cạnh tranh, khu công nghiệp nông nghiệp công nghệ cao Vĩnh Long sẽ không chỉ là một điểm trên bản đồ hợp tác nông nghiệp Singapore – Việt Nam, mà là bước đi cụ thể để nông thôn Việt Nam bước vào chuỗi giá trị toàn cầu.
