Cuộc làm việc TP.HCM – Penang: Tín hiệu chiến lược cho bán dẫn Việt Nam
Hợp tác công nghệ cao giữa TP.HCM và Penang Malaysia là bước đi nhằm kết nối hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam với một trung tâm sản xuất chip hàng đầu khu vực, thông qua chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ doanh nghiệp sau đầu tư và xây dựng mạng lưới nhà cung ứng nội địa để nâng tầm chuỗi giá trị công nghệ. Sáng ngày 2/10, Đoàn đại biểu TP.HCM do Chủ tịch UBND Nguyễn Văn Được dẫn đầu đã có chuyến thăm và làm việc với Invest Penang, cơ quan xúc tiến đầu tư của chính quyền bang Penang. Trọng tâm cuộc làm việc không phải giao lưu xã giao mà là bàn sâu về hợp tác công nghệ cao, phát triển hệ sinh thái bán dẫn và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp sau đầu tư. Đây là tín hiệu cho thấy TP.HCM đang chủ động dịch chuyển chiến lược thu hút đầu tư FDI chất lượng, thay vì chạy theo số lượng dự án như trước.
Penang – “Thung lũng Silicon phương Đông” và bài học cho TP.HCM
Muốn xây bán dẫn Việt Nam, TP.HCM không thể bỏ qua kinh nghiệm của Penang Malaysia – nơi được gọi là “Thung lũng Silicon của phương Đông”. Với diện tích 1.059 km2, tỷ lệ đô thị hóa cao thứ hai cả nước, Penang tập trung hơn 350 công ty đa quốc gia, 6.500 doanh nghiệp vừa và nhỏ, trên 200 doanh nghiệp công nghệ số và đặc biệt là 4 doanh nghiệp thuộc Top 10 toàn cầu về bán dẫn. Trích dẫn đáng chú ý là: “Penang có hơn 350 công ty đa quốc gia và 4 doanh nghiệp thuộc Top 10 toàn cầu về bán dẫn”. Đây không phải thành quả tình cờ, mà là kết quả của chiến lược đầu tư dài hạn vào hạ tầng logistics hiệu quả, hỗ trợ sau đầu tư, cùng vai trò điều phối của Invest Penang giữa chính quyền, doanh nghiệp và hệ thống giáo dục. TP.HCM đang muốn học chính mô hình này, chứ không “phát minh lại bánh xe”.
TP.HCM đặt mục tiêu thu nhập 15.000 USD: bán dẫn có phải động cơ chính?
Khi Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh mục tiêu nâng thu nhập bình quân đầu người lên 15.000 USD/năm vào năm 2030, thông điệp quan trọng nằm ở chỗ: Thành phố coi kinh tế tri thức và công nghệ cao là động cơ tăng trưởng, không phải bất động sản hay gia công lắp ráp giản đơn. Ông cho biết năm 2025 thu nhập bình quân đầu người của TP.HCM đạt 8.900 USD/năm, dự kiến 9.600 USD/năm vào năm 2026. Đồng thời, thu hút FDI của Thành phố năm nay đạt 18 tỷ USD, GRDP đóng góp 24% ngân sách quốc gia, và thu ngân sách chiếm hơn 1/3 tổng thu cả nước. Những con số này cho thấy TP.HCM đã có nền tảng kinh tế đủ lớn; vấn đề không còn là “cần thêm FDI” mà là “cần đầu tư FDI chất lượng” để tránh rơi vào bẫy gia công lạc hậu.
Hợp tác công nghệ cao mở ra cơ hội nào cho doanh nghiệp Việt?
Từ chuyến làm việc với Invest Penang, điều doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn thấy không chỉ là khẩu hiệu “hợp tác công nghệ cao”, mà là những cửa mở thực tế. TP.HCM bày tỏ mong muốn tham khảo cách Penang điều phối giữa chính quyền, doanh nghiệp và hệ thống giáo dục; đồng thời đặc biệt quan tâm đến chính sách hỗ trợ sau đầu tư, phát triển mạng lưới nhà cung ứng địa phương và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành điện – điện tử và bán dẫn. Nếu các cam kết này được biến thành chương trình cụ thể, doanh nghiệp Việt có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia đang đặt nhà máy tại Penang, thay vì chỉ đứng ngoài làm dịch vụ phụ trợ. Tuy nhiên, cơ hội sẽ chỉ dành cho những doanh nghiệp dám đầu tư năng lực kỹ thuật, quản trị và tuân thủ chuẩn quốc tế, chứ không phải “đón FDI” theo kiểu tận dụng lao động giá rẻ.
Từ học hỏi Penang đến thiết kế chiến lược FDI chất lượng cho Việt Nam
Điểm tích cực nhất từ chuyến công tác là TP.HCM không xem Penang như đối thủ cạnh tranh giành dự án, mà như một hình mẫu cần học hỏi. Lãnh đạo Thành phố nhấn mạnh kỳ vọng quan hệ hợp tác giữa TP.HCM và Penang, cũng như giữa Việt Nam và Malaysia, sẽ đi vào chiều sâu, phát triển thực chất và hiệu quả. Đó chính là tinh thần của chiến lược đầu tư FDI chất lượng: hợp tác để cùng nâng cấp chuỗi giá trị khu vực, thay vì “đấu giá ưu đãi thuế”. Nếu TP.HCM xây dựng được hệ sinh thái bán dẫn dựa trên bài học Penang – từ hạ tầng, nhân lực, chính sách sau đầu tư đến mạng lưới nhà cung ứng – thì doanh nghiệp Việt Nam sẽ không chỉ là người nhận đơn hàng, mà có thể trở thành đối tác công nghệ trong chuỗi giá trị toàn cầu. Kết luận rõ ràng là: bán dẫn Việt Nam chỉ có cơ hội bứt phá nếu chiến lược FDI đặt chất lượng lên trước số lượng.
