Sân chơi mới cho dân ca ví giặm: khi di sản bước lên sân khấu dàn nhạc sống
Cuộc thi Tìm kiếm tài năng Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh là sân chơi chuyên nghiệp dành cho những giọng hát trẻ yêu dân ca ví giặm, nhằm phát hiện, bồi dưỡng và đưa họ bước lên sân khấu cùng dàn nhạc sống, qua đó trao truyền di sản bằng hơi thở nghệ thuật của thế hệ mới một cách sinh động, bài bản và cuốn hút khán giả hiện đại.
Điểm đáng nói không phải ở việc thêm một cuộc thi tài năng cho đủ phong trào, mà ở chỗ sân chơi này dám đặt dân ca ví giặm vào đúng môi trường biểu diễn sống – có dàn nhạc, có khán phòng, có áp lực sân khấu. Tối 8/8, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An phối hợp với các đơn vị truyền thông tổ chức khai mạc vòng chung khảo, mở màn ba đêm thi liên tiếp từ 8 đến 10/8. Chính lựa chọn này gửi đi thông điệp rõ ràng: ví, giặm không chỉ để bảo tồn trong bảo tàng, mà phải sống trên sân khấu, trong tim những ca sĩ trẻ.
Từ 175 hồ sơ đến 30 gương mặt chung khảo: chọn lọc để tìm “lửa” chứ không chỉ “giọng”
Cuộc thi năm nay thu hút 175 hồ sơ đăng ký, gồm 163 thí sinh cá nhân và 12 nhóm, đến từ Nghệ An, Hà Tĩnh và nhiều địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Sau vòng sơ khảo chấm trên video, chỉ 30 thí sinh và nhóm có điểm số cao nhất được chọn vào chung khảo – con số đủ đông để phong phú màu sắc, nhưng đủ ít để có thể đào tạo tập trung.
Ba đêm chung khảo từ 8 đến 10/8 không phải cuộc “trình diễn ồ ạt”, mà là phép thử nghiêm túc cho những ai thực sự sẵn sàng sống cùng dân ca ví giặm. Ngay đêm đầu tiên, các tiết mục đã cho thấy sự cạnh tranh không nhờ vào chiêu trò, mà bằng cảm xúc, kỹ thuật và sự hiểu biết về di sản. Việc tổ chức cuộc thi không chỉ tạo cơ hội biểu diễn, mà còn mở ra một sân chơi chuyên nghiệp cho cộng đồng yêu loại hình nghệ thuật này – nơi thí sinh phải chinh phục cả ban giám khảo lẫn khán giả bằng chính tiếng hát của mình.
Trung tâm Nghệ thuật truyền thống: lớp học dàn nhạc sống và những giọt nước mắt trưởng thành
Nếu sân khấu là nơi thí sinh tỏa sáng thì Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh lại là chỗ họ “đổ mồ hôi”. Suốt hơn 10 ngày tập huấn, 30 gương mặt xuất sắc nhất luyện tập cùng các nghệ sĩ, giảng viên để làm quen với dàn nhạc sống: từ cách lấy hơi, giữ nhịp, cho đến hòa giọng với nhạc cụ và làm chủ phần biểu diễn. Đây chính là bước chuyển từ cách hát bản năng sang biểu diễn chuyên nghiệp – điều mà bất cứ cuộc thi tài năng nghiêm túc nào cũng phải đặt làm nền.
Các nghệ sĩ gọi đó là hành trình “rút ruột nhả tơ”: chỉnh từng chữ, từng nốt luyến, có khi lặp đi lặp lại một chỗ luyến láy nhiều lần. NSND Trịnh Thị Hồng Lựu nhấn mạnh niềm tin rằng những gương mặt trẻ hôm nay sẽ trở thành hạt nhân mới cho hành trình lan tỏa ví, giặm. Trong khi đó, NSƯT Lê Đức Lam kể về thí sinh bật khóc trên sàn tập, để rồi được động viên rằng: giọt nước mắt này là để lớn lên, bởi sân khấu lớn không dành chỗ cho sự bỏ cuộc. Khi dàn nhạc sống cất lên, từng em không chỉ hát, mà còn tự vượt qua nỗi sợ của chính mình.
Dàn nhạc sống – “nhân vật chính” thầm lặng trên hành trình làm mới ví, giặm
Dàn nhạc của Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh không chỉ đóng vai trò “đệm nhạc”, mà gần như là một thầy giáo thứ hai trên sân khấu. Khi thí sinh bước từ phòng tập ra ánh đèn, mọi hạn chế về hơi, nhịp và khả năng phối hợp đều lộ rõ; chính tiếng đàn, tiếng trống sống động buộc họ phải tập trung, lắng nghe và thích ứng liên tục. Đó là bài học mà không một bản thu playback nào có thể thay thế.
Đồng hành cùng các phần thi, dàn nhạc tạo nên không gian nghệ thuật đậm bản sắc, giúp thí sinh thể hiện trọn vẹn các làn điệu dân ca ví giặm, từ những câu hò sâu lắng đến điệu giặm dồn dập. Sự kết hợp này chứng minh một điều: muốn dân ca chạm đến người nghe hôm nay, không thể chỉ dựa vào hoài niệm, mà phải đầu tư nghiêm túc cho môi trường biểu diễn sống. Qua đó, khán giả thấy ví, giặm vẫn có thể cuốn hút, tươi mới, mà không đánh mất cốt cách truyền thống.
Sức trẻ Nghệ Tĩnh: từ cuộc thi tài năng đến hành trình giữ lửa lâu dài
Nhìn từ góc độ di sản, điều quý nhất mà cuộc thi Tìm kiếm tài năng Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh mang lại không phải là danh hiệu nhất, nhì, mà là một thế hệ trẻ dám coi dân ca là con đường nghiêm túc. Nhiều thí sinh nhỏ tuổi như Nguyễn Công Minh, Cao Minh Anh hay các giọng ca Phan Thị Hằng Nga, Nguyễn Ngọc Gia Hân, Đào Nguyễn Uyên Nhi, Hồ Thị Yến Nhi… đã cho thấy tố chất và khả năng thích ứng nhanh với yêu cầu khắt khe của sân khấu.
Theo định hướng của ban tổ chức, cuộc thi lần đầu này được thiết kế không chỉ để trao giải, mà để tạo một “đường băng” cho những giọng ca mới tiếp tục cất cánh trong tương lai. Sau ba đêm chung khảo và chung kết, 12 tiết mục xuất sắc sẽ tiếp tục tranh tài, nhưng hành trình của các em không dừng lại ở đó. Nếu được tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện biểu diễn, thế hệ măng non này có thể thổi một sắc mới cho dân ca ví giặm – nơi dàn nhạc sống, sân khấu hiện đại và tình yêu di sản cùng hòa vào một tiếng hát chung của Nghệ Tĩnh hôm nay.
