Mục tiêu 1,01 triệu tỷ và thông điệp không chấp nhận “kế hoạch trên giấy”
Chiến lược tăng tốc thu ngân sách TP.HCM là chương trình hành động tổng lực nhằm nâng tổng thu lên 1,01 triệu tỷ đồng, dựa trên việc khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, tăng cường quản lý thuế, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và tháo gỡ các dự án tồn đọng để vừa tạo nguồn thu mới, vừa bảo đảm tăng trưởng kinh tế bền vững trong những tháng cuối năm. Ở trung tâm chiến lược này là Chỉ thị do Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được ký, đặt mục tiêu thu ngân sách nhà nước đạt trên 1 triệu tỷ đồng trong năm. Sau 7 tháng, ngân sách TP.HCM đã thu được 576.000 tỷ đồng, đạt 72% dự toán và tăng 20% so với cùng kỳ. Điều này vừa cho thấy sức bật của nền kinh tế, vừa lộ rõ áp lực khi Thành phố vẫn cần khoảng 434.000 tỷ đồng nữa để chạm đích 1,01 triệu tỷ. Đáng chú ý, chỉ thị nhấn mạnh không để xảy ra tình trạng “đạt kế hoạch trên giấy” nhưng không bảo đảm nguồn thu thực tế, một phát biểu cho thấy sự thay đổi tư duy quản lý tài chính địa phương theo hướng coi kết quả thực thu quan trọng hơn con số báo cáo.
Chính quyền Thành phố yêu cầu rà soát toàn bộ nhiệm vụ, nguồn thu trong 5 tháng cuối năm, cập nhật tiến độ đến từng cơ quan, cá nhân theo nguyên tắc “6 rõ”. Đây không phải là động tác hành chính hình thức, mà là cách buộc bộ máy phải soi lại từng dòng thu, từng dự án, tránh kiểu lập kế hoạch lạc quan rồi để hụt thu đến cuối năm mới xử lý. Khi ngân sách TP.HCM ngày càng lớn, kỳ vọng cũng tăng tương ứng: quản lý tài chính địa phương không thể dựa vào may mắn kinh tế mà phải dựa vào kỷ luật thu, chi và sự minh bạch trong thực thi.
Đột phá từ đấu giá đất công và xác định giá đất: cơ hội đi cùng rủi ro
Mũi nhọn rõ nhất trong chiến lược thu ngân sách 2026 của TP.HCM là tạo đột phá từ nguồn thu đất đai, với trọng tâm là đấu giá đất công. Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các đơn vị hoàn tất đầy đủ hồ sơ, thủ tục pháp lý để đấu giá các khu đất công theo kế hoạch trước ngày 30/9, ưu tiên những hồ sơ có khả năng tạo nguồn thu lớn. Đây là quyết định mạnh, bởi nguồn lực đất công lâu nay bị “nằm chờ”, gây lãng phí và tạo cảm giác Thành phố thiếu tiền trong khi tài sản lại nằm trên giấy. Nếu làm đến nơi đến chốn, đấu giá đất công không chỉ tăng ngân sách TP.HCM mà còn phát đi thông điệp: đất đai phải được dùng để phục vụ phát triển, không để tồn kho vì thủ tục kéo dài.
Song song, Thành phố đẩy nhanh việc xác định, phê duyệt giá đất cụ thể, yêu cầu hoàn thành trước ngày 30/9. Đây là khâu từng khiến nhiều dự án tê liệt, bởi thiếu giá đất thì doanh nghiệp không thể thực hiện nghĩa vụ tài chính, ngân sách không thu được, giải phóng mặt bằng cũng không tiến triển. Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Sở Tài chính được giao lập danh mục toàn bộ hồ sơ, xác định số thu dự kiến, tập trung xử lý hồ sơ có khả năng phát sinh nguồn thu lớn. Quan điểm ở đây khá rõ: dùng kỹ thuật quản lý tài chính địa phương chi tiết để biến đất đai thành dòng tiền thực, thay vì để giá đất và thủ tục trở thành điểm nghẽn cố hữu. Nhưng đi nhanh với đất đai luôn tiềm ẩn rủi ro: nếu vội vã, dễ dẫn tới tranh chấp, khiếu nại, hoặc thất thoát giá trị. Vì vậy, tốc độ cần đi kèm minh bạch và kiểm soát chặt chẽ.
Thu hồi nợ thuế, chống thất thu và “khai thông” dự án tồn đọng
Bên cạnh đất đai, TP.HCM chọn cách siết chặt kỷ luật thuế để bảo vệ ngân sách 2026. Chỉ thị yêu cầu tăng cường quản lý thu, thu hồi nợ thuế, kiên quyết chống thất thu, nhất là các khoản nợ liên quan đến đất đai. Cơ quan thuế và hải quan được giao rà soát, phân loại toàn bộ khoản nợ theo khả năng thu, nguyên nhân và thời gian nợ, từ đó xây dựng kế hoạch thu hồi cụ thể cho từng khoản. Về bản chất, đây là bước chuyển từ tư duy “đợi doanh nghiệp tự nộp” sang tư duy chủ động quản lý tài chính địa phương: coi từng khoản nợ thuế là tài sản phải được quản lý, đòi hỏi kế hoạch rõ ràng và trách nhiệm từng đơn vị. Nếu làm nghiêm, chống thất thu sẽ không còn là khẩu hiệu mà đóng góp thực vào thu ngân sách 2026.
Một nguồn thu khác thường bị bỏ quên là các dự án tồn đọng nhưng có khả năng tạo nguồn thu lớn. TP.HCM yêu cầu tập trung xử lý các dự án vướng thủ tục đất đai, quy hoạch, phân loại từng nhóm vướng mắc, xác định trách nhiệm, thời hạn xử lý và số thu dự kiến. Cách tiếp cận này đáng chú ý: thay vì chạy theo dự án mới, Thành phố quay lại giải quyết “đống hồ sơ cũ” – nơi chứa nhiều tiềm năng thu ngân sách nhưng bị tắc vì thủ tục. Nếu tháo gỡ được, ngân sách TP.HCM không chỉ có thêm nguồn thu ngay trong năm mà còn giải phóng năng lực sản xuất, kinh doanh bị chôn vùi trong các dự án dang dở. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự phối hợp thật sự giữa các sở ngành; nếu lại rơi vào cảnh đùn đẩy, mục tiêu 1,01 triệu tỷ sẽ khó thành hiện thực.
Giải ngân đầu tư công và mục tiêu tăng trưởng hai con số: thu và chi phải cùng nhịp
Một điểm đáng khen trong chiến lược thu ngân sách TP.HCM là không tách rời thu với chi, đặc biệt là chi đầu tư công. Theo báo cáo của Kho bạc Nhà nước khu vực II, đến hết ngày 29/7 Thành phố đã giải ngân hơn 60.750 tỷ đồng, đạt 41,2% kế hoạch vốn 147.599 tỷ đồng do Thủ tướng giao. Thành phố đặt mục tiêu đến hết quý III đạt 70% và cả năm đạt 100% kế hoạch vốn. Quan trọng hơn, đầu tư công được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số. Nói cách khác, thu ngân sách 2026 không phải để tiền “ngủ” trong kho bạc, mà để nuôi những công trình có sức lan tỏa. Đây là cách nhìn đúng: tăng thu mà không tăng chất lượng chi thì ngân sách lớn chỉ là con số vô nghĩa.
TP.HCM chọn chiến lược điều chuyển vốn chủ động: rà soát tiến độ từng dự án để chuyển vốn từ dự án chưa có khả năng giải ngân sang dự án đã đủ thủ tục, có khối lượng thực hiện và cần bổ sung vốn thanh toán. Thành phố cũng yêu cầu tập trung vốn cho dự án lớn, trọng điểm, tránh đầu tư dàn trải, gắn tỷ lệ giải ngân với trách nhiệm người đứng đầu, thậm chí nghiên cứu cơ chế “thẻ vàng, thẻ đỏ” cho đơn vị giải ngân thấp. Cách làm này tạo áp lực tốt: cán bộ phải coi đồng vốn ngân sách là trách nhiệm cá nhân, không còn là “tiền chung” có tiêu hay không cũng được. Nếu giữ được kỷ luật này, giải ngân đầu tư công sẽ trở thành động cơ thật sự cho tăng trưởng GRDP từ 10% trở lên, thay vì chỉ là chỉ tiêu trên nghị quyết.
Kết luận: để chạm mốc 1 triệu tỷ, TP.HCM phải đi từ quyết tâm đến năng lực thực thi
Từ các chỉ thị mới, có thể thấy chiến lược thu ngân sách TP.HCM không bó hẹp vào “siết thuế”, mà là bản thiết kế tổng thể: giải phóng đất công, chuẩn hóa giá đất, thu hồi nợ thuế, khai thông dự án tồn đọng và dùng đầu tư công như động cơ tăng trưởng hai con số. Đây là hướng đi đúng, vì ngân sách không thể phình to bền vững nếu dòng tiền chỉ đến từ vài sắc thuế, trong khi đất đai và dự án bị tắc nghẽn. Tuy nhiên, khoảng cách giữa văn bản và thực tế luôn rất lớn. Yêu cầu “không để đạt kế hoạch trên giấy” mới là thước đo nghiêm khắc nhất cho bộ máy Thành phố.
Để mốc 1,01 triệu tỷ không trở thành khẩu hiệu, TP.HCM cần ba điều: kỷ luật thời gian với các mốc 30/9 và cuối năm; minh bạch trong đấu giá đất công và xác định giá đất để tránh thất thoát; và cơ chế trách nhiệm cá nhân rõ ràng trong quản lý tài chính địa phương, từ thuế, hải quan đến từng chủ đầu tư dự án. Ngân sách TP.HCM đang tiến gần nhóm địa phương có quy mô thu lớn nhất cả nước; điều xã hội quan tâm không chỉ là con số thu ngân sách 2026, mà là việc từng đồng ngân sách có được thu, chi và kiểm soát một cách hiệu quả hay không. Nếu trả lời được câu hỏi ấy bằng hành động, Thành phố mới thật sự bước sang giai đoạn phát triển dựa trên năng lực quản trị, chứ không chỉ dựa trên tiềm năng kinh tế.
