Dâu tập trung Mậu A: bước đi chiến lược trong phát triển nông nghiệp Lào Cai
Kế hoạch phát triển dâu tập trung Lào Cai tại xã Mậu A là chương trình trồng dâu, nuôi tằm với vùng nguyên liệu tập trung 217 ha, nhằm nâng năng suất lá dâu, tăng sản lượng kén tằm và tạo sinh kế bền vững, qua đó nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế địa phương. Đây không phải một dự án nhỏ lẻ, mà là lựa chọn mang tính chiến lược trong bối cảnh tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số, đồng thời phải cải thiện đóng góp của khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản. Xã Mậu A xác định trồng dâu, nuôi tằm là chương trình trọng điểm để khai thác lợi thế nông nghiệp, gắn sản xuất với liên kết tiêu thụ và từng bước nâng thu nhập người dân. Việc đặt mục tiêu giá trị sản xuất dâu và kén tằm hơn 50 tỷ đồng đến năm 2030 thể hiện tham vọng đưa nông nghiệp vùng núi phía Bắc chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang kinh tế hàng hóa có chuỗi liên kết rõ ràng.
Kế hoạch 217 ha dâu tập trung: tính toán kỹ lưỡng hay quá lạc quan?
Theo kế hoạch, Mậu A đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành vùng trồng dâu tập trung 217 ha, gồm 89 ha hiện có được thâm canh và 128 ha trồng mới. Giai đoạn 2026–2027, mỗi năm sẽ trồng mới 19 ha tại các thôn An Thịnh 3, An Thịnh 6, Mậu Đông 1, nâng tổng diện tích lên 127 ha trước khi tiếp tục mở rộng sau đó. Quan trọng hơn, xã đặt mục tiêu năng suất lá dâu bình quân 30–33 tấn/ha/năm, tổng sản lượng kén tằm trên 255 tấn và giá trị thu nhập quy đổi trên 50 tỷ đồng. Đây là những con số tham vọng, nhưng không phi thực tế nếu đi kèm đầu tư thâm canh, giống chuẩn, phân hữu cơ sinh học và cơ giới hóa khâu thu hoạch. Vấn đề không nằm ở diện tích, mà ở việc các hộ trồng dâu có đủ năng lực kỹ thuật và tài chính để đáp ứng chuẩn thâm canh hay không – nếu không, 217 ha dâu tập trung Lào Cai rất dễ trở thành vùng nguyên liệu năng suất thấp.
Nuôi tằm Lào Cai: mắt xích quyết định giá trị sản xuất dâu
Giá trị sản xuất dâu chỉ thực sự được khẳng định khi được nối với khâu nuôi tằm và chế biến kén – tơ. Mậu A không coi dâu là cây trồng đơn lẻ, mà gắn liền với nghề nuôi tằm và ngành tơ lụa. Kế hoạch nhấn mạnh nuôi tằm con tập trung, cải tạo nhà nuôi và từng bước áp dụng mô hình nuôi tằm trên giàn khay trượt để tiết kiệm diện tích, giảm công chăm sóc, hạn chế dịch bệnh và nâng chất lượng kén. Tham vọng có trên 90% hộ trồng dâu, nuôi tằm liên kết với doanh nghiệp để ổn định đầu ra phản ánh nhận thức đúng: nếu không có bao tiêu sản phẩm, người dân rất dễ quay lưng với nghề nuôi tằm Lào Cai khi giá kén biến động. Một câu phát biểu có sức nặng là: "Kế hoạch phát triển trồng dâu, nuôi tằm giai đoạn 2026-2027, định hướng đến năm 2030 được kỳ vọng sẽ hình thành vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, tăng thu nhập cho người dân". Vấn đề là kỳ vọng đó phải được cụ thể hóa bằng hợp đồng liên kết và năng lực chế biến tơ lụa thực sự.
Vai trò của vùng dâu – tằm trong bài toán tăng trưởng hai con số
Trong 6 tháng đầu năm, GRDP Lào Cai tăng 9,01%, thấp hơn kịch bản 9,7% nhưng vẫn đứng thứ 4 khu vực và thứ 15 cả nước. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 5,19%, cơ bản đạt kế hoạch nhưng chưa tạo được “cú hích” đáng kể. Trong bối cảnh tỉnh phải phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 10,1%, việc hình thành các vùng sản xuất hàng hóa như dâu tập trung Mậu A là cần thiết để gia tăng giá trị nông nghiệp theo chiều sâu. Tỉnh đang cấu trúc không gian phát triển theo mô hình “Một trục động lực – Hai cực phát triển – Ba vùng kinh tế – Bốn trụ cột phát triển”, trong đó nông nghiệp là một trụ cột. Nếu dâu – tằm được gắn với hạ tầng logistics, kinh tế cửa khẩu và công nghiệp chế biến, vùng dâu tập trung Lào Cai có thể trở thành mắt xích của chuỗi giá trị tơ lụa xuất khẩu, thay vì chỉ là vùng nguyên liệu phục vụ thị trường nội địa nhỏ hẹp.
Kết luận: cần coi dâu – tằm là ngành kinh tế chứ không chỉ là cây trồng
Kế hoạch phát triển 217 ha dâu tập trung tại Mậu A và mục tiêu giá trị hơn 50 tỷ đồng vào năm 2030 là một bước đi đúng hướng trong phát triển nông nghiệp Lào Cai và nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp vùng núi phía Bắc. Tuy nhiên, nếu chỉ chăm chăm mở rộng diện tích mà thiếu đồng bộ về kỹ thuật, vốn, hạ tầng và chuỗi tiêu thụ, kế hoạch dễ dừng ở mức “đẹp trên giấy”. Điểm tích cực là chính quyền đã nhìn nhận vai trò liên kết giữa hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, coi hợp tác xã là cầu nối bao tiêu kén tằm để bảo vệ quyền lợi người trồng dâu. Để dâu – tằm thực sự trở thành ngành kinh tế, Lào Cai cần tiếp tục gắn các vùng dâu với chiến lược tăng trưởng mới, với hạ tầng giao thông, logistics và các dự án công nghiệp chế biến sâu đang được thúc đẩy. Khi đó, cây dâu không chỉ xanh trên nương, mà còn xanh trong cán cân tăng trưởng hai con số của tỉnh.
