Quy hoạch 550 ha ven biển: Bước ngoặt chiến lược của Phú Quốc
Quy hoạch hơn 550 ha đô thị du lịch ven biển tại Rạch Vẹm và Gành Dầu là chiến lược phát triển Phú Quốc du lịch ven biển theo mô hình đô thị nghỉ dưỡng gắn với hệ sinh thái tự nhiên, thay vì chỉ xây thêm các khu resort tách biệt và khép kín.
UBND tỉnh An Giang đã phê duyệt quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 cho Rạch Vẹm và Gành Dầu, thuộc phân khu 10 của đặc khu Phú Quốc, với tổng diện tích khoảng 550,8 ha được định hướng phát triển đô thị du lịch gắn với cảnh quan tự nhiên, không gian biển và hệ sinh thái phía Bắc đảo. Đây không phải một bản vẽ kỹ thuật trung tính, mà là tuyên bố định vị: phía Bắc Phú Quốc sẽ là cực tăng trưởng mới của quy hoạch đô thị du lịch, cạnh tranh trực diện với các quần thể resort trong khu vực Đông Nam Á.
Quan điểm cốt lõi của hai đồ án là phát triển du lịch gắn với tổ chức không gian, thay vì các công trình đơn lẻ. Nói cách khác, nhà quản lý muốn chuyển Phú Quốc từ mô hình “khu nghỉ dưỡng đóng” sang “đô thị du lịch mở” – nơi khách lưu trú, người dân và thiên nhiên cùng chia sẻ một cấu trúc không gian hợp lý.
Rạch Vẹm: Đô thị du lịch sinh thái hỗn hợp – bài thử sức về resort xanh
Rạch Vẹm được quy hoạch như một đô thị du lịch hỗn hợp đặt trong môi trường biển – rừng, là phép thử xem Phú Quốc có thể phát triển resort sinh thái mà không phá vỡ bản sắc làng chài hay không.
Với diện tích khoảng 320,6 ha, Rạch Vẹm dự kiến phục vụ khoảng 12.000 người và được định hướng trở thành khu đô thị du lịch hỗn hợp, kết hợp nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp, tham quan làng nghề và bảo tồn sinh vật biển. Khu A khoảng 250–251 ha cho đô thị du lịch, khu B gần 70 ha cho du lịch, trong đó 12 ha dành cho biệt thự du lịch và hơn 25 ha cho khách sạn nghỉ dưỡng, với biệt thự cao 1–3 tầng và khách sạn tối đa 12 tầng.
Một số ô đất hỗn hợp thương mại – dịch vụ được phép cao đến 45 tầng, tạo điểm nhấn đô thị. Phía nam giữ lại khoảng 26,6 ha cho nông nghiệp công nghệ cao, nghiên cứu sinh học và nuôi trồng thủy sản. Đây là điểm khác biệt nếu so với nhiều khu resort khu vực: Rạch Vẹm không chỉ bán “giường ngủ sát biển”, mà bán một hệ sinh thái kinh tế – du lịch – trải nghiệm. Nếu triển khai nghiêm túc, đây có thể trở thành hình mẫu phát triển resort sinh thái cho cả Phú Quốc du lịch ven biển.
Gành Dầu: Đô thị du lịch ven biển cho người dân – lợi thế cạnh tranh hiếm thấy
Trong khi nhiều thiên đường nghỉ dưỡng trong khu vực chọn cách “rào kín bờ biển”, Gành Dầu lại được quy hoạch như một không gian đô thị du lịch mở, nơi người dân và du khách cùng tiếp cận biển.
Gành Dầu có diện tích khoảng 230,28 ha, quy mô phục vụ khoảng 6.500 người, gồm 5.500 cư dân và khoảng 1.000 khách du lịch, khách tham quan, nhân viên phục vụ. Khu đô thị du lịch rộng khoảng 206,5 ha, khu dịch vụ du lịch khoảng 23,7 ha; đất nhóm nhà ở khoảng 76 ha, trong đó 6,54 ha dành cho tái định cư. Phần lớn khu ở phát triển mới có tầng cao tối đa 7 tầng, chỉ một ô đất A-OMC-6 (1,68 ha) được quy hoạch từ 1 đến tối đa 22 tầng.
Điểm nhấn khác biệt là toàn bộ không gian ven biển Gành Dầu được dành cho công viên, quảng trường, đường dạo và đường xe đạp, đồng thời không tổ chức đường giao thông cơ giới chia cắt công viên ven biển, giữ địa hình tự nhiên ở chân núi để kết nối cảnh quan núi – biển. Đây là cách quy hoạch hiếm thấy trong nhiều điểm du lịch ven biển khu vực, nơi bờ biển thường bị “chặt nhỏ” cho các resort. Nếu Phú Quốc giữ đúng tinh thần này, Gành Dầu sẽ là lợi thế cạnh tranh mềm khó sao chép.
So với các khu resort Đông Nam Á: Phú Quốc đặt cược vào không gian công cộng và hệ sinh thái
Điểm thú vị của quy hoạch Rạch Vẹm – Gành Dầu là tham vọng cân bằng hai thứ mà nhiều điểm đến trong khu vực thường bỏ sót: không gian công cộng ven biển và hệ sinh thái ven biển. Phía Bắc Phú Quốc hiện còn quỹ đất và hệ sinh thái ven biển tương đối lớn, nên bài toán không chỉ là khai thác dư địa du lịch mà còn phải giữ được giá trị tự nhiên tạo nên sức hấp dẫn của khu vực.
Hai khu vực này kết nối với các tuyến ĐT.974, Rạch Vẹm – Rạch Tràm – Bãi Thơm, Gành Dầu – Cửa Cạn và mạng lưới đường khu vực, tạo điều kiện hình thành mạng lưới điểm đến phía Bắc đảo thay vì các khu du lịch biệt lập. Đây chính là chiến lược khác biệt nếu so với mô hình “resort compound” khá phổ biến ở Thái Lan hay Indonesia: Phú Quốc xây một chuỗi đô thị du lịch liên kết, nơi du khách có thể di chuyển liên tục giữa các bãi biển, làng chài, khu rừng, không chỉ quanh quẩn trong một khu nghỉ dưỡng.
Tuy vậy, lợi thế này sẽ biến mất nhanh nếu việc phát triển resort sinh thái chỉ còn trên giấy, còn thực tế là san lấp bờ biển, cắt đứt lối ra biển của cộng đồng. Chính cách Phú Quốc du lịch ven biển bảo vệ hay đánh mất các công viên, quảng trường, đường dạo ven biển sẽ quyết định sức cạnh tranh dài hạn của đảo trong bản đồ nghỉ dưỡng khu vực.
Thời gian, kỷ luật và minh bạch: Ba điều kiện để quy hoạch không chỉ nằm trên giấy
Quy hoạch đẹp không thiếu; điều Phú Quốc cần là biến hơn 550 ha quy hoạch đô thị du lịch thành trải nghiệm thật cho người dân và du khách. Cả hai đồ án được triển khai theo hai giai đoạn, đến năm 2030 và định hướng đến năm 2040, cho thấy một tầm nhìn dài hạn thay vì các dự án ngắn hơi.
Việc phê duyệt đồ án là cơ sở để quản lý quy hoạch và triển khai các bước tiếp theo, nhưng không đồng nghĩa công nhận tính pháp lý hoặc hợp thức hóa các dự án, công trình vi phạm nếu có. Nói thẳng, đây là lời nhắc: nhà đầu tư không thể lấy cớ “quy hoạch đã duyệt” để hợp thức hóa những vi phạm trước đó.
Muốn Phú Quốc du lịch ven biển thực sự cạnh tranh, địa phương phải giữ ba nguyên tắc: kỷ luật môi trường (không phá hệ sinh thái ven biển), kỷ luật không gian (không chắn biển, không xóa công viên ven biển), và minh bạch với cộng đồng. Nếu làm được, Rạch Vẹm Gành Dầu có thể trở thành điểm tham chiếu mới của phát triển resort sinh thái trong khu vực; nếu không, đây chỉ là thêm một bản quy hoạch đẹp bị bỏ quên trong ngăn tủ.
