Từ nút thắt giao thông đến tham vọng nút giao đẳng cấp thế giới
Nút giao Rừng Sác là cụm công trình giao thông đa tầng phức hợp quy mô lớn, kết nối trực tiếp đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức Long Thành, gồm cầu vượt, hầm chui và các tuyến nhánh tốc độ cao, được thiết kế hướng tới tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương những nút giao hiện đại tại Singapore và Hàn Quốc, qua đó nâng tầm hạ tầng giao thông Việt Nam ở cửa ngõ kinh tế biển Cần Giờ. Điểm đáng nói là công trình không chỉ giải quyết một điểm ùn tắc mà đang hóa thân thành tuyên ngôn về cách TP.HCM muốn phát triển: đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông Việt Nam, đi thẳng lên chuẩn quốc tế, thay vì hài lòng với những giải pháp vá víu. Tổng vốn đầu tư gần 3.000 tỷ đồng cho nút giao giữa đường Rừng Sác và cao tốc Bến Lức Long Thành cho thấy lựa chọn rất rõ: coi nơi đây là mắt xích chiến lược, chứ không phải hạng mục phụ. Những ngày đầu tháng 9, công trường tại xã Bình Khánh được triển khai khẩn trương với nhiều mũi thi công xử lý nền đất yếu, mở đường công vụ và chuẩn bị cho các kết cấu chính.
Thiết kế đa tầng phức hợp: bước rẽ kỹ thuật của nút giao Rừng Sác
Điểm làm nút giao Rừng Sác khác hẳn phần lớn công trình hiện hữu chính là tư duy "đa tầng phức hợp" thay vì một lớp mặt đường chồng thêm vài nhánh rẽ. Theo thiết kế, nhánh kết nối từ đường đầu cầu Cần Giờ đến đường Rừng Sác có quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 80 km/h; nhánh từ đường Rừng Sác về phà Bình Khánh có 4 làn xe, tốc độ thiết kế 60 km/h. Ở tầng trên, dự án mở rộng 2 đoạn cầu cạn hiện hữu để đáp ứng giai đoạn 2 cao tốc Bến Lức Long Thành, đồng thời xây dựng 4 nhánh cầu vượt lên xuống độc lập, mỗi nhánh một làn xe. Ở tầng dưới, hai hầm chui tổng chiều dài khoảng 470 m kết hợp vòng xuyến đảo nổi cho phép luồng xe giao cắt mà giảm xung đột trực tiếp. Điểm quan trọng là toàn bộ cụm nút giao được tích hợp hệ thống giao thông thông minh (ITS), trạm kiểm tra tải trọng xe tự động, chiếu sáng và thoát nước đồng bộ. Với cấu trúc phân tầng rõ ràng cho từng dòng lưu thông và công nghệ quản lý giao thông số, nút giao Rừng Sác đang tiệm cận mô hình nút giao tiêu chuẩn ở Singapore và Hàn Quốc, thay vì chỉ “bắt chước” về hình thức.
Tiến độ, giải phóng mặt bằng và những đánh đổi cần được nhìn thẳng
Đằng sau một công trình đa tầng phức hợp là những lớp đánh đổi rất cụ thể về đất đai, đời sống và ngân sách. Để phục vụ dự án, xã Bình Khánh dự kiến thu hồi hơn 214.400 m2 đất của 98 hộ dân và tổ chức, gồm đất ở, đất nông nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản cùng nhiều nhà ở và công trình phụ trợ. Chính quyền địa phương đã tổ chức lấy ý kiến người dân về dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đồng thời tiếp nhận 78 nền đất tại Khu dân cư Bà Xán để bố trí cho các trường hợp giải tỏa trắng. Cách tiếp cận này cho thấy TP.HCM không thể trốn tránh bài toán xã hội khi nâng cấp hạ tầng giao thông Việt Nam: muốn có nút giao chuẩn Singapore thì quy trình bồi thường, đối thoại và tái định cư cũng phải tiến gần chuẩn minh bạch, công bằng. Toàn bộ cụm nút giao dự kiến hoàn thành, đưa vào khai thác đồng bộ trong năm 2028, nhưng với quy mô can thiệp lớn như vậy, thành công sẽ không chỉ đo bằng mốc thời gian, mà bằng cảm nhận của người dân về sự tôn trọng và cơ hội mới sau khi nhường đất cho công trình.
Kích hoạt cực tăng trưởng kinh tế biển và vai trò cửa ngõ Cần Giờ
Nếu nhìn nút giao Rừng Sác chỉ như hạ tầng kết nối cao tốc Bến Lức Long Thành với một tuyến đường huyện, chúng ta sẽ bỏ lỡ ý nghĩa chiến lược của nó. Sau khi hoàn thành, nút giao sẽ kết nối trực tiếp đường Rừng Sác với cao tốc, tăng khả năng kết nối Cần Giờ với khu vực trung tâm TP.HCM và các tỉnh Đông, Tây Nam Bộ. Quan trọng hơn, công trình được kỳ vọng giảm phụ thuộc vào tuyến Rừng Sác và phà Bình Khánh – hai điểm ách tắc kinh niên mỗi dịp cao điểm. Ở tầm dài hạn, nút giao này là mắt xích trong mạng lưới kết nối Cần Giờ với cầu Cần Giờ, cảng trung chuyển quốc tế, khu đô thị lấn biển Cần Giờ và cả tuyến đường sắt tốc độ cao. Theo mô tả từ các đơn vị liên quan, việc hoàn thiện mạng lưới kết nối này được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển cho Cần Giờ, đặc biệt trong logistics, du lịch sinh thái và đô thị biển, qua đó góp phần hình thành một cực tăng trưởng kinh tế mới ở phía Nam TP.HCM. Nếu nút giao vận hành đúng thiết kế, nó sẽ là “cửa ngõ” cung cấp năng lực giao thông cần thiết cho một nền kinh tế biển đang lên, thay vì trở thành một nút thắt mới.
Nút giao Rừng Sác và lời nhắc về tiêu chuẩn mới cho hạ tầng Việt Nam
Ở cấp độ biểu tượng, nút giao Rừng Sác có thể là công trình đầu tiên cho thấy hạ tầng giao thông Việt Nam sẵn sàng bước sang một chuẩn mới: thiết kế đa tầng phức hợp, quản lý bằng hệ thống thông minh, định vị như một cấu phần của chiến lược phát triển kinh tế biển chứ không chỉ là đường nối hai điểm. Việc chọn mô hình tương đương Singapore và Hàn Quốc là một tuyên bố đầy tham vọng, nhưng tham vọng đó sẽ chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm kỷ luật thi công và tư duy vận hành bền vững. Các nhà thầu đang triển khai nhiều mũi thi công đồng loạt, tập trung xử lý nền đất yếu và chuẩn bị kết cấu chính để đẩy nhanh tiến độ, song nhanh không thể là mục tiêu duy nhất. Bài kiểm tra thực sự sẽ đến sau khi nút giao đi vào khai thác: liệu luồng xe có được tổ chức hợp lý, hệ thống ITS có vận hành đúng thiết kế, và lợi ích kinh tế biển cho Cần Giờ có hiện hình như kỳ vọng? Câu trả lời sẽ định đoạt xem nút giao Rừng Sác có trở thành một "nút giao đầu tiên" đúng nghĩa trong hành trình đưa hạ tầng giao thông Việt Nam lên chuẩn thế giới, hay chỉ là một công trình đắt giá nhưng vận hành theo thói quen cũ.
